Posty oznaczone “Śląsk Cieszyński”

Dwór Kossaków

Dwór Kossaków

Share Button

Górki Wielkie to wieś na Śląsku Cieszyńskim, położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie Brenna, u wylotu doliny Brennicy. Największa atrakcja miejscowości jest zespół dworski z XVIII wieku, powstał w 1734 roku, staraniem Hieronima Marklowskiego. Niestety historia nie obeszła się łaskawie z pierwszymi jego spadkobiercami i dwór tętniący rodzinnym życiem, przechodząc w posiadanie Habsburgów, stał się spichlerzem austriackiej Komory Cieszyńskiej. W okresie międzywojennym ubiegłego stulecia z góreckim dworem związała się rodzina Kossaków. Ród Kossaków ze słynnej rodziny artystów-malarzy, ojca znanej pisarki Zofii Kossak-Szczuckiej, związał się z góreckim dworem w 1922 roku, gdy stracili dobytek na Wołyniu podczas rewolucji bolszewickiej. Postanowili wydzierżawić dwór razem z całym majątkiem góreckim od skarbu Państwa Polskiego, a po wygraniu przetargu stali się jego właścicielami.
W 1939 roku kiedy wybuchła II wojna światowa i rodzina opuściła dom Niemcy przystosowali dwór do swoich potrzeb, prawdopodobnie utworzono w nim szkołę gospodarstwa wiejskiego dla dziewcząt mówiących po niemiecku. Po zakończeniu działań wojennych, w maju 1945 roku pod nieobecność jego właścicieli, dwór został spalony, z dworu pozostały tylko ruiny. Powrót Zofii i Zygmunta z przymusowej emigracji w 1957 roku pozwolił ponownie zatroszczyć się o los ich domu. Warto w tym miejscu dodać, iż nie udało im się za życia Zofii odbudować posiadłości, resztę życia pisarka wraz z mężem spędziła w domku dawnego ogrodnika (obecnie Muzeum Zofii Kossak-Szatkowskiej). Jednak jak można przeczytać we wspomnieniach:

 

„Byłam u siebie, w swych ukochanych Górkach Wielkich, wśród życzliwych mi ludzi i wiernych odbiorcach mych książek”.

 

Marzenia o odbudowie starego dworu mogły się ziścić dopiero po śmierci żony, na wniosek jej męża Zygmunta Szatkowskiego 30 grudnia 1968 roku wykonano następujący wpis do rejestru zabytków województwa katowickiego:
Ruiny dworu z resztkami parku w miejscowości Górki Wielkie, powiat Cieszyn, z XVIII wieku: późnobarokowy, murowany z kamienia i cegły, na rzucie prostokąta z ryzalitem na osi elew. od ogrodu, dwutraktowy, piętrowy, elewacje dłuższe 7-osiowe, w otoczeniu reszta parku na obszarze 0,5 ha. Granice zabytku rozciągają się na całość dworu wraz z parkiem 0,5 ha. Uzasadnienie: Obiekt ma poważne znaczenie dla historii i charakterystyki regionu.

Po 1989 roku spadkobiercy Zofii i Zygmunta, córka i syn pisarki – Anna i Witold Szatkowscy postawili sobie za cel przywrócenie do życia rodzinnego gniazda. Powołano w 1998 roku Fundację im. Zofii Kossak, której celem jest pielęgnowanie i utrzymanie dóbr kultury i tradycji; zabezpieczenie spuścizny po Zofii Kossak i Zygmuncie Szatkowskim, a zwłaszcza wspieranie Muzeum Zofii Kossak-Szatkowskiej, aby służyły głębszemu poznawaniu i zrozumieniu ideałów, którymi Zofia Kossak się kierowała. Fundacja zabiegała również o odrestaurowanie zabytkowego zespołu dworskiego należącego przed II wojną światową do rodziny Kossaków. Dzięki staraniom fundacji w 2010 roku udało się zakończyć adaptację zabytkowych ruin dworu. Powstało w 2011 roku Centrum Kultury i Sztuki „Dwór Kossaków” w Górkach Wielkich. Otrzymano na ten cel około 1.5 mln PLN w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
Dziś w budynku znajduje się stała ekspozycja, gdzie można obejrzeć zdjęcia, fototapety oraz eksponaty, związane z życiem i twórczością pisarki i jej rodziny. Jednak ekspozycja w głównej mierze oparta jest na urządzeniach multimedialnych, która ma zobrazować życie rodziny Kossaków. Oprócz tego organizowane są również prelekcje, warsztaty, konferencje, wystawy, koncerty, plenery artystyczne.
Otwarte jest od poniedziałku do niedzieli w godz. 9.00 -17.00. Zwiedzanie dworu Kossaków jest bezpłatne. To pomysł wnuczki pisarki, która chciała, by z historią jej rodziny oraz wartościami, jakie przekazywała w swojej twórczości Zofia Kossak, zetknęło się jak najwięcej osób. Poza zwiedzaniem dworu warto zajrzeć do muzeum Zofii Kossak, czyli do dawnego domku ogrodnika, a jak w/w do domu w którym mieszkała i tworzyła pisarka do końca swoich dni.

Aktualna Oferta Kulturalna- zwiedzanie: www.dworkossakow.pl

 

Czy wiesz że… Dom rodzinny Kossaków w Górkach Wielkich odwiedzili m.in. Jan Parandowski, Maria Dąbrowska, Jan Sztaudynger, Melchior Wańkowicz; malarze i rodzina. Z Krakowa sławny brat bliźniak, Wojciech Kossak oraz jego dzieci: Maria (Pawlikowska-Jasnorzewska), Magdalena (Samozwaniec) i Jerzy Kossak. Bywała tu również kuzynka Zofii, Jadwiga Unrug z mężem Stanisławem Ignacym Witkiewiczem – Witkacym.

 

 


 

„Niech ten dom, tak jak niegdyś ma szeroko otwarte drzwi dla gości z bliska i z daleka.”

 

 


 

Zobacz wywiad z wnuczką Zofii Kossak [Dzień Dobry TVN 4:36]

 


 

Zamek Grodziec Śl.

Zamek Grodziec Śl.

Share Button

Ruiny kościoła parafialnego p.w. św. Bartłomieja w parku zamkowym.

Grodziec Śląski należy do najstarszych miejscowości Śląska Cieszyńskiego, wieś położona jest w gminie Jasienica w województwie śląskim pomiędzy Bielskiem-Biała, Cieszynem i Skoczowem, usadowiona w podgórskiej okolicy, z której przy ładnej pogodzie roztacza się niezwykle malowniczy widok na panoramę łańcucha Beskidów.
Nad okolicą górują mury średniowiecznego zamku, zwany zamkiem w Grodźcu Śląskimi. Warto w tym miejscu zaznaczyć iż, niewiele jest miejscowości na Śląsku Cieszyńskim mogących poszczycić się w tak dobrym stanie zachowanym zabytkiem. Ten zamek miał szczęście, dzięki temu, że po wojnie w zamku działał Krakowski Zakład Doświadczalny Instytutu Zootechniki PAN obiekt nie został doszczętnie zdewastowany. Inne takie miejsca popadły w ruinę, bo nie miały opiekuna. Jednak i w Instytucie Zootechniki w Grodźcu Śl. na funkcjonowanie i konserwację zamku brakowało pieniędzy, średniowieczne mury były w coraz gorszej kondycji i w ten sposób, od 2004 roku zamek i otaczający go park jest w rękach prywatnych właściciela Ustronianki pana Michała Bożka i jego żony, który przywraca mu zabytkowy charakter pod okiem konserwatora zabytków, architekta oraz historyków z Muzeum Śląska Cieszyńskiego.
Miejmy nadzieję, że właścicielowi wystarczy siły i pieniędzy aby doprowadzić starą rezydencję do czasów dawnej świetności, bo jak sam mówi w wywiadach, jest to studnia bez dna i potrzeba naprawdę dużych pieniędzy. Właściciel na razie nie chce zdradzić jaki ma pomysł na zamek. Mówi jednak, że zamek będzie musiał sam zarobić na własne utrzymanie. Może więc powstanie tu jakiś hotelik albo restauracja. Cel nie został jeszcze sprecyzowany. Ale na pewno biznesmen będzie chciał część zamku udostępnić do zwiedzania.
Odwiedzając zamek warto również zobaczyć znajdującą się w pobliżu, a konkretnie w parku zamkowym, trwałą ruinę kościoła Św. Bartłomieja z 1566-1574 roku. Ze starego kościoła zachowały się jedynie kamienno-ceglane ruiny kwadratowego prezbiterium.
W pobliżu zamku położony jest także dziedziniec folwarczny otoczony przez zabudowania gospodarcze i oficynę pochodzącą z XVIII wieku, kiedyś siedziba, również mieszkalna, zarządcy dóbr grodzieckich, dziś siedzibą Zarządu Instytutu Zootechniki Państwowego Instytutu Badawczego Zakładu Doświadczalnego Grodziec Śląski.

 

Czy wiesz że… Podczas prac przy kanalizacji odkryto kilkadziesiąt metrów od zamku fundamenty i resztki murów, które z pewnością nie mają związku z obecną budowlą, więc najprawdopodobniej są pozostałością czegoś jeszcze starszego, co musiało tu stać znacznie wcześniej. Dodatkowo osuszając zamkowe fundamenty, znaleziono stare monety, naczynia oraz różne przedmioty. Wypłukane przez wodę, odsłonięte zostały również w piwnicach najstarsze fragmenty kamiennych ścian.

 

 


 

 


Historia zamku

 

Mapa Królestwa Polski z drugiej poł. XVI w. opracowana przez urodzonego w Grodźcu Wacława Grodeckiego (1536-1591). Mapa przedstawia ziemie XVI wiecznej Rzeczpospolitej . Jest jedyną mapą z tamtego okresu która zachowała się w całości. Mapę Grodecki zadedykował królowi polskiemu Zygmuntowi Augustowi. – Pełny format mapy w bibliotece Polona.pl tutaj  – Wacław Grodecki więcej informacji tutaj

Grodziec Śląski po raz pierwszy wspomniany jest w 1305 roku, od połowy XV wieku należał już do rodu Grodzieckich z Brodów herbu Radwan.
Zamek w Grodźcu został wybudowany na miejscu średniowiecznej warowni w 1542 roku przez starostę cieszyńskiego Macieja Grodeckiego, a ukończoną przez jego syna, Henryka hetmana Księstwa Cieszyńskiego, który zmarł w roku 1587 (brat Henryka, Wacław, był autorem jednej z pierwszych map Polski wydanej w 1561 r.).
Był to renesansowy jednopiętrowy budynek zwieńczony attyką i smukłą wieżą w elewacji frontowej. Zamek zbudowany został z kamienia łupanego. Pomieszczenia na parterze otrzymały kolebkowe i krzyżowe sklepienia. Drzwi prowadzące do poszczególnych pomieszczeń osadzono w kamiennych portalach, w nadprożu jednego z nich wykuty został herb rodziny Grodzieckich herbu Radwan.
Ostatnim z rodu na dobrach grodzieckich był wnuk Henryka, także Henryk, zamordowany w 1645 roku. Wraz z jego śmiercią zakończyły się związki Grodźca ze znanym szlacheckim rodem, który odegrał znaczącą rolę w dziejach nie tylko Śląska, ale także Czech i Moraw.
Zamek grodziecki w połowie XVII wieku przeszedł na własność barona Joachima Marklowskiego z Żebraczy herbu Wieniawa. Po jego zabójstwie w 1663 roku dobra dostały się w ręce Jana Dahma z Biedrzychowic, a następnie w latach 1666 – 1701 były własnością starej śląskiej rodziny baronów Sobków herbu Kornic. Prawdopodobnie w tym okresie zamek podwyższono o drugie piętro, zachowując układ pomieszczeń analogiczny do niższych kondygnacji. Od Zuzanny Sobkowej z Kornic dobra grodzieckie nabył baron Henryk Ferdynand Larisch z Ligoty i Karwiny. Po jego śmierci, w 1734 roku, grodzieckie dobra ponownie przeszły na własność rodu Marklowskich z Żebraczy. Poprzez małżeńskie koligacje rodziny Marklowskich, w rejestrze właścicieli grodzieckich dóbr, znaleźć można: Helenę i Leopolda Gottlieba baronów Kalischów, a później obok wymienionej Heleny – Fryderyka Gottloba barona Kalischa, Karolinę i Władysława de Mara, Zofię i Gustawa hrabiów Apponyi, Henryka barona Zobel von Giebelstadt, Annę Eleonorę i Józefa hrabiów Zamoyskich.
W 1846 roku zamek zmienił swój wygląd, dobudowanych zostało kilka wież pokrytych namiotowymi dachami (obecnie jest ich siedem). Trzy z nich mieszczą okrągłe klatki schodowe. Usytuowane w północnej wieży, największe z kręconych schodów, łączą piwnice ze strychem. Ich średnica wynosi około 4 metry. W jednej z wież urządzono w stylu neogotyckim zamkową kaplicę. W holu pierwszego piętra, w zwieńczeniu drewnianej arkady, wymalowano małżeńskie tarcze herbowe Zofii de Mara i Henryka Zobel von Giebelstadt z okazji ich ślubu zawartego w 1846 roku. Teren wokół zamku, z bogatym starodrzewem, przekształcono w angielski park o romantycznym charakterze.
We wszystkich pomieszczeniach pierwszego piętra zachowały się oryginalne stropy, a także drewniane posadzki, portale i boazerie z XVII, XVIII i XIX wieku.
Grodziec wraz z zamkiem, będący wówczas własnością Anny Eleonry baronówny z Zoblów von Giebelstadt, został sprzedany przemysłowcowi z Białej – Franciszkowi von Strzygowskiemu. Od jego spadkobierców dobra grodzieckie nabył w 1927 roku dr Ernest Habicht prawnik, wysoki urzędnik w MSZ II Rzeczypospolitej, przyjaciel Maraszałka Józefa Piłsudskiego. Zamek został odrestaurowany, a jego właściciel otoczył opieką bogate zbiory sztuki, m.in. zbrojownię i bibliotekę.
W okresie okupacji hitlerowskiej zamek grodziecki wraz z dobrami został skonfiskowany przez III Rzeszę Niemiecką, mieścił się tu między innymi szpital polowy. Zbiory zamkowe zostały rozgrabione i wywiezione w 1942 roku do Landesmuseum w Bytomiu, gdzie uległy po 1945 roku rozproszeniu. Ogołocono również zamek z XVIII i XIX-wiecznych kominków i pieców, z których jeden znajduje się w Muzeum Zamkowym w Pszczynie.
Po wojnie zamek grodziecki został przekazany najpierw Akademii Umiejętności w Krakowie, a w 1946 roku dobra grodzieckie weszły w skład Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach, będąc jednym z zakładów doświadczalnych tego Instytutu. Od 1950 roku, za wyjątkiem kilkuletniej przerwy, kiedy wchodził w skład Polskiej Akademii Nauk, zakład stanowił bazę doświadczalną Instytutu Zootechniki w Polsce z siedzibą w Krakowie-Balicach.
W 2004 roku zamek w Grodźcu stał się własnością przedsiębiorcy Michała Bożka i jego żony Zuzanny.

