Zamki, Pałace i Dwory w Polsce

Zamki i Zamczyska, ruiny średniowiecznych fortec, pałace, dwory, magnackie rezydencie spotykamy w naszym kraju niemal na każdym kroku. Budowano je najczęściej na wysokich, widocznych z daleka wzgórzach, dzięki czemu stanowią jedne z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu. Urzekają swą architekturą. Prawie każdy z nich posiada swą tajemnicę, zagadki z przeszłości, a nierzadko legendę o ukrytych w nich skarbach, które wciąż czekają na swoje odkrycie. Są świadectwem bogactwa i wysokiej pozycji społecznej ich mieszkańców. Najznamienitsze rody, chcąc podkreślić swą powagę, przeznaczały na ich budowę fortuny. Powstawały prawdziwe arcydzieła architektury, tworzone przez najlepszych artystów, zazwyczaj sprowadzanych z zagranicy. Dziś niejednokrotnie zrujnowane a mimo to nadal zachwycają i są świadkami ponadtysiącletniej historii państwa polskiego.

Polskie zamki i twierdze – indeks Wikipedia

Zamki, dwory obronne, pałace – rys historyczny

Rezydencje w Polsce powstawały przez prawie 1000 lat, od czasu kształtowania się państwowości polskiej do drugiej wojny światowej, najpierw jako zamki i dwory obronne (do połowy XVII wieku), a następnie pałace i dwory barokowe, klasycystyczne, doby historyzmu i eklektyczne. Mianem zamku określa się również XIX-wieczne rezydencje nawiązujące stylem architektonicznym do zamków gotyckich czy renesansowych.
W ujęciu chronologicznym zamki można podzielić na zamki średniowieczne i nowożytne Zamki średniowieczne budowano w stylu gotyckim i były one przystosowane do obrony pionowej. Powstawały do końca XV wieku jako zamki królewskie, książęce, rycerskie, biskupie, oraz zakonne (twierdze krzyżackie, klasztory). Od XVI wieku ze względu na stosowanie broni palnej budowano zamki przystosowane do obrony poziomej – zamki bastejowe w stylu renesansowym i manierystycznym lub modernizowano już istniejące zamki średniowieczne. Od XVII wieku nastąpił zmierzch obronności zamków, a typ zamku palazzo in fortezza (specyficzny rodzaj pałacu, posiadający cechy obronne) traktowany jest jako forma przejściowa od zamków do pałaców i były to głównie rezydencje wielkopańskie – siedziby możnych rodów, takich jak Lubomirscy, Ossolińscy, Potoccy, Leszczyńscy. Największy wpływ na powstanie i rozmieszczenie zamków miało rozbicie dzielnicowe Polski, powstanie Państwa Krzyżackiego nad Bałtykiem, budowle Kazimierza Wielkiego (zamki kazimierzowskie), jak również rozwój terytorialny państwa polskiego za jego panowania. Nadania ziemskie za zasługi i pełnione funkcje państwowe przyczyniły się do powstania wielkich majątków ziemskich, głównie na terenie południowo- wschodniej Polski, oraz zakładania siedzib rodowych.
Od połowy XVII w. powstawały na ziemiach polskich pałace, najpierw jako barokowe i rokokowe założenia pałacowo-ogrodowe, a od końca XVIII wieku jako klasycystyczne założenia pałacowo-parkowe. Późniejsze pałace budowano w stylu romantycznym, neogotyckim, neorenesansowym czy eklektycznym. Pałace i dwory jako zjawisko społeczne przestały istnieć w 1944 roku. Pałace i dwory do czasów obecnych przetrwały jako zjawisko architektoniczne. W Polsce zachowało się 5190 rezydencji, z czego 418 stanowiły zamki, 2018 pałace, a 2754 dwory. Duża część tych obiektów, szczególnie pałaców i dworów jest w bardzo złym stanie technicznym, często w postaci ruiny. Najciekawszych lub dobrze zachowanych tego typu obiektów w Polsce jest ok. 450, w tym 150 zamków, 244 pałace, 53 dwory.

Źródło: „Zamki, dwory obronne, pałace – rys historyczny”  opracowane  na podstawie materiału „Muzea w dawnych rezydencjach – zamkach, pałacach i dworach – Turyzm 2009” Beata Krakowiak i Jolanta Latosińska – wersja skrócona. 

 

 

Zameczek RP w Wiśle

Wisła to znana miejscowość wypoczynkowa w Beskidzie Śląskim, położona na wysokości 431 m.n.p.m. (centrum) u źródeł królowej polskich rzek. Od zachodu miasto otacza pasmo Czantorii i Stożka, od ...
Czytaj więcej...

Zamek Suski

Sucha Beskidzka (do 1965 roku Sucha) to miasto w południowo-zachodniej części województwa małopolskiego, w powiecie suskim. Położone jest w niewielkiej kotlinie na skraju Beskidu Makowskiego i ...
Czytaj więcej...

Ruiny Zamku Pieniny

  Ruiny Zamku Pienińskiego położone są nieopodal miejscowości Krościenko nad Dunajcem, wysoko w Pieninach, w masywie Trzech Koron na górze zwanej Zamkową (799 m n. p. m). W literaturze oraz ...
Czytaj więcej...

Zamek w Gliwicach

Gliwice to miasto leżące w południowej Polsce, w województwie śląskim, jest jednym z najstarszych miast na Górnym Śląsku. O Gliwicach źródła historyczne wspominają po raz pierwszy w XIII wieku. ...
Czytaj więcej...

Zamek w Oświęcimiu

Oświęcim to miasto w województwie małopolskim. Leży nad rzeką Sołą w centrum Kotliny Oświęcimskiej, między Pogórzem Karpackim a Wyżyną Śląską. W przeszłości był miastem królewskim Korony ...
Czytaj więcej...

Pałac w Sławikowie

Sławików to wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Rudnik. Prawdopodobnie jedna z najstarszych miejscowości na ziemi raciborskiej. Pierwszy raz ...
Czytaj więcej...

Pałac Eichendorffów

Łubowice to bardzo stara wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Rudnik. Odkrycia archeologiczne, prowadzone tu dowiodły, iż w okresie od IX do VII wieku ...
Czytaj więcej...

Zamek w Sosnowcu

Sosnowiec to miasto na południu Polski, w województwie śląskim, w Zagłębiu Dąbrowskim. Leży nad 3 rzekami: Czarną Przemszą, Białą Przemszą i Brynicą. Osadnictwo na terenie dzisiejszego Sosnowca ...
Czytaj więcej...

Pałac Mieroszewskich

Będziński Pałac Mieroszewskich położony jest w dzielnicy Gzichów we wschodniej części miasta, na prawym brzegu Czarnej Przemszy, u zachodniego podnóża Góry Zamkowej. Jak sama nazwa wskazuje był ...
Czytaj więcej...

Zamek w Będzinie

Będzin jest miastem położonym nad rzeką Czarną Przemszą, w północno-wschodniej części województwa śląskiego, w Zagłębiu Dąbrowskim, w odległości 12 km od stolicy województwa śląskiego – Katowic, ...
Czytaj więcej...

Rudy

Pocysterski Zespół Klasztorno-Pałacowo-Parkowy w Rudach Miejscowość Rudy to niewielka wieś położona w centrum Parku Krajobrazowego „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich”, w dolnym ...
Czytaj więcej...

Pałac Lichnowskich

Miejscowość Krzyżanowice leży w zachodniej części województwa śląskiego, 16 km od Raciborza w kierunku południowym, w granicach administracyjnych Gminy Krzyżanowice w powiecie raciborskim, w ...
Czytaj więcej...
Go Top