Źródło: Tablica informacyjna przy zamku w Grodźcu Śl.

 

 


Ruiny kościoła parafialnego p.w. św. Bartłomieja

 

Ruiny kościoła – zdjęcie z ok. 1930 roku

Pierwszy kościół w Grodźcu Śląskim, zapewne drewniany, wzmiankowany był w 1447 roku. Kolejny murowany wystawili w II połowie XVI wieku bracia Jan i Henryk Grodeccy. Kościół został wyświęcony przez krewnego Grodeckich, Stanisława Pawłowskiego, biskupa ołomunieckiego. Nawa kościoła, prezbiterium i kruchta, były murowane i oparte na przyporach. Sama wieża wzniesiona nad murowaną kruchtą miała konstrukcję drewnianą. Posiadała drewnianą izbice i wysmukły barokowy, cebulasty hełm zwieńczony latarnią. Wieża była remontowana w 1899 roku. Kościół wraz z otaczającym go cmentarzem był położony na terenie należącym do właścicieli zamku. Po wybudowaniu w 1910 roku nowej świątyni stary kościół ze względu na stan techniczny został częściowo rozebrany w 1927 roku. Fragmenty starego wyposażenia, m.in. klasycystyczne tabernakulum, figura św. Bartłomieja z ołtarza głównego, chrzcielnica oraz renesansową płytę nagrobną Henryka Grodeckiego, zmarłego w 1587 roku przeniesiono do wybudowanego w pobliżu nowego neogotyckiego kościoła. Ze starego kościoła zachowały się jedynie trwałe kamienno-ceglane ruiny. Wśród nich pozostało kwadratowe prezbiterium z półokrągłą absydą. Ruiny zostały zabezpieczone i poddane pracom konserwatorskim w 1987 roku. Przykościelny cmentarz uległ także stopniowej degradacji.

Źródło: Tablica informacyjna przy kościele

 

 

 

 


Zobacz inne zamki i pałace

 

 


 

Skoczów

Skoczów

Share Button

Gmina Skoczów położona jest w historycznych granicach regionu Śląska Cieszyńskiego, leży na przedgórzu Beskidu Śląskiego, w dolinie rzeki Wisły i jej pierwszych dopływów. W skład Gminy Skoczów wchodzi miasto Skoczów oraz 10 sołectw: Bładnice, Harbutowice, Kiczyce, Kowale, Międzyświeć, Ochaby, Pierściec, Pogórze, Wilamowice, Wiślica.

Frontowa ściana Ratusza z herbem Skoczowa oraz herbem Korony Polski Arcyksięcia Albrechta Kazimierza Sasko-Cieszyńskiego

Miasto Skoczów często nazywane miastem św. Jana Sarkandra i Gustawa Morcinka, należy do najstarszych miast Śląska, pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1232 roku. Przez miasto przebiegały wtedy szlaki; bursztynowy, miedziany oraz najbardziej znany – solny wiodący z Krakowa na Morawy. Obecnie Skoczów również posiada dobre połączenia komunikacyjne. Do granicy polsko-czeskiej w Cieszynie jest – 12 km, do Katowic 68 km i Krakowa 110 km. Warto również wspomnieć, iż miasto sąsiaduje z takimi miejscowościami jak Ustroń czy Wisła, więc jeśli mamy trochę więcej czasu można „zahaczyć” w drodze do tych górskich miejscowości.
Skoczów niewiele ma zabytków architektury. Częste pożary miasta (największe z roku 1713 i 1756), przemarsze wojsk, wojny religijne oraz powodzie czyniły dość poważne spustoszenia. Jednak mimo wszystko warto tu wpaść, aby po prostu pospacerować i poczuć niesamowity klimat miasta.
Do najcenniejszych zabytków miasta należy z pewnością zaliczyć Rynek, który posiada typowy czworoboczny układ dla miast lokowanych w dawnych czasach, położony jest w centrum z uliczkami wychodzącymi z jego rogów. Perełką na rynku jest Ratusz z 1797 roku usytuowany w zachodniej pierzei, zbudowany w stylu późnobarokowym. Na jego frontowej ścianie znajduje się herb Skoczowa oraz herb Korony Polski Arcyksięcia Albrechta Kazimierza Sasko-Cieszyńskiego. Warto zwrócić uwagę na stojącą obok ratusza piętrową kamienicę, w której w 1576 roku przyszedł na świat Jan Sarkander (prezbiter, męczennik, święty Kościoła katolickiego, patron Moraw, Śląska, diecezji bielsko-żywieckiej oraz dobrej spowiedzi). W roku 1890 katolicka społeczność Skoczowa kupiła ten dom, stał się on własnością katolickiej parafii św. ap. Piotra i Pawła. Dziś mieści się w nim Muzeum Parafialne im. św. Jana Sarkandra. Na środku rynku znajduje się studnia miejska z fontanną z drugiej połowy XVIII wieku, z barokową figurą Jonasza zwanego „Trytonem” (Tryton – w mitologii geckiej bóstwo morskie, syn Posejdona i Amfitryty – pół człowiek, pół ryba).
Jeśli chcemy poznać historię miasta, albo o Śląska Cieszyńskiego, należy odwiedzić muzeum im. Gustawa Morcinka, które znajduje się przy ulicy Fabrycznej (kamienica nr 5). W muzeum zapoznamy się także z twórczością pisarza Gustawa Morcinka, który tu mieszkał i pracował. Warto również odwiedzić znajdujący się niedaleko rynku zabytkowy Kościół rzymsko-katolicki pw. św. ap. Piotra i Pawła, jest on czwartym w kolejności zbudowanym na miejscu poprzednich. Wnętrza tego zabytkowego kościoła o bogato barokowym wystroju zaliczają się do najpiękniejszych na Śląsku Cieszyńskim.
Kolejnym sakralnym miejscem wartym odwiedzenia, jest górujące nad miastem Wzgórze Kaplicówka (389 m.n.p.m.) z zabytkową kaplicą, która od XIX wieku poświęcona jest Janowi Sarkandrowi. W 1985 roku przed kaplicą stanął Krzyż Papieski, przeniesiony z lotniska w Muchowcu w Katowicach, wykonany z okazji pielgrzymki papieża Jana Pawła II do Polski. 22 maja 1995 roku papież odprawił na wzgórzu mszę ku czci Jana Sarkandra. Na miejscu Ołtarza Papieskiego postawiono pamiątkowy obelisk. Na co dzień Wzgórze Kaplicówka jest częstym miejscem spacerów mieszkańców i turystów, z którego rozciąga się piękny widok na miasto Skoczów i panoramę Beskidów.

 

 

Czy wiesz że… w Skoczowie był kiedyś zamek? Niestety nie przetrwał do naszych czasów. Nie ma nawet śladów jego istnienia, a przez wieki był charakterystycznym i głównym obiektem miasta, czynnikiem miastotwórczym. Miał swoje miejsce przy szlaku handlowym nad Wisłą i sięgał swoim obszarem w pobliże rynku. Bywał przebudowywany, ulegał pożarom i na nowo był odbudowywany. Zmieniali się zarządcy i właściciele zamku, zmieniała się także jego rola i znaczenie w skali miasta i Księstwa Cieszyńskiego.

 


 

Skoczów
Skoczów
Rynek - Ratusz
« 1 z 21 »

 


Krótka historia miasta

 

Siedlisko nad rzeką Wisłą z grodem warownym, w tym miejscu, które miało za zadanie strzec przeprawy i szlaku handlowego przez Bramę Morawską według historyków, powstało na przełomie I i II tysiąclecia, i to ono dało początek przyszłego miasta Skoczowa. Od kogo lub czego pochodzi ta nazwa? Pewności nie ma.
Skoczów w źródłach pisanych zaistniał prawdopodobnie już w XII, a na pewno w XIII wieku, gdyż w tym czasie istniał już kościół drewniany pw. św. ap. Piotra i Pawła, i miał metrykę starszą od miasta. Wymieniony jest po raz pierwszy w dokumentach w roku 1327, przyznających mieszczanom prawa rzemieślnicze. Był już miastem lokacyjnym, rozplanowanym według ustalonych zasad urbanistycznych. Dominantami w kompozycji miasta były: ratusz, kościół parafialny i zamek. To główne obiekty rysujące się w panoramie miasta. Istotne także było ich usytuowanie, uwarunkowane prawami zabudowy.

Zamek z ok. 1750 roku na akwareli Karola Prausa z 1926 roku. Gród a następnie zamek w Skoczowie istniejący od XIV do XX wieku, ostatecznie rozebrany w 1938 roku. Początkowo własność piastowskich książąt cieszyńskich (z przerwą w latach 1573/77-1594), a po ich wymarciu Habsburgów. Szczegółowy opis Wikipedia.

W czasach średniowiecza domy i kościoły wznoszono w konstrukcji drewnianej z pokryciem łatwopalnym (gonty, słoma), dlatego miasta nieustannie były niszczone przez częste pożary. Do takich zaliczał się Skoczów. W roku 1531 pożar pochłonął miasto i dokumenty miejskie. W dokumencie wystawionym przez archidiakona opolskiego, który przeprowadzał wizytację w 1652 roku zapisano, że w mieście Skoczów jest kościół murowany przesklepiony, z zakrystią i małym chórem, z wieżą drewnianą, doń przylegającą, zawierającą dwa dzwony, otoczony cmentarzem.
W kolejny pożarze, który miał miejsce w roku 1713 spłonął kościół wraz z całym wyposażeniem. Po sześciu latach kościół odbudowano, był to trzeci z rzędu kościół. W roku 1756 wybuchł następny wielki pożar, który pochłonął kościół, zamek, ratusz, budynki i stodoły. Probostwo spaliło się doszczętnie.
Po okresie wielkich pożarów zapoczątkowano odbudowę miasta murowanego. Wznoszono budynki budując niektóre jako piętrowe. Do odbudowy przyczyniła się znacznie Komora Cieszyńska, a przede wszystkim książę sasko-cieszyński Albert, syn króla Augusta III. Odbudowano zamek, a w roku 1762, kościół parafialny (czwarty w kolejności) pw. św. ap. Piotra i Pawła w stylu barokowym, i większość budynków. Budowę ratusza ukończono w 1801 roku. W roku 1865 ukończono budowę kościoła ewangelickiego Świętej Trójcy, na stoku Kaplicówki. Na uwagę zasługuje lokalizacja kościoła, poza obszarem miasta.
Rozwój budownictwa, a zarazem rozwój gospodarczy przypada w Skoczowie na koniec XIX i początek XX wieku, kiedy to produkcja rzemieślnicza przeobraża się w produkcję fabryczną. W roku 1875 powstaje fabryka skór, w miejsce dotychczasowego warsztatu garbarskiego i byłego browaru miejskiego. Tuż obok powstała „Pierwsza Śląska Fabryka Koców, Derek i Guń w Skoczowie”. Zasadniczym impulsem rozbudowy miasta było oddanie do użytku w 1888 roku linii kolejowej Kraków-Wiedeń, przez Bielsko, Skoczów, Cieszyn. Był to początek rozbudowy miasta.
Na początku XX wieku Skoczów doświadczył kolejnej klęski pożaru. Zniszczeniu uległy kamienice wschodniej i częściowo północnej pierzei rynku oraz niektóre domy przy ulicy Fabrycznej, a także niektóre budynki fabryczne firmy Heilpern. Odbudowy dokonano stosunkowo szybko, przed wybuchem I wojny światowej miasto liczyło 4000 mieszkańców. W okresie międzywojennym w 1924 roku powstała fabryka kapeluszy i szereg innych znaczących zakładów.
Po zakończeniu I wojny światowej Skoczów wraz z całym Śląskiem Cieszyńskim stał się punktem sporu pomiędzy Polską i Czechosłowacją. W styczniu 1919 pod Skoczowem rozegrała się bitwa pomiędzy armią czechosłowacką oraz członkami milicji ochotniczej. Bitwa pozostała nie rozstrzygnięta jednak polskim siłom udało się powstrzymać czeską inwazję na linii Wisły. Po podziale dawnego Księstwa Cieszyńskiego w 1920 Skoczów znalazł się w granicach Polski, choć występowały tutaj silnie tendencje pro-czechosłowackie.
Druga Wojna Światowa to jak wszędzie okres okupacji hitlerowskie, który zaznaczył się licznymi ofiarami. Już 27 września 1939 Niemcy wywieźli wszystkich Żydów płci męskiej w wieku 16–60 lat. 24 kwietnia 1940 hitlerowcy aresztowali i wywieźli do obozów prawie całą polską inteligencję ze Skoczowa i okolic. W zimie i wiosną 1945 roku, w wyniku wielotygodniowych walk toczonych w okolicy, miasto poważnie ucierpiało. Zniszczonych zostało ok. 65% budynków mieszkalnych, część zakładów przemysłowych, wszystkie mosty, sieć wodociągowa oraz węzeł kolejowy. Po wojnie nastąpiła stopniowa odbudowa miasta oraz rozwój przemysłu. Stare miasto zostało otoczone przez nowe osiedla mieszkaniowe. Rozwijały się również zakłady znane w całej Polsce do dnia dzisiejszego.

Źródło: Informator „Zabytki architektoniczne Skoczowa” – Ludwik Herok (2011 r) wydawca Gmina Skoczów, Wikipedia

 

 


Kościół rzymsko-katolicki pw. św. ap. Piotra i Pawła w Skoczowie

 

 Obecny kościół jest czwartym z kolejności zbudowanym na miejscu poprzednich. Po ostatnim wielkim pożarze w roku 1756 wzniesiono nowy kościół, na fragmentach poprzedniego. Wybudowano go w stylu późnobarokowym. Po stu latach dobudowano wieżę do pewnej wysokości i zakończono dachem w kształcie ostrosłupa. W okresie późniejszym uzyskała zwieńczenie barokowe, istniejące do dnia dzisiejszego.
Obecny kształt architektoniczny kościoła dopełniła budowa schodów po obu stronach wieży, którą ukończono w roku 1901. Kościół jest rozplanowany na trzech przęsłach i trzech nawach: główna, środkowa szersza i po obu stronach boczne, dwukondygnacyjne. Mury ceglano-kamienne, w znacznym stopniu są pozostałością z kościoła poprzedniego.
W zapisach dotyczących historii kościoła jest informacja, że za ołtarzem głównym i pod wieżą znajdują się podpiwniczenia – krypty, w których spoczywają niektórzy proboszczowie, a także osoby o rodowodzie szlacheckim.
Wnętrza tego zabytkowego kościoła o bogato barokowym wystroju zaliczają się do najpiękniejszych na Śląsku Cieszyńskim.

Ważniejsze daty z historii kościoła

    • XII w. Powstaje w Skoczowie kościół św. ap.Piotra i Pawła
    • 1447 r. Potwierdzenie istnienia parafii skoczowskiej w rejestrze diecezji opolskiej
    • 1469 r. Pożar, w czasie którego spłonął pierwszy drewniany kościół
    • 1531 r. W drugim pożarze spalił się kościół i probostwo wraz ze wszystkimi dokumentami
    • 1540 r. Odbudowany kościół zajęli protestanci, katolikom pozostawiono kaplicę szpitalną
    • 1654 r. Na mocy dekretu cesarza Ferdynanda II katolicy odzyskali świątynię
    • 1713 r. W czasie kolejnego pożaru spłonął trzeci kościół wraz z całą dokumentacją kościelną
    • 1756 r. Największy w dziejach miasta czwarty pożar zniszczył kolejną świątynię
    • 1762 r. Powstał nowy najokazalszy na Śląsku Cieszyńskim kościół w stylu barokowo- klasycystycznym istniejący do dziś
    • 1767 r. 23 sierpnia biskup wrocławski konsekrował kościół
    • 1862 r. Do kościoła dobudowano wieżę
    • 1920-30 r. Pierwsza kompletna renowacja kościoła i zakup trzech nowych dzwonów
    • 1970-75 r. Renowacja wnętrza kościoła
    • 1995 r. 22 maj Skoczów odwiedził Papież Jan Paweł II
    • 2002-14 r. Największa w dziejach kościoła renowacja całej skoczowskiej świątyni

     


Zobacz inne miejsca na Śląsku Cieszyńskim

 

  •  


    Św. Jan Sarkander Patron Skoczowa i Moraw

     

    Urodził się 20 XII 1576 roku w piwnicy domu przylegającego do skoczowskiego ratusza, w katolickiej rodzinie Grzegorza Sarkandra wielkomieszczanina i jego żony Heleny z Góreckich. Po śmierci ojca, w 1588 roku Jan wraz z matką i rodzeństwem wyjechał do Przybora na Morawach. Studiował filozofię na uniwersytetach w Ołomuńcu i Pradze, a potem teologię w Grazu (Austria). W 1609 roku przyjął święcenia kapłańskie. Jako kapłan pracował w Uniczowie, Charwatach, Kromierzyżu, Zdunkach, Boskowicach i Holeszowie (od 1616 r.) Kiedy w 1619 roku Morawy przyłączyły się do narodowego powstania czeskiego, ks Jan Sarkander udał się na pielgrzymkę do Częstochowy. W drodze powrotnej zatrzymał się w Krakowie i Rybniku, gdzie zasłynął jako kaznodzieja. W listopadzie 1919 roku wrócił do Holeszowa. Oskarżony o sprowadzenie na pomoc cesarzowi polskich kozaków zw. Lisowczykami, ścigany był przez samozwańczego sędziego Moraw, Bitowskiego. Pojmany w Troubkach k. Towaczowa, sądzony był w dniach 13-18 II 1620 roku. Trybunał sądowy w Ołomuńcu zarzucił mu sprowadzenie Lisowczyków i domagał się zdrady tajemnicy spowiedzi. W czasie przesłuchań zastosowano tortury na skrzypcu i przypalanie ogniem. Zmarł po miesięcznych mękach 17 III 1620 roku w więzieniu w Ołomuńcu. Kult męczennika zaczął się rozwijał na Morawach i Śląsku zaraz po jego śmierci. Beatyfikowany 2 IX 1859 roku w Rzymie przez Piusa IX. Kanonizowany 21 V 1995 roku w Ołomuńcu przez papieża Jana Pawła II. Uroczystości pokanonizacyjne odbyły się w Skoczowie 22 V 1995 roku.

    Źródło: Tablica informacyjna Wzgórze Kaplicówka

     


     

Czechy – Frydek-Mistek

Czechy – Frydek-Mistek

Share Button

Frydek-Mistek leży w Czechach nad rzeką Ostrawica, na pograniczu Śląska Cieszyńskiego i Moraw. Warto dodać iż rzeka Ostrawica która płynie przez obie miejscowości tworzyła granicę pomiędzy Morawami a Śląskiem. Frydek-Mistek powstało z połączenia dwóch samodzielnych miast morawskiego Mistku i śląskiego Frydku, kiedy to na mocy urzędników nazistowskich w 1943 roku połączyła się w jeden podmiot o nazwie Frydek. Po wyzwoleniu w 1945 roku dyskusja na temat nazewnictwa miasta została ostatecznie zamknięta i od dnia 1 stycznia 1955 roku ustanowiono oficjalną nazwę Frydek-Mistek.

Bazylika Wniebowstąpienia NMP

Dwa oddzielne miasta Frydek i Mistek swoją własną historię jak już w/w, pisały do dnia 1 stycznia 1943 roku. Poprzednikiem Frydka była targowa osada Jamnice, wzmiankowana po raz pierwszy w 1305 roku. Miasto Frydek założył około 1330 roku książę Kazimierz I na granicy Księstwa Cieszyńskiego. Mistek wzmiankowany był w 1267 roku w testamencie Ołomunieckiego biskupa Bruna ze Schauenburga, jako osada targowa Frydberk z czterdziestoma jeziorami.
Oba miasta w XV i XVI wieku należały do Księstwa Cieszyńskiego, przy czym Mistek był zależny od ekonomicznie silniejszego Frydku. Dopiero oderwanie od Księstwa Cieszyńskiego i włączenie w dobra hukwaldzkie biskupów ołomunieckich, w 1584 roku wróciło Mistkowi przywileje gospodarcze i miasto pomyślnie rozwijało się dalej. Rozkwit obu miejscowości przerwała wojna trzydziestoletnia, później epidemia zarazy morowej i kilka pożarów. W XVIII i XIX wieku rozwój obu miast postępował dalej, oba miasta rozwinęły się jako ośrodki przemysłu tekstylnego i metalowego. Frydek stał się ośrodkiem sukiennictwa, a dzięki swojemu położeniu również handlu. W 1869 roku uzyskał status miasta magistrackiego, a w 1871 roku doprowadzono do niego kolej. W Mistku rozwijało się rzemiosło i powstały pierwsze fabryki.
Dziś miasto ma wiele do zaoferowania. Do miejskich stref zabytkowych należą rynki tak w Mistku, jak we Frydku. Obie starówki zostały wyremontowane, tak więc dziś na misteckim rynku możemy zobaczyć domy mieszczańskie z arkadami, należą one do najbardziej malowniczych miejsc w mieście. Natomiast na Rynku Zamkowym we Frydku można podziwiać piękne elewacje pierwotnie renesansowych domów. Najstarszym i najbardziej znaczącym domem jest późnorenesansowy Dom Wolfa z 1660 roku, który kazał wznieść frydecki rajca i hetman zamku Samuel Wolf. Motywem przewodnim nie tylko rynku, ale całego Frydku-Mistku, jest Zamek Frydecki. W zamku ma obecnie swoją siedzibę Muzeum Beskidów, które ma w swej ofercie dwie ekspozycji stałe – zamkową oraz obszerną ekspozycję regionu beskidzkiego i podbeskidzkiego, gdzie poznamy jej historię i kulturę. Z historycznego punktu widzenia warte wzmianki są również niektóre kościoły, takie jak Kościół pątniczy Nawiedzenia Marii Panny z drugiej. poł. XVIII wieku – Sanktuarium Panny Marii Frydeckiej, Kościół św. Jana Chrzciciela, późnogotycka – trójnawowa bazylika wzmiankowana w 1444 roku.

 

 

Ciekawostka: Podczas wkraczania Wehrmachtu w marcu 1939 roku do miejscowości Mistku, ósmy śląski regiment piechoty (wszyscy byli Czechami), stacjonujący w koszarach Czajanka, stawił Niemcom opór. Nie byłoby w tym nic dziwnego gdyby nie fakt, iż jest to uznawany za jedyny zbrojny opór armii czechosłowackiej podczas okupacji Czechosłowacji w czasie II wojny światowej. zobacz więcej…

 

 

Frýdek-Místek – zobacz film [4:11]

 


Frýdecký Zamek – siedziba Muzeum Beskidów

 

Poprzednikiem dzisiejszego zamku we Frydku był gotycki zamek z pierwszej połowy XIV wieku. Warownia służyła w szczególności ochronie ówczesnego miasta Frydka oraz granicy lądowej z Moraw, na szlaku handlowym z Ołomuńca do Krakowa.

Zabytkowy Herb Georga Oppersdorf znajdujący się nad portalem.

Położony był w strategicznie korzystnej lokalizacji nad rzeką Ostrawicą, otoczony fosą o głębokości pięciu i szerokości dziesięciu metrów. Do pałacu prowadziła brama z mostem zwodzonym. W okresie najazdów muzułmańskich dobudowano krótkie jednopiętrowe skrzydło do pierwotnego budynku, podniesionego go o jedno piętro (dzisiejsza Hala Rycerska). W XV i XVI wieku zamek przeszedł szereg modyfikacji. Istniejący kompleks zamkowy wzbogacił się o ogromny trzykondygnacyjny budynek, który jest w zasadzie całością dzisiejszego wschodniego skrzydła zamku i wejścia do zamku. Ważne było usprawnienie obrony zamku dzięki nowym fortyfikacjom. Z upływem lat na przełomie XVI i XVII wieku nastąpiła kolejna przebudowa średniowiecznej twierdzy w komfortowy zamek renesansowy. Ważnym wydarzeniem dla zamku i miasta Frydek był wielki pożar miasta w 1688 roku. Zniszczył on dachy zamku, kratownice i drewniane konstrukcje, sufity, meble, podłogi itp. Po pożarze ówczesny właściciel natychmiast przystąpił do naprawy zniszczonego zamku, wkrótce potem zbudowano główną wieżę.
W 1699 roku majątek Ludwiki Marii z Oppersdorfu został przekazany nowemu posiadaczowi, hrabiemu Pražmovy z Bíkkova z rodu Pražmů. Kontynuuje  on adaptację zamku i przebudowuje kaplicę, która została wyświęcona w 1719 roku. W 1797 roku majątek kupiła Maria Krystyna z Habsburgów, siostra Józefa II austriackiego arcyksięcia i córki Marii Teresy, w ten sposób zamek został własnością Habsburgów i coraz częściej wykorzystywany był do celów administracyjnych i biurowych. W 1847 roku zamek przeszedł w ręce Albrechta Habsburga. Ostatnim szlachcicem na zamku był austriacki arcybiskup Bedrich (Friedrich) był on właścicielem zamku w latach 1895-1918 stopniowo zewnętrzne oblicze zamku zaczęło się zmieniać, przeprowadził kilka nowoczesnych modyfikacji. Najbardziej widoczna była zmiana dachów południowego, północnego i zachodniego skrzydła. Zamek przeszedł również modernizację techniczną. Zelektryfikowano go i zbudowano kilka toalet. Pod koniec XIX wieku Fryderyk Habsburg rozpoczął gruntowny remont kaplicy zamkowej i Hali Rycerskiej, gdzie powieszono trzydzieści pięć obrazów, herbów z końca XVIII i początku XIX wieku.
W 1918 roku skończyła się era habsburska w Frydku, zamek przeszedł pod opiekę państwa czechosłowackiego, które umieściło w nim mieszkania i biura. Od 1923 roku do lat 70-tych XX wieku znajdowała się w nim siedziba Państwowego Urzędu Leśnictwa i Nieruchomości. Niestety, w tym czasie budynek zaczął popadać w ruinę, nie oszczędzono go. Oryginalne meble zostały częściowo przeniesione lub skradzione. W latach 2001-2003 zamek przeszedł remont dachu oraz wieży, w roku 2010-2011 został odrestaurowany ołtarz kaplicy, naprawionego Gloriet (wieżę) i sufity. W 2016 roku zrekonstruowano i naprawiono pomieszczenia różnych części zamku, wyremontowano barokowy dach głównej wieży.
Obecnie zamek Frýdek jest siedzibą Muzeum Beskidzkiego oferuje pięć stałych i szereg czasowych krótkoterminowych wystaw. Muzeum prezentuje historię, etnografię i przyrodę regionu, posiada blisko 2000 eksponatów o wysokiej wartości artystycznej i historycznej. Wewnątrz znajduje się Sala Rycerska z herbami śląskiej szlachty, reprezentacyjne pomieszczenia i kaplica św. Barbary. Ponadto Muzeum posiada bibliotekę, prowadzi zajęcia edukacyjne (lekcje dla szkół i wykłady dla gimnazjum), w zamku odbywają się również wydarzenia kulturalne i koncerty.

 

Informacja: Godziny otwarcia, wystawy, ceny biletów itp. www.muzeumbeskyd.com/uvodni-strana/

 

 

Zobacz zdjęcia pomieszczeń zamku

Wykonywanie zdjęć w środku możliwe jest tylko za opłatą i bez flesza.

 

 

Czy wiesz że… Z miastem Frydku związany jest Harnaś Ondraszk?. Ten zbój był postacią autentyczną, działał mniej więcej w tym samym czasie, co Janosik, przetrwał w ludowych przekazach jako obrońca chłopów i wróg wielmoży. Przez kilka lat uprawiał zbójnictwo w okolicach Łysej Góry na pograniczu Śląska Cieszyńskiego i Moraw. Został zamordowany (uderzenie obuchem ciupagi)  1 kwietnia 1715 r. w karczmie Antoniego Horaka w Świadnowie  przez członka swej własnej bandy. Jego zwłoki dla odstraszenia ewentualnych naśladowców, zostały poćwiartowane i wystawione na widok publiczny na rynku we Frydku.

 


Kościół parafialny św. Jana Chrzciciela

 

Kościół św. Jana Chrzciciela znajduje się w północno-wschodniej części historycznego miasta Frydek, w pobliżu murów miejskich. Powstał około połowy XIV wieku, w tym samym czasie co miasto. Pierwsza pisana wzmianka o nim pochodzi z 1447 roku, wówczas parafia we Frydku została wymieniona w spisie świętopietrza sporządzonym przez archidiakona opolskiego Mikołaja Wolffa. Kościół był poświęcony św. Janowi Chrzcicielowi, patronowi diecezji wrocławskiej. W latach 1554–1581 kościół należał do luteran. W 1592 świątynia ucierpiała podczas pożaru i w rezultacie musiała być na nowo zasklepiona. Na początku XVII wieku rozpoczęto budowę kamiennej wieży, jednak przerwano ją w roku 1620, w wyniku wojny trzydziestoletniej, budowę zakończono w 1650 roku. Ważnym wydarzeniem dla kościoła i całego miasta był dzień 12 kwietnia 1688. Tego dnia wybuch wielki pożar, który w ciągu kilku godzin spalił całe wewnętrzne miasto razem z zamkiem, szkołą parafialną, farą oraz samym kościołem. Zwłaszcza wieża była bardzo zniszczona, znajdujący się na niej dzwon z 1636 roku spadł, a żar ognia całkowicie go roztopił. Kościół odbudowano po 12 latach. Wybudowano wówczas także nową plebanię. Nową kopułę wieży zniszczył kolejny pożar, który miał miejsce 1848 roku, a więc obecna pochodzi dopiero z 1876 roku, w kościele postawiono w tym czasie także nową chrzcielnicę, ambonę i chór. W okolicy kościoła był również już nieistniejący cmentarz, ogrodzony kamiennym murem z pięcioma wnękami i kaplicami. W 1993 roku rozpoczął się generalny remont wieży, która zaczęła pękać pod dzwonnicą.
Obecne oblicze kościoła parafialnego jakie widzimy dziś, to przebudowa po w/w pożarze, który miał miejsce w 1848 roku. Szczególna słowa uznania należą się dla miejscowego arcybiskupa i kapłana Karola Findińskiego (1833-1897), którzy przyczynili się do jego odbudowy. Najstarszą zachowaną częścią frydeckiego kościoła farnego jest prezbiterium. Świadczy o tym przewlekłe, pierwotnie gotyckie, okna i sklepienia. Głównym punktem kościoła jest obraz Jan Chrzciciela, patrona świątyni i całej parafii, przedstawiający świętego chrzczącego samego Jezusa Chrystusa w rzece Jordan. Po bokach obrazu znajdują się barokowe posągi świętych apostołów Piotra i Pawła. Na ołtarzu znajduje się rzeźba Boga Ojca, który jest w niebiosach. Rzeźby pochodzą z oryginalnego barokowego ołtarza z pierwszej połowy XVIII wieku. Obecna forma ołtarza pochodzi z 1871 roku. Po lewej stronie znajduje się ambona z drugiej połowy XIX wieku, ozdobiona półokrągłymi rzeźbami czterech ewangelistów i dziesięć przykazań Bożych z krzyżem na górze. Po przeciwnej stronie znajduje się marmurowa chrzcielnica, nad nią rzeźba chrztu Pańskiego w Jordanie, nad baldachimem odznaka wiary (krzyż), nadziei (kotwicę) i miłości (serce).

 

 


Zobacz inne miejsca w Czechach

 

 


 

 


Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny

 

Kościół pątniczy pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny usytuowany jest na północny zachód od centrum miasta, na łagodnym wzgórzu zwanym niegdyś Vápenky. Stał się on wzorem architektonicznym dla innych kościołów m.in. dla naszego w Pszowie. Frydek jest dla czeskiego Śląska tym czym Lourdes dla Francji. Barokowa świątynia zbudowana została w latach 1740–1777 w miejscu, gdzie według legendy został wykopany posąg Maryi Dziewicy. Do figury Matki Bożej zaczęli schodzić się ludzie, zanosząc prośby o pomoc i opiekę – wracali wysłuchani. Sława cudownych zjawisk i uzdrowień rozeszła się szeroko. Pielgrzymi przybywali nie tylko z okolic Frydka, ale także z Moraw, Węgier i Polski – z okolic Bielska, Żywca, Skoczowa. Modlitwy i nabożeństwa odprawiano przed figurą, a na Mszę św. gromadzono się w kościele parafialnym. Gdy w 1707 roku z inicjatywy ówczesnego proboszcza frydeckiego postawiono kaplicę, ruch pielgrzymkowy jeszcze się zwiększył. Relacje o cudownych uzdrowieniach zbadała i potwierdziła komisja biskupia we Wrocławiu.
Tymczasem drewniana kaplica przestała wystarczać pielgrzymom. Dzięki staraniom proboszcza ks. Krzysztofa Paszki rozpoczęto w 1740 roku budowę murowanej świątyni według planów Bartłomieja Wittera z Wrocławia. Została ona ukończona (bez wież) w 1759 roku i poświęcona przez biskupa wrocławskiego Filipa Gotharda Schaffgotscha. W 1777 roku dobudowano dwie sześciometrowe wieże, a na nich umieszczono dwa cyrylo-metodiańskie krzyże. Najcenniejszy jest jednak ołtarz główny z 1793 roku. Tło ołtarza składa się z sześciu wysokich, w kręgu do sklepienia kolumn połączonych ramieniem, nad którymi unosi się pozłacana korona z krzyżem. Nad konfesjonałami umieszczono obrazy ze scenami z życia pokutników, na filarach nawy można oglądać epizody z życia Matki Bożej. Pod boczną kaplicą jest krypta, w której spoczywają szczątki kapłanów i fundatorów kościoła. Na dziedzińcu przed kościołem stoi sześć kamiennych rzeźb przedstawiających trzech Archaniołów: Michała, Rafała i Gabriela oraz św. Antoniego, św. Karola Boromeusza i św. Tadeusza Apostoła. Rzeźby zostały wykonane w 1822 roku. W 1949 roku dołączono do nich rzeźby św. Wacława i św. Wojciecha. Dodatkowo w otaczającym Bazylikę parku znajdziemy 14 kapliczek drogi krzyżowej. W 1999 roku papież Jan Paweł II ogłosił kościół we Frydku bazyliką mniejszą.

 

Więcej informacji – „Sanktuaria na świecie” Czechy – Frydek-Mistek zobacz…

 

 


 

Kończyce Wielkie

Kończyce Wielkie

Share Button

Kończyce Wielkie położone są w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie Hażlach, w historycznych granicach regionu Śląska Cieszyńskiego. Pierwsza wzmianka o Kończycach Wielkich zwanych wtedy Kończycami Książęcymi, pochodzi z około 1305 roku. W tym czasie biskupstwo wrocławskie sporządziło tzw. „Księgę uposażeń”, czyli wykaz osad zobowiązanych do płacenia dziesięciny na rzecz biskupów wrocławskich. Zaś w roku 1335 w spisie nuncjusza papieskiego Gelharda Kończyce Wielkie figurują jako wioska odprowadzająca daninę świętopietrza (świętopietrze – danina płacona bezpośrednio do Watykanu, uiszczana do dziś). Wieś politycznie znajdowała się wówczas w granicach utworzonego w 1290 piastowskiego (polskiego) księstwa cieszyńskiego. Od pobliskich Kończyc Małych różniła się tym, że były wsią rycerską. Własnością książąt cieszyńskich była do XV wieku. Kolejne wieki to częste zmiany właścicieli, była własnością Mniszków z Kończyc, Karwińskich z Karwiny i Bludowskich z Błędowic. W ręce Wilczków wieś weszła w wyniku małżeństwa Ewy Bludowskiej z Mikołajem Wilczkiem z Dobrej Ziemicy na początku XVII wieku, a w XIX weszła w posiadanie hrabiowskiego rodu Larisch von Mönnich. Ostatnią właścicielką Kończyc Wielkich oraz rodowego pałacu była hrabina Gabriela von Thun und Hohenstein, znana filantropka, w młodości dama wiedeńskiego dworu, żona hrabiego Ferdynanda Thuna, adiutanta cesarza Franciszka Józefa I, znana powszechnie jako „Dobra Pani z Kończyc Wielkich”. Po wojnie komunistyczne władze odebrały jej pałac.
W Kończycach Wielkich utworzono ścieżkę zdrowia, która upamiętnia w/w Gabrielę hrabinę Thun-Hohenstein. Na ścieżce znajdują się cztery zabytki, które warto zobaczyć. Pierwszy z nich to: Zabytkowy Pałac z przełomu XVII i XVIII wieku (w stylu Baroku Francuskiego) Hrabiny Gabrieli von Thun und Hohenstein, kolejny położony obok pałacu zabytek to kaplica, w której znajdują się groby właścicieli wsi. Trzeci zabytek to jeden z największych drewnianych na Śląsku Cieszyńskim, wybudowany w 1777 roku a przebudowany w XIX wieku, kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła i czwarty to pięknie odnowiony Folwark Ziemiański z 1760 roku „Karłowiec”. Do roku 1945 Folwark był własnością hrabiny Gabrieli von Thun und Hohenstein. Obecnie gospodarstwo agroturystyczne. Ponadto warto zwrócić uwagę na pomniki przyrody – dwa okazałe dęby szypułkowe liczące ponad 750 lat oraz Zielona Grusza, ciekawostka historyczno-przyrodnicza, o której mówi się że, posadzono ją na pamiątkę zniesienia pańszczyzny w roku 1848.

 

 


Zabytki na ścieżce zdrowia Hrabiny Gabrieli Thun-Hohenstein

 

Gabriela hrabina von Thun und Hohenstein (1872-1957)

Pałac w Kończycach Wielkich
Wielkokończycka posiadłość rodowa powstała pod koniec XVII wieku, prawdopodobnie na miejscu wcześniejszej budowli z XVI wieku. Pałac zbudował marszałek krajowy Księstwa Cieszyńskiego, baron Jerzy Fryderyk Wilczek, syn kończyckiego dziedzica Frderyka Jerzego Wilczka i Francuzki Joanny de Ferret. Budynek był wielokrotnie przebudowywany i powiększany. Swoje obecne, barokowo-klasycystyczne, francuskie wykończenie uzyskał pod koniec XIX wieku. Obok pałacu kolejni właściciele Kończyc – Harasowscy z Harasowa, wystawili w 1776 roku murowaną kaplicę, w której znajdują się groby właścicieli wsi. W 1825 roku kończycki pałac wybrała na swoją rezydencję hrabina Henrietta Larisch von Monnich. Jednak w pamięci mieszkańców ziemi cieszyńskiej zapisała się w szczególności ostatnia jego posiadaczka, której warto poświęcić chwilkę – hrabina Gabriela von Thun und Hohenstein. Była dziedziczką rodu Larischów-Monnichów, wyszła za hrabiego Feliksa Thuna Hohensteina adiutanta cesarza Franciszka Józefa I. Uważana była za jedną z najurodziwszych dam dworu cesarzowej. Hrabina zapisała się w pamięci mieszkańców jako ”Dobrą Panią z Kończyc Wielkich” organizowała zbiórki pieniedzy dla biednych, przyjęcia w przypałacowym ogrodzie dla dzieci z okolicy. Starała się także załatwiać kończyckiej młodzieży dostęp do opieki medycznej i edukacyjnej wspierając stypendiami bardziej uzdolnionych. Angażowała się nie tylko w życie Kończyc Wielkich, ufundowała jeden z pawilonów Szpitala Śląskiego w Cieszynie. Mimo że z urodzenia była Austriaczką, wspierała propolskie działania m.in w 1914 roku legiony Józefa Piłsudskiego, zaś w roku 1918 Radę Narodową dla Śląska Cieszyńskiego. Za swoje zasługi została wyróżniona honorowym obywatelstwem miasta Cieszyna, natomiast polskie władze państwowe odznaczyły ją Orderem Odrodzenia Polski „Polonia Restituta”. Po II wojnie światowej komunistyczne władze odebrały hrabinie majątek ziemski w Kończycach Wielkich oraz pałac, tworząc w nim w 1952 roku dom dziecka. Hrabina nie opuściła jednak Polski, lecz zamieszkała w skromnych warunkach w Cieszynie, gdzie zmarła w 1957 roku. Pochowano ją na kończyckim cmentarzu w rodzinnym grobie obok męża i siostry.
Historia urokliwego, położonego w pięknej okolicy pałacu, w którym hrabina spędziła większą część życia, nadal wzbudza duże zainteresowanie. Trójkondygnacyjny budynek pałacu zbudowany jest na planie litery L. Od północno-zachodniej strony znajduje się dobudowane później skrzydło. Obie części łączy czworoboczna wieża z czterospadowym hełmem. Na pierwszym piętrze, znajduje się sala reprezentacyjna z wyjściem na taras nad podcieniem. Od strony wejścia głównego na poziomie I piętra znajduje się taras oparty na filarach. Budynek jest częściowo podpiwniczony w narożniku południowo wschodnim oraz w kwadratowej części skrzydła południowego. Wokół niego powstał angielski park krajobrazowy ze sztucznym stawem. Zespół pałacowo-parkowy został wpisany do rejestru zabytków na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Bielsku Białej.
Od 2007 roku kończycki barokowo-klasycystyczny pałac rodu Larisch von Mönnich znajduje się w rękach prywatnych właścicieli, którzy wraz z przyległym parkiem nabyli go od reprezentujących Skarb Państwa władz Powiatu Cieszyńskiego. Plany utworzenia w Kończycach Wielkich hotelu niestety nie powiodły się, więc pod koniec roku 2010 zespół pałacowo-parkowy został ponownie wystawiony do sprzedaży.

Kaplica zamkowa Opatrzności Bożej
Późnobarokowa kaplica Opatrzności Bożej znajduje się tuż obok pałacu Larischów, po jego wschodniej stronie. Wcześniej w tym miejscu wznosił się drewniany obiekt z 1686 roku. W 1767 roku zbudowano kaplicę z cegły i kamienia, zwieńczoną prezbiterium na północ. W XIX wieku stała się ona miejscem coraz liczniejszych pielgrzymek z najbliższej okolicy i Cieszyna. W oknach prezbiterium kaplicy znajdują się dwa „witraże” z przedstawieniem Opatrzności Bożej i Świętej Rodziny. Nie są to jednak witraże wykonane w tradycyjnej formie ze szklanych płytek łączonych ołowianymi ramkami, lecz nowoczesne obrazy wyrzeźbione w pleksiglasie. W 1938 roku podarował je kaplicy jeden z synów hrabiny Gabrieli Thun-Hohenstein, który w 1928 roku jako pierwszy rozpoczął w Niemczech produkcję szkła organicznego, czyli pleksiglasu.

Folwark ziemski „Karłowiec”
Folwark zbudowano w 1760 roku. Wcześniej w tym miejscu istniał folwark o zabudowie drewnianej. Po wojnie, przez krótki okres, znajdowało się w nim gospodarstwo rolne Wyższej Szkoły Gospodarstwa Wiejskiego. Dalsza historia folwarku związana jest z powstałą w 1952 roku Stadniną Koni w Pruchnej. W gospodarstwie w Kończycach Wielkich hodowane bydło mleczne, a także w mniejszym zakresie konie. W latach 2009-2010 w folwarku pod nadzorem konserwatora zabytków przeprowadzono prace remontowe i modernizacyjne, które przystosowały ten obiekt do roli gospodarstwa agroturystycznego. Dziś w zabudowaniach mieści się sala przyjęć na 150 osób oraz pokoje gościnne. [www.facebook.com/folwark1760]

Źródło: Tablice informacyjne, Wikipedia, Przewodniki, Informator turystyczny – Śląsk Cieszyński

 

 

 


Kościół pw. ś. Michała Archanioła
Parafia w Kończycach Wielkich została po raz pierwszy wzmiankowana w spisie świętopietrza z 1335 roku. Poprzednik obecnego kościoła, również drewniany i pod tym samym wezwaniem, lecz mniejszy, opisany jest w protokołach wizytacyjnych z 1679 i 1688 roku. Protokół z 1679 roku brzmi: „W Wielkich Kończycach kościół parafialny św. Michała Archanioła drewniany, uważany za konsekrowany ze względu na zwyczaj obchodzenia kiermasza w 16 niedzielę po Zielonych Świątkach pod patronatem miejscowego pana, którym jest pan baron Jerzy Fryderyk Wilczek z Dobrej i Hulczyna„. Nowe szczegóły mieści protokół wizytacyjny z 1680 roku „Kościół parafialny pod wezwaniem św. Michała Archanioła, który znajdował się w rękach heretyków, jest cały drewniany i starożytny, ściany są pomalowane„. Obecny kościół wybudowano w 1777 roku. Data ta jest uwidoczniona na ławkach kościelnych, potwierdzona także notatkami, znajdującymi się w archiwum parafialnym oraz na belce pod oratorium z prawej strony. Kościół zawdzięcza swoje powstanie w tym czasie niezwykłej ofiarności proboszcza ks. Szymona Świeżego z Kończyc Wielkich. W 1774 rozpoczęto budować nowy i obecny kościół parafialny. Gdy po trzech latach ukończono wznosić dach, stary kościół rozebrano. Ze starego kościoła zachowano zamontowane w wieży dzwony, na największym można wyczytać rok powstania 1489, mniejszy jest z 1555 roku. Trzeci dzwon w starym kościele był z 1623, a sygnaturka z 1752. Warto dodać iż, zasłużonego księdza proboszcza Szymona Świeżego pochowano przed prawym ołtarzem bocznym św. Filomeny, a podczas wymiany drewnianej posadzki w latach 1980-1981 natrafiono na kości ludzkie, przypuszcza się, że są to właśnie szczątki ks. Szymona Świeżego.
Dziś świątynia uważana jest za największy drewniany kościół na Śląsku Cieszyńskim. Ściany wieży są dość mocno pochylone co przy jej wysokości zapewnia stabilność podczas kołysania dzwonów. Budynek ogólnie jest konstrukcji zrębowej, który stoi na podmurowaniu. Kościół jest jednonawowy, z węższym i niższym prezbiterium, zwróconym na południowy wschód. Wnętrze kryje płaski strop. Wyposażenie jest skromne i barokowe. Ołtarz główny przedstawia patrona świątyni, św. Michała Archanioła, a poza nim w świątyni mieszczą się dwa boczne, XIX-wieczne ołtarze, warto również zwrócić uwagę na rokokową chrzcielnicę z wizerunkiem chrztu Chrystusa. Kościół znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego.

 Źródło: Tablica informacyjna przy kościele, Wikipedia, Informator turystyczny – Śląsk Cieszyński

 


Inne ciekawe miejsca na Śląsku Cieszyńskim

 

 


 

 


 

Zamek Zebrzydowice

Zamek Zebrzydowice

Share Button

Powstanie Zebrzydowic łączyć można z akcją osadniczą prowadzoną przez pierwszego księcia Mieszka I po utworzeniu w 1290 roku Księstwa Cieszyńskiego. Leżące na jego zachodnich rubieżach Zebrzydowice zostały obsadzone przez książąt szlachtą, której zadaniem była ochrona granic. Pierwsza pisemna wzmianka o Zebrzydowicach znajduje się w wykazie wsi płacących dziesięcinę biskupom wrocławskim z 1305 roku.

Na szczycie fasady okrągły kamienny kartusz z herbem baronów de Mattencloit i von Bessów

Pierwotnie zebrzydowicki zamek był budowlą obronną wzniesioną w stylu gotyckim o czym świadczą, datowane na XV i XVI wiek, zachowane fragmenty murów oraz jego dogodne do obrony położenie. Pierwszym, znanym rodem, władającym Zebrzydowicami był staropolski szczep Korniców. Ich następcą byli Liszkowie z Niemieckiej Lutynii właściciele Zebrzydowic w latach 1524-1583. W wyniku licznych transakcji i podziałów spadku po kolejnych właścicielach Zebrzydowic wieś została podzielona na dwie części. Ten stan trwał od 1583 do 1747 roku. Wtedy to utrwaliły się nazwy Zebrzydowic Dolnych i Górnych używane do dziś. Najświetniejszy okres zamku przypada na lata 1747-1888. Wtedy to Zebrzydowice były własnością rodu baronów de Mattencloit, dla których zebrzydowicki zamek był główną siedzibą. Z tego okresu datuje się też gruntowna przebudowa zamku, który wtedy zatracił cechy obronne na rzecz funkcji reprezentacyjno-mieszkalnych. Tak powstał zachowany do dziś, zbudowany na rzucie prostokąta, piętrowy pałac w stylu niemieckiego baroku. Ściany parteru pałacu zostały oszkarpowane, czyli dobudowano na zewnątrz od ścian budynku filary, co przypominało obronny charakter budowli. Pierwsze piętro oddzielone zostało gzymsem od przysadzistego przyziemia. Jego narożniki zostały zaokrąglone, a elewacje ozdobiono. Główną ozdobą frontowej ośmioosiowej fasady stał się przewyższający ją ryzalit (wypukłość elewacji budynku, o szczególnie dużej dekoracyjności), z szeroką bramą w parterze, na piętrze zwieńczony trójkątnym przyczółkiem. W jego szczycie umieszczono okrągły kamienny kartusz z herbem baronów de Mattencloit i von Bessów. Wokół herbów znajduje się nieczytelny napis dotyczący fundatorów oraz zatarta data, którą określa się na rok 1760. Pomieszczenia parteru wraz z dużą przelotową sienią posiadały sklepienia kolebowe z lunetami, żaglowe i nieckowe, natomiast na piętrze pokoje były nakryte belkowymi stropami. Nie zachowały się przekazy o ówczesnym wyglądzie wnętrz, można jedynie przypuszczać, że piętro posiadało reprezentacyjny charakter, z dekoracyjnymi posadzkami i stolarką, ścianami i sufitami zdobionymi sztukaterią i polichromią oraz bogatymi kaflowymi piecami, jak miało to miejsce w innych śląsko-cieszyńskich rezydencjach. Po stronie północno-zachodniej pałacu rozciąga się, ukształtowany w formie dwóch tarasów, prawie dwuhektarowy park. W 1888 roku Zebrzydowice, w związku ze znacznym zadłużeniem majątku zostały wystawione na sprzedaż. Nabył je, wraz z zamkiem hrabia Henryk Larisch von Monnich. Sam zamek stracił wtedy swój rezydencjalny charakter stając się siedzibą administracji majątku. Uszkodzony w znacznym stopniu podczas działań wojennych, został odbudowany w latach sześćdziesiątych XX wieku. W 2004 roku, przy współudziale środków z programu SAPARD przeprowadzono remont dziedzińca zamkowego. Obecnie w zamku mieści się siedziba gminnego Ośrodka Kultury i restauracja. Na przy zamkowym stawie Młyńszczok, utworzono w ostatnich latach ośrodek sportów wodnych – kąpielisko oraz przystań wodną z spacerowym molo.
Będąc w Zebrzydowicach trzeba również odwiedzić zabytkowy kościół, pw. Wniebowzięcia NMP, znajduje się on niedaleko zamku, przy tej samej ulicy ks. Janusza 13. Ulica nazwana została od imienia proboszcza tutejszej parafii Antoniego Janusza. Świątynia jest zachowana w stylu barokowym, orientowana. W kaplicy znajduje się chrzcielnica z barokową rzeźbą św. Jana Chrzciciela, a okna prezbiterium są zdobione witrażami prof. Adama Bunscha z Krakowa. Warto również przyjrzeć się płytom nagrobnym, które umieszczone są w kościele, wiele z nich jest zabytkowych, a zwłaszcza jedyny przykład rzeźby renesansowej rycerza z 1572 roku na płycie nagrobnej Jerzego Liszki w lewej ścianie prezbiterium, uważany jest za najpiękniejszy na Śląsku Cieszyńskim – wzór renesansowej rzeźby nagrobnej.

Źródło: Tablica informacyjna Zamek Zebrzydowice, Śląsk Cieszyński – Informator Turystyczny 2015

 

 


 

 


Zobacz inne miejsca na Śląsku Cieszyńskim

 

 


 

Zamek Kończyce Małe

Zamek Kończyce Małe

Share Button

Kończyce Małe to wieś sołecka w gminie Zebrzydowice, w powiecie cieszyńskim, w województwie śląskim. Położona w historycznych granicach regionu Śląska Cieszyńskiego. Początkowo wieś stanowiła własność Piastów cieszyńskich, potem dostała się w ręce szlachty wynagradzanej przez książąt za oddanie i wierność. Pierwsza pisemna wzmianka o Kończycach Małych znajduje się w wykazie wsi płacących dziesięcinę biskupom wrocławskim z 1305 roku. Przypuszcza się, że już wtedy we wsi istniał dwór.

Na portalem bramnym wmurowano kamienne płaskorzeźbione nadproże z herbem Siedlnickich.

Pierwotna budowla, będąca zamkiem gotyckim, została wybudowana przez ród Golasowskich pod koniec XIV wieku, jako obiekt obronny. W latach 1538-1656 właścicielami zamku był ród Czelów z Czechowic, który był jednym z najstarszych w księstwie cieszyńskim. Okres ich dominacji ukoronowany został karierą Jana Czeli jako kanclerza księstwa cieszyńskiego. Jego syn – Piotr wraz z żoną Katarzyną z Odrowąż Sedlnickich podczas swych rządów rozbudowali zamek, nadali mu renesansową formę z reprezentacyjnym arkadowym dziedzińcem, zachowany w znacznym stopniu po dziś dzień. Składał się on wtedy z czterech skrzydeł, których dwa zajmował dom mieszkalny, a dalsze dwa budynki gospodarcze. W narożniku płd-wsch umieszczono bramę wjazdową, a całe założenie zostało otoczone fosą. Reprezentacyjny arkadowy dziedziniec w tamtych czasach był niespotykany w innych siedzibach szlachty cieszyńskiej, przez co zamek ten bywał nazywany Cieszyńskim Wawelem. Z rąk rodu Czelów kończyckich zamek przeszedł pod władanie Pełków (1657- 1837) z Nowego Miasta (herbu Pogonia). Utracił też wtedy swoje znaczenie obronne, zasypano fosy, a na zewnątrz zamku utworzono romantyczny ogród w stylu angielskim. Pełkowie zostają właścicielami wsi na najbliższe 180 lat. W 1837 roku Maksymiliana Osthaus von Bassy wdowa po Jerzym Pełce przenosi się do Wiednia i sprzedaje Kończyce wzbogaconemu chłopu, Janowi Andrzejowi Folwarcznemu. Jego syn w 1880 roku dokonał generalnego remontu i przebudowy siedziby. Ostatnią właścicielką zamku była wnuczka Folwarcznego – Hildegarda Wurzian. Opuszcza go przed wkroczeniem wojsk Armii Czerwonej i udaje się do Niemiec. Podczas II wojny światowej zamek uległ znacznym uszkodzeniom oraz został doszczętnie splądrowany. Po wojnie majątek przejął Skarb Państwa i w latach 1956-1957 przeprowadzono jego odbudowę. Kolejny generalny remont został wykonany w latach 1993-1995 przez Gminę Zebrzydowice.
Przywrócony do dawnej świetności zamek składa się z dwóch prostopadłych do siebie, kamienno-ceglanych, prostokątnych skrzydeł. Jest budowlą piętrową, tylko częściowo podpiwniczoną. Proste elewacje zewnętrzne podzielone są poziomym gzymsem między kondygnacjami, część okien posiada kamienne, profilowane obramowania. U zbiegu skrzydeł umiejscowiono bramę wjazdową wraz z sienią. Nad renesansowym portalem bramnym wmurowano kamienne płaskorzeźbione nadproże z datą 1560 rok oraz herbem Siedlnickich.
Dziś zamek nie tylko stanowi atrakcję turystyczną, ale służy również miejscowej społeczności. Mieści się w nim Gościniec Zamkowy, restauracja, w której organizowane są imprezy okolicznościowe, karczma, hotel, Izba Regionalnej Wsi Cieszyńskiej, filia Gminnej Biblioteki oraz siedziba miejskich zespołów regionalnych i stowarzyszeń.

Źródło: Tablica informacyjna Zamek Kończyce Małe, Śląsk Cieszyński – Informator Turystyczny 2015, Przewodniki Turystyczne, Wikipedia

 

 


Mini muzeum – Izba Regionalna Ziemi Cieszyńskiej

 

W zameku w Kończycach Małych, na piętrze znajduje się Izba Regionalna Wsi Cieszyńskiej. Istnieje ona od 1997 roku powstała z inicjatywy byłych nauczycielek miejscowej szkoły, przy współpracy z Kołem Gospodyń Wiejskich w Kończycach Małych.
Obrazuje codzienne życie mieszkańców Kończyc Małych i okolic. Mini muzeum składa się z dwóch sal wystawowych oraz przedpokoju, w którym zgromadzono narzędzia służące do wytwarzania najpotrzebniejszych w gospodarstwie domowym rzeczy. Pokazane są przybory stolarskie, masarskie, szewskie, rymarskie oraz pszczelarskie. Znajduje się tam również ekspozycja rękodzieła ludowego: przykłady tradycyjnego haftu, ozdób bibułkowych, malarstwa na szkle oraz rzeźby. W pierwszej sali można zobaczyć rekonstrukcję wystroju dawnej kuchni i izby paradnej. Na uwagę zasługuje, mająca 250 lat kołyska oraz skrzynie wyprawne. Wystawione są także kobiece stroje regionalne jakie nosiły „od święta” panny oraz mężatki. Odrębną część ekspozycji zajmują narzędzia związane z produkcją mąki, wypiekami chleba i domowym wyrobem sera i masła.
W drugiej sali w gablotach, zgromadzono stare dokumenty, czasopisma oraz książki. Znajdziemy tam m.in. wydaną w 1857 roku pierwszą na Śląsku Cieszyńskim katolicką książkę do nabożeństwa w języku polskim opracowaną przez proboszcza z Zebrzydowic. Znajduje się tam również kolekcja obrazów o tematyce religijnej, militariów, kołowrotków tkackich, przyborów fryzjerskich, lamp i żelazek. Szczególnie cennymi eksponatami są: apteczka polowa żołnierza austriackiego z czasów I wojny światowej, XIX wieczny obraz Matki Boskiej oraz pochodzącą z XVIII wieku Biblie w przekładzie Marcina Lutra.
Izba Regionalna Wsi Cieszyńskiej otwarta jest w środy i piątki w godz. od 14:00 do 16:00. Możliwe jest także zwiedzanie w inne dni tygodnia po uprzednim umówieniu telefonicznym (telefon 32 4693334).

Galeria zdjęć – www.izbaregionalna.konczyce.pl

 


 

 


Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kończycach Małych

 

Będąc w Kończycach Małych można również odwiedzić zabytkowy rzymskokatolicki kościół parafialny pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Ten jednonawowy kościół wzniesiony został w 1713 roku na miejscu poprzedniego drewnianego kościoła, przez dziedzica Pełke. Obok niego stanęła drewniana wieża, którą dopiero w 1818 roku zastąpiono murowaną. Wewnątrz kościoła, przed prezbiterium, znajduje się renesansowe epitafium rycerza Zygmunta Wyszkoty z 1568 roku. Największą wartość w kościele ma uznawany przez miejscowa ludność za cudowny XVI-wieczny obraz „Matki Boskiej Kończyckiej”. W 1945 roku w czasie działań wojennych, kościół został poważnie uszkodzony i splądrowany, obraz został jednak nietknięty. Od roku 1960 kościół i stary cmentarz jest pod ochroną, jako cenny zabytek kultu religijnego na Ziemi Cieszyńskiej.

[www.konczycemale.duszpasterstwa.bielsko.pl]

 

 

 


Zobacz inne miejsca na  Śląsku Cieszyńskim

 

 


 

Zamek w Dzięgielowie

Zamek w Dzięgielowie

Share Button

Wieś Dzięgielów należy do Gminy Goleszów, w powiecie cieszyńskim w województwie śląskim. Położona jest w dolinie Puńcówki oraz na wzgórzach wokół jej doliny, na wysokości około 300 – 350 m. n.p.m. Od południa otoczony jest przez graniczne wzgórze Mołczyn (442 m.n.p.m.), a od północy przez zachodni grzbiet Jasieniowej oraz wzniesienie Kępa (359 m.n.p.m.). Nazwa Dzięgielów pojawiła się po raz pierwszy na początku XIV wieku, w roku 1305, jest to więc jedna z najstarszych miejscowości Ziemi Cieszyńskiej. Była to wieś szlachecka, której historia nierozerwalnie była związana z zamkiem, obecnie najważniejszym zabytkiem.

Tarcze herbowe nad bramą wjazdową.

Murowany zamek rycerski powstał w XV wieku, leży we wschodniej części wsi, nad potokiem Dzięgielówką, na skrzyżowaniu dróg z Cieszyna do Ustronia i z Goleszowa do Trzyńca. Z jego czterech skrzydeł zachowały się do dzisiaj tylko trzy. Utrzymany jest w stylu późnorenesansowym z elementami barokowymi. Frontowe, zachodnie skrzydło jest piętrowym budynkiem z szeroką sienią przejazdową. Wewnątrz znajdują się dawna kaplica zamkowa, komnaty mieszkalne i pomieszczenia dla służby. Skrzydło południowe obejmuje liczne pomieszczenia, w których magazynowano kiedyś żywność, piwo, wina i wódki – na zamku istniały dawniej gorzelnia i browar. Dobudowana w XVIII wieku część północna mieściła głównie pokoje mieszkalne dla gości, a część dziedzińcowa (północno-wschodnia) także obszerne chlewy i stajnie. W całości jest otynkowany i posiada dwuspadowy dach kryty dachówką. Budynki są częściowo podpiwniczone. Wejście do sieni oraz zachodnią bramę zamku zdobią portale z herbami Śreniawa, Ogończyk, Goczałkowski i Odrowąż.
Obiekt w tej chwili jest własnością prywatną, a jego właściciel prowadzi remont mający na celu zaadaptowanie zamku na cele gastronomiczno-hotelarskie. Jednak już teraz jest możliwość wynajęcia sali bankietowej (ok. 60 miejsc) z myślą o imprezach okolicznościowych, z pełną obsługą gastronomiczną. Do dyspozycji gości pozostają pokoje urządzone w stylowych wnętrzach. Zimą obiekt stanowi dobrą bazę wypadową do wyciągów narciarskich w Ustroniu i Wiśle, a także do czeskich ośrodków. W pobliżu zamku przebiega czarny szlak turystyczny z Goleszowa na Czantorię Wielką. Obiekt nie jest dostępny do zwiedzania no chyba, że za zgodą właściciela obiektu

 

 

Ciekawostka: Skąd pochodzi nazwa Dzięgielowa ?
Jest kilka wersji i różnie to pochodzenie jest przez historyków tłumaczone. Jedni uważają, że nazwa wzięła się od leczniczej rośliny dzięgiel, która szczególnie w okolicy zamku bujnie rosła i jeszcze dzisiaj rośnie. Inni tłumaczą pochodzenie nazwy Dzięgielowa od „dzikich łowów” – polowań na dzika. W okolicznych lasach żyło dawniej bardzo dużo oraz od mieszkańca nazwiskiem Piotr, który dzięki swojemu sprytowi ocalił Cieszyn przed Tatarami w zamian za co otrzymał przydomek „Dzingiłowa”. Za zorganizowanie udanej odsieczy otrzymał prawa sołtysa, rycerza wraz z zamieszkaniem na zamku książęcym oraz wioskę Dzięgielów, od ówczesnego księcia opolskiego.

 


 

 


Zobacz inne zamki i pałace

 

 


Trochę historii

 

Herb Śreniawa – jednego z właścicieli zamku

Dzięgielowski zamek najprawdopodobniej został wzniesiony w XV wieku przez Jana Czelo z Czechowic, który w owym czasie był właścicielem dóbr dzięgielowskich. Badania wskazują, iż pierwotny zamek – gródek stożkowy znajdował się kilkadziesiąt metrów dalej za dzisiejszym zamkiem. Przypuszcza się, że padł ofiarą wojen husyckich i nie został już odbudowany. Ślady zostały ujawnione podczas badań archeologicznych. Odsłonięto zarys obiektu na planie koła być może wieży, fragmenty murów oraz znaleziono kafle piecowe. Wąski zakres prac nie pozwala jednak na odtworzenie wyglądu założenia ani nie rozstrzyga o czasie jego powstania. Budowla pełniła zapewne funkcję zamku rycerskiego. Obecnie całe wzgórze porośnięte jest lasem, a na powierzchni nie widać żadnych śladów fortyfikacji.
Zamek wzniesiony w tym miejscu w którym go widzimy dziś, był w posiadaniu rodu Czelów z Czechowic do XVIII wieku (1719 r.). Położony przy głównej drodze na Słowację, Węgry i Bałkany był niewątpliwie kiedyś niezwykle ważnym miejscem. Pełnił rolę siedziby dostojników, gościł również w swoich murach książąt i wysokich urzędników państwowych.

Herb Dzięgielowa

Kolejny właściciel, Jan Goczałkowski, po zniszczeniach wojny trzydziestoletniej gruntownie go odrestaurował, przebudowując ze stylu gotyckiego na rokoko. Z tego okresu zachowały się również kamienne portale z 1768 roku ozdobione kartuszami z herbami Śreniawa – Goczalkowskich i Odrowąż — Sedlnickich. Ufundowali oni także opodal zamku figury św. Floriana i św. Antoniego z Dzieciątkiem, które przeniesione zostały do Parku Pokoju przy cieszyńskim muzeum, gdzie się do dzisiaj znajdują. Goczałkowscy przebywali na zamku do 1791 roku. Ostatni szlachecki właściciel Dzięgielowa baron Józef Beess von Chrostin w 1793 roku sprzedał posiadłość Komorze Cieszyńskiej, która zamieniła go w budynek mieszkalny zarządcy i służby folwarcznej. W 1870 roku w mieszczącej się we wschodnim skrzydle gorzelni wybuchł pożar, który strawił prawie cały zamek. Spłonęła wówczas także drewniana wieża i młyn. Odbudowany utracił swój renesansowy charakter, wyburzono po pożarze wschodnie skrzydło. Po pierwszej wojnie światowej zamek z dobrami przeszły na własność państwa polskiego i czeskiego (Nydek) z przeznaczeniem na mieszkania dla robotników. Na piętrze zamku ulokował się sklep – filia Konsumu Robotniczego w Cieszynie.
W okresie międzywojennym zamek należał do Skarbu Państwa, a w 1932 roku stał się własnością ks. Karola Kulisza – luterańskiego duchownego, seniora Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP, działacza ruchu społecznościowego oraz polskiego działacza narodowego. Cały czas pełnił funkcje mieszkalne, ale ks. Kulisz zamierzał w nim zorganizować dom starców, uniwersytet ludowy oraz ośrodek wypoczynkowy dla młodzieży ze Śląska. Niestety plany te przekreśli wybuch II wojny światowej. Sam ks. Kulisz zginął w obozie koncentracyjnym w 1940 roku.
Po II wojnie światowej dobra dzięgielowskie zostały znacjonalizowane, a sam zamek przeszedł w ręce Skarbu Państwa. Po reformie administracyjnej przekazano go gminie Goleszów. Nie przeprowadzono jednak w nim żadnego poważnego remontu, zresztą w tym okresie wiele historycznych zamków uległo rozbiórkom czy wyburzeniu. Dzięgielów trwał, dalej jako robotnicza mieszkaniówka, bez zainteresowania władz i właścicieli. Brak wykonywania remontu przez lata, doprowadził zamek do ruiny. Uszkodzone, dziurawe dachy spowodowały zalewanie stropów i murów wodą. Brak prawidłowego odwodnienia fundamentów spowodował ich totalne zawilgocenie łącznie z murami i piwnicami.
W 1993 roku zamek zyskał nowego prywatnego właściciela, który przeprowadził niezbędne prace remontowo-renowacyjne, przywrócono mu wygląd dawnego zamku rycerskiego, który w tej chwili funkcjonuje jako hotel i restauracja „Zamek w Dzięgielowie”.

 

 


 

Ustroń

Ustroń

Share Button

Mural na Bibliotece Miejskiej w Ustroniu – Jeden z największych murali w Polsce.

Ustroń należy do najpiękniejszych miast w Beskidzie Śląskim. Położony jest w dolinie rzeki Wisły, u stóp Czantorii Wielkiej i Małej, Równicy i Lipowskiego Gronia. Historycznie leży na Śląsku Cieszyńskim. Ustroń to blisko piętnasto-tysięczne miasto, inwestycje lat 60-tych i 70-tych XX wieku uczyniły go dziś jednym z najważniejszych ośrodków turystyczno-wypoczynkowych i jako jedyne posiada status uzdrowiska, gdzie leczy się choroby ortopedyczno-urazowe, reumatyczne, układu nerwowego, dróg oddechowych i serca. Oprócz uzdrowiska (wody mineralne, kąpiele borowinowe, klimat) Ustroń jest też punktem wypadowym dla turystów w góry oraz ośrodkiem narciarskim, gdzie działają 3 większe ośrodki narciarskie, każdy dysponujący przynajmniej jednym wyciągiem krzesełkowym. Są to ośrodki o nazwach: Kolej Linowa Czantoria (wyciąg krzesełkowy na Czantorię), Kolej Linowa Palenica i ośrodek Poniwiec na Małej Czantorii. Miasto nie posiada wybitnych zabytków, ale godnych uwagi dla odwiedzających jest kilka obiektów i miejsc m.in. Muzeum Ustrońskie, Mural na bibliotece Miejskiej, kościół ewangelicki pw. Apostoła Jakuba Starszego, kościół św. Klemensa, Muzeum Regionalne Stara Zagroda, Prywatne Muzeum Zabytkowych Motocykli. Przez miasto przechodzą trasy rowerowe; Wiślana Trasa Rowerowa (w przyszłości ma liczyć ok. 1200 km i łączyć Beskidy z Gdańskiem), Szlak rowerowy Greenways Kraków – Morawy – Wiedeń – (międzynarodowy szlak dziedzictwa przyrodniczo-kulturowego tworzony w oparciu o sieć tras rowerowych, pieszych, wodnych, konnych oraz edukacyjnych ścieżek tematycznych) oraz zielona trasa rowerowa nr 13 – Ustroń – Jastrzębie-Zdrój – Rybnik (82 km).
W jednym zdaniu Ustroń można określić jako idealne miejsce zarówno do aktywnego wypoczynku, jak i do podreperowania swojego zdrowia i co ważne nie jest takie tłoczne jak inne uzdrowiska Polski.

 

Czy wiesz że… Ustroń posiada Piramidy? Są nimi hotele, domy wczasowe i sanatoria położone w dzielnicy Zawodzie, stały się one symbolem i wizytówką miasta. Powstały w czasach PRL-u jest ich 15, wszystkie położone na zboczu góry Równica.

 




 


 

Ustroń

Ustroń

Panorama Ustronia

« 1 z 21 »

 


Trochę historii

 

Herb Albrechta Kazimierza (1738-1822) księcia sasko-cieszyńskiego, królewicza Polski i Litwy, syna króla polskiego Augusta III, twórcy przemysłu hutniczego na Śląsku Cieszyńskim.

Ustroń jest jedną z najstarszych osad Śląska Cieszyńskiego, a pierwsze wzmianki o nim pochodzą z 1305 roku. Pierwsi mieszkańcy Ustronia byli polskiego pochodzenia; przybyli z innych wsi położonych na Śląsku Cieszyńskim, a inicjatorem założenia wsi był książę Mieszko cieszyński, tak więc początkowo była to wieś książęca należąca do Piastów Śląskich. W połowie XV wieku książęta cieszyńscy przekazali część Ustronia (zwaną później Dolnym Ustroniem) szlachcicowi Mikołajowi Klochowi I. Część zwana Górnym Ustroniem pozostała własnością Piastów cieszyńskich. W latach 70-tych XVI wieku Klochowie popadli w spór graniczny z książętami cieszyńskimi. Zakończył się on w 1615 roku, kiedy książę Adam Wacław zezwolił na usypanie kopców, rozgraniczających ustroński majątek Klochów od gruntów książęcych w górze doliny Wisły, na których powstała później Wisła. Ostatni właściciel Ustronia z rodu Klochów był Marcin Kloch II, który został zamordowany w 1621 roku przez bandę zbójców, grasującą na terenie Księstwa Cieszyńskiego. Od 1653 roku Ustroń jaki i zresztą całe Księstwo Cieszyńskie należało już do dynastii Habsburgów.
W czasach kontrreformacji (XVI – XVII wiek) Ustroń należał do parafii rzymskokatolickiej w Goleszowie. Ewangelicy nie mieli własnego kościoła ludność tego wyznania chroniła się w okolicznych górach przed prześladowaniami. Pozostałością z tamtych lat jest kamienny ołtarz usytuowany w lesie na stoku Równicy. W miejscu tym odbywały się nabożeństwa.
Do lat 70-tych XVIII wieku Ustroń był osadą pastersko-rolniczą, dopiero ponad 100 lat od czasu przejęcia tych ziem przez Habsburgów odkryto tu złoża rudy żelaza, dzięki czemu w 1772 roku uruchomiono hutę, kuźnię, odlewnię oraz walcownię. Osada z pastersko-rolniczej stała się dużym ośrodkiem hutnictwa żelaza i przemysłu maszynowego. Rozwój hutnictwa w Ustroniu ściśle wiąże się z jego dzisiejszym charakterem uzdrowiskowym. Kiedy hutnicy zauważyli, że kąpiele w wodzie ogrzanej płynnym żużlem wielkopiecowym łagodzą dolegliwości reumatyczne, na polecenie arcyksięcia Alberta w 1804 roku wybudowano specjalną łaźnię. W XIX wieku odkryto w okolicach Ustronia pokłady borowiny i źródło wód żelazistych. W związku z tym, w roku 1901, powstał Zakład Kąpieli Borowinowych, w którym zaczęto przeprowadzać zabiegi lecznicze. W latach 20-tych i 30-tych XX wieku Ustroń bardzo się zmienił. Uregulowano brzegi Wisły, dokonano elektryfikacji wsi, powstały korty tenisowe, oddano do użytku basen kąpielowy, zadbano o parki i ścieżki spacerowe. Ustroń w 1967 roku, już jako miasto otrzymało status uzdrowiska. Wybudowano liczne sanatoria i domy uzdrowiskowe, które do dziś przyjmują rzesze kuracjuszy w Polski i zagranicy.

 

Ciekawostka: W połowie 1683 roku w rejonie Ustronia Jan III Sobieski prowadził wojsko królewskie pod Wiedeń. Na pamiątkę tego przemarszu posadzony został dąb, rośnie w dolnym Ustroniu przy ul. Ignacego Daszyńskiego. W 1954 roku drzewo zostało ustanowione zabytkiem przyrody przez Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody.

 

Kalendarium

 

Pierwszy herb Ustronia pojawił się, podobnie jak w przypadku wielu innych miejscowości Śląska Cieszyńskiego, na początku XVIII w. W 1702 roku. Czytaj więcej…

1305 – Pierwsza udokumentowana wzmianka o Ustroniu w księdze uposażeń biskupów wrocławskich – osada była własnością książąt cieszyńskich.
1335 – Miejscowość wymieniona w pierwszym spisie osad śląskich.
1444 – Wzniesienie pierwszego kościoła na obecnym cmentarzu katolickim.
1654 – Włączenie miejscowości wraz z całym Księstwem Cieszyńskim do posiadłości Habsburgów.
1692 – Obszar Ustronia wynosi 4460 ha, a zabudowań jest 68.
1754 – Pierwsza wzmianka o pobycie kuracjuszy w Ustroniu.
1772 – Początek hutnictwa w tej miejscowości, a jego założycielem był książę Albrecht syn króla polskiego Augusta III.
1785 – Zakończenie budowy drewnianego kościoła ewangelickiego.
1788 – Poświęcenie murowanego kościoła katolickiego św. Klemensa.
1800 – Ustroń liczy 1675 mieszkańców – posiada 204 budynki.
1802 – Uruchomiono Hotel Kuracyjny, zbudowany na polecenie księcia Albrechta. Od tego czasu Ustroń traktowany jest jako uzdrowisko.
1837 – Połączenie wiosek Ustronia Dolnego i Górnego.
1838 – Poświęcenie kościoła ewangelicko-augsburskiego
1861 – Powstanie pierwszego ustrońskiego samorządu – Wydziału Gminy.
1882 – Zaliczenie Ustronia do uzdrowisk austriackich.
1894 – Oddanie do użytku ratusza.
1900 – Ustroń liczy 4658 mieszkańców, w tym 4260 Polaków (91,5 %), Czechów 34 osoby (0,7 %), Niemców 364 osoby (7,8 %).
1918 – Powrót Ustronia do Polski.
1934 – Ukończenie budowy asfaltowej drogi na Równicę.
1939 – 2 września Ustroń zostaje zajęty przez armię niemiecką
1945 – Wyzwolenie miejscowości z pod okupacji hitlerowskiej.
1956 – Uzyskanie praw miejskich
1961 – Rozpoczęcie budowy bazy wypoczynkowej w Jaszowcu.
1967 – Ponowne zaliczenie Ustronia do miejscowości uzdrowiskowych. Uruchomienie wyciągu krzesełkowego na Czantorie.
1972 – Uzyskanie statusu uzdrowiska.
1986 – Otwarcie Szpitala Uzdrowiskowego. Powstanie Muzeum Hutnictwa i Kuźnictwa.
1994 – Wykonanie odwiertów solankowych.
2005 – Uroczyste obchody 700-lecia miejscowości
2008 – Zamknięto największy miejscowy zakład „Kuźnia Ustroń” po 236 latach działalności. Otwarcie rynku jako Salonu Miasta.

 



 


Muzeum ustrońskie na terenie Huty „Klemens”

 

Muzeum Ustrońskie [ ul. Hutnicza 3 ] im. Jana Jarockiego (były dyrektor fabryki) zostało utworzone w 1986 roku w zabytkowym budynku dyrekcji dawnej huty „Klemens” z lat 1772-1897. Ekspozycje poświęcone są historii miejscowego kuźnictwa i hutnictwa. Ponadto muzeum w cenie biletu zaprasza do odwiedzenia skansenu przemysłowego znajdującego się tuż obok budynku. W muzeum gromadzone są również informacje i przedmioty dotyczące miejscowych tradycji związane z kulturą regionu.
Budynek Muzeum pochodzi z ok. 1800 roku, należy do najstarszych murowanych obiektów Ustronia. Powstał na przeciw Huty „Klemens”. W 1844 roku w obiekcie dobudowano piętro oraz dwa pomieszczenia od strony zachodniej, dziś sale wystaw czasowych. Po likwidacji Wielkiego Pieca oraz Odlewni, obiekt przestał spełniać rolę siedziby dyrekcji, zaadaptowano go na mieszkania dla pracowników ustrońskiej kuźni, która funkcjonowała jako Fabryka Śrub i Wyrobów Kutych. Gmach pełnił funkcję mieszkalne do 1969 roku.
Zwiedzanie rozpoczynamy od pierwszego piętra, gdzie znajduje się kalendarium historii Ustronia, zobaczymy również stare widoki miejscowości oraz gabloty z sylwetkami zasłużonych dla Ustronia ludzi. W kolejnym pomieszczeniu znajduje się wystawa poświęcona ustrońskiemu hutnictwu, odlewnictwu i kuźnictwu. Obejrzeć można krótki film o dziejach ustrońskiego przemysłu.
Po obejrzeniu wystaw na piętrze schodzimy na parter, gdzie znajdują się sale wystaw czasowych oraz wystawa etnograficzna, na której prezentowane są stroje ludowe, noszone w Ustroniu. Ponadto zobaczymy również małe dzieła sztuki, hafty i koronki, które wykonywały ustronianki od początku XIX wieku do lat 30-tych XX wieku. W dalszej części wystawy poznajemy życie codzienne w dawnym Ustroniu, czyli szereg ciekawych eksponatów związanych z kąpielą oraz higieną, unikatowe pralki i sprzęty służące do prania i prasowania oraz kącik kuchenny; naczynia i przedmioty codziennego użytku. W pomieszczeniu znajduje się również wystawa nazwana „W kręgu dzieciństwa” poświęcona jest dzieciom, prezentuje dawne zabawki, gry, książeczki, przybory szkolne, ubranka. Kolejną ciekawostką, o której warto wspomnieć jest obraz „Wesele” namalowany przez Ludwika Konarzewskiego 18m2 (9x2m) największe płótno na Podbeskidziu przedstawia uroczystość zaślubin w Trójwsi Beskidzkiej. To tyle co zobaczymy w środku, jak już w/w w cenie biletu mamy jeszcze do zwiedzenia skansen. Zobaczymy w nim wystawę dawnych sprzętów rolniczych „Od orki do dożynek, rekonstrukcję kuźni wiejskiej, krzyże cmentarne, wykonane w XIX wieku w ustrońskiej odlewni „Elżbieta” oraz młoty sprężynowe i unikatowy młot napędzany siłą wody. Przed skansenem ogromne wrażenie robią gigantyczne zabytkowe młoty i prasy z ustrońskiej Kuźni.

Muzeum otwarte jest przez cały rok, 7 dni w tygodniu. Więcej o muzeum, wystawach czasowych, aktualności, kalendarz imprez, itp. [www.muzeum.ustron.pl]

 

Ustroń - Muzeum ustrońskie im. J. Jarockiego

Ustroń - Muzeum ustrońskie im. J. Jarockiego

« 1 z 28 »

 


Co jeszcze warto zobaczyć

 

Ratusz
Został wybudowany w 1894 roku przy placu targowym, czyli dzisiejszym rynku, w miejscu starej drewnianej chałupy, w której mieściła się gospoda. Obiekt nawiązuje do stylu eklektycznego, neorenesansowego, wzniesiony został na planie prostokąta. Po pożarze ratusza, co miało miejsce 6 grudnia 1964 roku, w 1968 dobudowano drugie piętro, spłaszczono dach i nadbudowano wieżę, przywracając jej pierwotny kształt. W 2005 roku z okazji jubileuszu 700 lecia Ustronia ratusz został odnowiony.

Ratusz

Kościół Rzymskokatolicki pw. Św. Klemensa  [ul. Daszyńskiego 15]
Kościół znajduje się w centrum miasta poświęcono go w 1788 roku, ale pierwsze wzmianki o parafii pochodzą z XV wieku. Początkowo był to budynek drewniany, później został przebudowany, a jego obecny wygląd jest wynikiem licznych remontów i renowacji. Zabytkowe jest jego wyposażenie. W ołtarzu głównym znajduje się z XIX wieku obraz Św. Klemensa. Przed wejściem na cokołach znajdują się dwie Rokokowe rzeźby z XVIII wieku przedstawiające św. Józefa z Dzieciątkiem oraz św. Jana Nepomucena. Zabytkowy jest również przylegający do kościoła od północy dawny sierociniec, zbudowany z kamienia i cegły w stylu późnobarokowym z ok. 1740 roku.

Kościół Ewangelicko-Augsburski Apostoła Jakuba Starszego  [pl. ks. Kotschego 4]
Największy obiekt sakralny w Ustroniu. Zbudowany w okresie 1835-1838, z wieżą wzniesioną w latach 1856-1857, murowany z kamienia i cegły, bez wyraźnych cech stylowych. Pierwszy drewniany kościół powstał w tym miejscu już w 1785 roku. Wewnątrz na szczególną uwagę zasługują; rokokowa ambona z przełomu wieków XVIII i XIX, obraz „Ostatnia Wieczerza” z początku XIX wieku. W bezpośrednim sąsiedztwie kościoła, na placu ks. Kotschego, otoczonym zabytkowym parkiem, znajduje się stara plebania, pochodząca z przełomu XVIII i XIX wieku oraz dawna szkoła ewangelicka z 1827 roku.

Mural – Miejska Biblioteka Publiczna  [ul. Rynek 4]
Znajduje się w pobliżu rynku. Jest jednym z największych murali w Polsce. Wykonano go w 2011 roku na elewacji Miejskiej Biblioteki Publicznej, ma 500 m2 powierzchni i zajmuje 7 ścian budynku. Przez kilka tygodni pracowało nad nim sześcioro artystów z całej Polski. Na największej ścianie znajduje się kopia biblioteki w Dublinie, z jej łukowatym sklepieniem i wysokimi na kilka metrów regałami z książkami. Obraz na ścianach dostawionego budynku nawiązuje do wnętrz biblioteki w Edynburgu. Na pozostałych ścianach zostały odtworzone przedwojenne fotografie charakterystycznych miejsc starego Ustronia np. ratusza czy szałasu pod Czantorią.

Miejska Biblioteka Publiczna

Zawodzie i ustrońskie Piramidy
Uzdrowiskowa część miasta, można do niej dojść kierując się w górę za mostem na Wiśle, idąc od strony rynku ul. M. Grażyńskiego. Z daleka widać sanatoria, hotele i obiekty wczasowe w kształcie piramid – symbol Ustronia. Piramidy zaczęły powstawać w latach 60-tych w czasach PRL-u. Wszystkich hoteli piramid jest 15 położone są na zboczu góry Równica. Wznoszenie obiektów rozpoczęto w 1967 roku, a ostatnie zostały oddane do użytku w późnych latach 80-tych. Nad całą okolicą góruje budynek sanatorium „Równica”, w którym znajduje się ponad 800 miejsc noclegowych, gabinety lekarskie i zabiegowe.

Dąb Sobieskiego  [ul. Daszyńskiego 54]
Pomnik Przyrody – według legendy dąb zasadzili mieszkańcy Ustronia na pamiątkę przejścia oddziałów króla Jana Sobieskiego w drodze na Wiedeń. Wysokość drzewa 30 metrów, obwód 6,45 metrów.

Kamienny ołtarz na Równicy z XVII wieku
W połowie XVI wieku większość mieszkańców Śląska Cieszyńskiego była ewangelikami. Wolność religijna zakończyła się, gdy władzę na tym terenie przejęli Habsburgowie. Panującym wyznaniem stała się znów religia rzymsko-katolicka. Z tego powodu lata 1654-1709 to daty, które bardzo źle zapisały się w pamięci wyznawców luteranizmu na Śląsku Cieszyńskim. Kościoły ewangelickie zostały skonfiskowane, a ich wyznawcy mogli się spotykać w lasach na zboczach gór, w tajnych nabożeństwach. Przykładem tego jest kamienny ołtarz na Równicy, znajduje się przy czerwonym szlaku turystycznym prowadzącym z centrum Ustronia na Równicę. Corocznie w pierwszy czwartek po dniu Trójcy Świętej odbywają się nabożeństwa na pamiątkę tamtych wydarzeń.

Muzeum Regionalne Stara Zagroda  [ul. Ogrodowa 1]
Muzeum w tradycyjnej góralskiej chacie zlokalizowane jest przy rynku od strony północnej. Otwarte tylko w okresie letnim. Oprócz wystawy stałej o tematyce etnograficznej, prezentowane są inne ekspozycje czasowe. Do budowy wykorzystano elementy chałupy, usytuowanej w tym miejscu od 1768 roku. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków województwa śląskiego.

Muzeum Zabytkowych Motocykli – Rdzawe Diamenty  [ul. Partyzantów 1]
W muzeum zgromadzono około 100 motocykli głównie z lat 1910-1945 z których tylko część jest w pełni odrestaurowana. Świetne miejsce dla ludzi którzy lubią stare motocykle. Latem 2017 miałem okazję zobaczyć część kolekcji na wystawie czasowej, w stajniach książęcych zamku pszczyńskiego, która prezentowana była przez Muzeum Motocykli Rdzawe Diamenty z Ustronia oraz Klub Miłośników Pojazdów Zabytkowych Łaziska Górne. Ekspozycja przedstawiała ostatnie z zachowanych polskich motocykli wyprodukowanych w latach 1918-1939. Zdjęcia z wystawy można zobaczyć tutaj.

Muzeum czynne po uprzednim kontakcie telefonicznym 605 356 315

 


 

Bielsko-Biała

Bielsko-Biała

Share Button

Bielsko-Biała miasto nazywane Małym Wiedniem

Bielsko-Biała położone jest nad rzeką Biała, na granicy Beskidu Śląskiego, Małego i Pogórza Śląskiego oraz na pograniczu polsko-czesko-słowackim. Jest ważnym ośrodkiem kulturalnym, turystycznym i przemysłowym Polski. Formalnie miasto powstało w 1951 roku z połączenia dwóch miast leżących po przeciwnych stronach w/w rzeki – śląskiego – Bielska i małopolskiej – Białej. Przez wieki rzeka ta stanowiła granicę między księstwem cieszyńskim i oświęcimskim, następnie między Rzeczpospolitą a monarchią Habsburgów, później między Galicją a Śląskiem austriackim, zaś po odzyskaniu niepodległości – między woj. krakowskim a śląskim, później katowickim.
Bielsko istniało już w XIII wieku, a jego mieszkańcy zajmowali się handlem, sukiennictwem i ceramiką. Z kolei Biała powstała w 1560 roku i słynęła z tkactwa, gdzie jej tradycje sięgają XIV wieku.
Dziś miasto Bielsko -Biała wciąż prężnie się rozwija. Otoczone panoramą Beskidów przyciąga licznie turystów. Wiele beskidzkich szlaków bierze swój początek w samym mieście, a w jego granicach znajduje się kilka znanych szczytów. Dodatkowo zachwyca swą architekturą, zabytkowych kościołów i kamienic, kiedyś było nawet nazywane „Małym Wiedniem”. To tutaj znajduje się wytwórnia filmów rysunkowych gdzie „urodził się” Reksio oraz Bolek i Lolek, stąd pochodzi również wielu sławnych ludzi m.in. Jerzy Stuhr, Bohdan Smoleń, Urszula Dudziak, Zbigniew Preisner i inni. Wielkim powodzeniem cieszą się tu liczne festiwale i koncerty światowych gwiazd muzyki. Wszystko to sprawia że miasto zwane stolicą Podbeskidzia cieszy się od lat niesłabnącym zainteresowaniem odwiedzających.

 

Ciekawostka: W Bielsku tramwaje elektryczne pojawiły się wcześniej niż w Krakowie, Warszawie, a nawet Wiedniu. Pierwszą linię tramwaju elektrycznego w Bielsku-Białej uruchomiono 11 grudnia 1895 roku Liczyła około 5 km długości. Z czasem ruch tramwajowy stracił popularność na korzyść rozwijającego się transportu autobusowego. Ostatecznie we wrześniu 1970 roku podjęto decyzję o likwidacji tramwajów.

 

 


Bielsko-Biała
Bielsko-Biała
Kamienica wybudowana w 1889 r. dla Kasy Oszczędności
« 1 z 20 »

 

Nie lubisz czytać ? Zobacz film promocyjny o Bielsku Białej (6 min.)

 


Wybrane daty z historii Bielska-Białej

 

Bielsko

Herb miasta Bielska na budynku dawnej strażnicy z 1884 roku przy ul. Sobieskiego. Obecnie w budynku znajduje się siedziba PCK.

XII wiek – Założenie grodziska w Starym Bielsku (zniszczonego w końcu XIV wieku)
1312 – Pierwszy dokument potwierdzający istnienie miasta Bielska. Mieszko I książę cieszyński nadaje mieszczanom duży las.
1316 – Bielsko wchodzi w skład księstwa cieszyńskiego
1327 – Lokacja na prawie magdeburskim. Księstwa Cieszyńskie i Oświęcimskie dostają się pod panowanie czeskie. Rzeka Biała staje się granicą państwa.
1457 – Księstwo Oświęcimskie wraca do Polski.
1526 – Śląsk pod panowaniem Habsburgów, rzeka Biała granicą polsko-austriacką
1572 – Bielsko z okolicą wydzielone z Księstwa Cieszyńskiego jako odrębne tzw. państwo stanowe
1618 – 1648 – Wojna trzydziestoletnia, zwycięska dla katolickich Habsburgów
1659 – Bielsko strawił pożar, zniszczeniu uległy prawie wszystkie budynki łącznie z kościołem i ratuszem
1742 – Zabór Śląska przez Prusy – państwo bielskie częścią Śląska Austriackiego
1855 – Bielsko zostało włączone do powstającej kolei żelaznej z Wiedniem
1890 – Powstanie Teatru Miejskiego (obecnie Teatr Polski)
1895 – Powstaje linia tramwajowa
1918 – Bielsko powraca do odrodzonego państwa polskiego (województwo śląskie)
1939 – Bielsko połączone z Białą i włączone do III Rzeszy Niemieckiej
1945 – Bielsko w granicach Polski

Biała

1564 – Pierwszy dokument wspominający Białą jako przysiółek Lipnika
1613 – Biała wydzielona z Lipnika jako samodzielna osada wiejska
1723 – Uzyskanie praw miejskich na prośbę starosty Jakuba Rybińskiego od króla Augusta II Mocnego
1766 – Powstanie pierwszej manufaktury, które przyczyniło się do gwałtownego rozwoju miasta
1772 – W wyniku pierwszego rozbioru Polski, Biała zostaje włączona do Austrii (Galicja)
1789 – Biała została wolnym miastem cesarskim z ustanowionym magistratem
1855 – Siedzibą powiatu, ogólny wzrost znaczenia miasta
1918 – Powrót do odrodzonego państwa polskiego (województwo krakowskie)
1939 – Połączenie z Bielskiem i włączenie do III Rzeszy Niemieckiej
1945 – Biała w granicach Polski

Bielsko-Biała

1951 – Połączenie obu miast (Bielsko pozostało w woj. śląskim, Biała w krakowskim)
1963 – Pierwszy Tydzień Kultury Beskidzkiej w Bielsku-Białej
1972 – Budowa Fabryki Samochodów Małolitrażowych
1975 – Utworzenie województwa bielskiego
1995 – Wizyta papieża Jana Pawła II w mieście
1998 – Likwidacja województwa bielskiego
1999 – Utworzenie powiatu bielskiego województwa śląskiego

 

 

Czy wiesz że… Bielsko-Biała posiada aż cztery rynki – Rynek na Starówce, plac Bolesława Chrobrego, plac Wojska Polskiego i plac Wolności.

 


Co warto zobaczyć

 

Pomnik Bolka i Lolka

Zamek Książąt Piastowskichul. Wzgórze 16 [zobacz szczegółowy opis]
Zwany też zamkiem Sułkowskich należy do najstarszych budynków w mieście obok kościoła pw. św. Stanisława. Wzniesiono go w XIV wieku na polecenie księcia cieszyńskiego Przemysława I Noszka. Budowla miała charakter warowni granicznej, jednak już w XVII wieku stała się rezydencją szlachecką. Obecny zewnętrzny kształt jest efektem przebudowy prowadzonej w latach 1855-1864 przez rodzinę Sułkowskich. Fragmenty średniowiecznej i renesansowej budowli a nawet polichromie pokrywające niegdyś jej ściany można oglądać wtopione w obecne wnętrze. Obecnie w zamku znajduje się muzeum historyczne, w którym można zobaczyć m. in.: piękną klatkę schodową z XIX wieku, ekspozycję militariów i przedmiotów o tematyce myśliwskiej, salon muzyczny. Szeroko reprezentowana jest również sztuka malarska, zarówno polska jak i europejska, nie mogło zabraknąć eksponatów z regionu oraz przybliżających historię zamku i jego właścicieli. W zamku działa również ” Galeria Zamkowa” która prezentuje prace młodych twórców i w której można nabywać dzieła sztuki.

Teatr Polski (dawny Miejski)ul. 1 Maja 1
W 1888 roku bielszczanie postanowili wybudować teatr. Społeczeństwa Bielska i Białej z końca XIX wieku stanowili głównie Niemcy i Żydzi. Polacy zaledwie kilkanaście procent. Bogate mieszczaństwo chciało dobrze zainwestować swoje pieniądze. Pieniądze szybko zebrano, a rezydujący na zamku książę Aleksander Sułkowski przeznaczył część zamkowego ogrodu pod budowę teatru. Budowę ukończono w 1890 roku jest budowlą typowo wiedeńską. Sam twórca tego przybytku Melpomeny, Emil Ritter von Förster, należał do czołowych architektów II połowy XIX wieku, działających w austriackiej stolicy. Również firma, która w 1905 roku podjęła się przebudowy teatralnych wnętrz, podpisać się może pod wieloma budowlami tego typu w całej Europie Środkowej. Frontową elewację zdobią figury muz – Melpomeny (w mitologii greckiej muza tragedii) i Talii (w mitologii greckiej muza komedii). Nad arkadowym oknem frontowej fasady widnieją dwa uskrzydlone geniusze trzymające herbowy kartusz. Przed budynkiem teatru znajduje się replika zabytkowej fontanny z 1895 roku, podarowanej miastu przez budowniczego bielskich wodociągów.

Pomnik Reksia

Rzeźby – Reksia oraz Bolka i Lolka
Prawdopodobnie wszyscy Polacy znają Bolka i Lolka oraz Reksia – bohaterów kreskówek, które powstały w bielskim Studiu Filmów Rysunkowych. Rzeźba Reksia znajduje się w centrum miasta, na placu pomiędzy ul. 11 Listopada i S. Stojałowskiego, obok mostu na Białej.
Rzeźba Bolka i Lolka przedstawiająca słynnych bajkowych braci stanęła w 2011 roku również w centrum miasta, na dziedzińcu przy ul. Mostowej, przed budynkiem galerii handlowej Sfera II.

Budynek Komunalnej Kasy Oszczędnościul. Wzgórze 19
Budowę ukończono w 1889 roku. Jak przystało na miejską instytucję, w centralnym miejscu widnieje herb miasta Bielska a całości patronuje zegar w attyce. Neorenesansowa budowla bo właśnie w takim stylu wznoszono banki, ratusze czy szkoły w tym czasie, odpowiada funkcji związanej z finansami, nawiązując do epoki kupieckiej gospodarności. Wnętrza od strony ulicy mieściły kiedyś ekskluzywne restauracje, najpierw Kawiarnia Europejska po pamiętaną jeszcze „Patrię”. Dziś pomieszczenia gmachu przeznaczone są wyłącznie na cele biurowe. Budynek stoi we wschodniej części Placu Chrobrego wśród bielszczan znany jest powszechnie jako kamienica „Patria”.

Ratusz MiejskiPlac Ratuszowy 1
To jeden z najpiękniejszych zabytków w Bielsku-Białej. Powstał w latach 1895-1897 roku. Ta imponująca neorenesansowa budowla pierwotnie miała służyć jako siedziba Komunalnej Kasy Oszczędności, jednak jej reprezentacyjność sprawiła, że szybko zaczęła pełnić również rolę ratusza dla miasta Białej. Uwagę przyciąga bogata dekoracja ornamentalna fasady – z medalionami i wizerunkami pszczół, symbolizującymi pracowitość mieszczan. Nad wejściem, u szczytu stoi bogini Eirene (usposobienie spokoju) z rogiem obfitości w ręku i małym Plutosem (symbolem bogactwa). Od 1951 roku ratusz jest siedzibą Prezydenta Miasta, Rady Miejskiej oraz niektórych wydziałów Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej. Z okazji stulecia zabytku, w 1996 i 1997 roku władze miasta przeprowadziły generalny remont budowli. Konserwatorzy odnowili piękne wnętrza i bogato zdobioną elewację, przywracając jej historyczne kolory i wygląd. W 1997 roku w prestiżowym konkursie „Modernizacja Roku 1997” został uznany za najlepiej odnowiony zabytek w Polsce.

Kamienica pod Żabami

Kamienica pod żabamiPlac Wojska Polskiego 12
Secesyjna kamienica wystawiona w 1903 roku dla Rudolfa Nahowskiego, właściciela winiarni zajmującej pierwotnie parter budowli. Swój przydomek, kamienica „Pod Żabami” zawdzięcza jedynej w swoim rodzaju bramie wejściowej, zwieńczonej żabim duetem w nadprożu, figury żab ubrane są we fraki, z których jedna gra na mandolinie, druga zaś trzyma w jednej ręce fajkę, a w drugiej kieliszek, opierając się jak na winiarnię przystało o beczkę wina. Ta narożna kamienica z wieżyczką, położona jest na rogu pl. Wojska Polskiego i ul. Targowej, o kolorowej fasadzie przyozdobiona dziwnymi kształtami. Na elewacji od ulicy Targowej wypatrzyć można chrabąszcze, konkurujące z herbowymi kartuszami.

Rynek Niedaleko zamku Sułkowskich w centralnej części tzw. Wzgórza Miejskiego
Główny plac Starego Miasta położony jest w centralnej części tzw. Wzgórza Miejskiego, na którym rozlokowało się średniowieczne miasto Bielsko. Kształt rynku pozostał niezmieniony od XII wieku. Posiada typowy układ urbanistyczny dla lokowanych na prawie magdeburskim miast śląskich. Na uwagę zasługują zespół barokowo-klasycystycznych kamienic pochodzących z XVII i XVIII wieku. W 1950 roku Rynek został przeobrażony na skwer z kilkoma lampami gazowymi, jakie oświetlały miasto w latach 1864–1970. W 1953 roku do rejestru zabytków wpisano układ urbanistyczny Starego Miasta, a siedem lat później wszystkie kamienice przy Rynku. W centralnej części Rynku znajduje się fontanna z rzeźbą rzymskiego boga mórz Neptuna. W części południowo-zachodniej znajduje się kopia XIX-wiecznego pomnika św. Jana Nepomucena. Oryginał umieszczono w latach 30-tych XX wieku w katedrze św. Mikołaja. Na placu znajdują się również dwie, przykryte szkłem pancernym, ekspozycje archeologiczne: fundamenty XVII-wiecznej wagi miejskiej oraz kamienna studnia z tego samego okresu. Są to relikty dawnej zabudowy Rynku odnalezione w czasie prac archeologicznych w latach 90-tych XX wieku. Na budynku nr. 23 odsłonięto w 2012 roku tablicę upamiętniającą księcia Mieszka I cieszyńskiego, założyciela miasta.

Katedra pw. św. MikołajaPlac św. Mikołaja 16
Do placu św. Mikołaja dojdziemy od rynku ulicą Wzgórze. To najważniejszy kościół diecezji bielsko- żywieckiej i jedna z najokazalszych budowli miasta. Wzniesiony został w latach 1443- 1447 z fundacji księcia cieszyńskiego Wacława I w stylu gotyckim na miejscu przypuszczalnie stojącego tu od chwili założenia miasta (koniec XIII w.) kościółka otoczonego cmentarzem. Budowa nowego kościoła pod wezwaniem św. Mikołaja związana była z przeniesieniem parafii ze Starego Bielska do miasta Bielska, a patron świątyni stał się zarazem patronem miasta. W okresie panowania luteranizmu w księstwie cieszyńskim, zmieniony był w 1560-1630 na zbór protestancki, po czym przywrócono go katolikom. Spalony podczas pożaru miasta w 1659 roku został odbudowany. W 1682 roku kościół oraz miasto obrabował oddział powstańczej armii węgierskiej. Kolejny pożar, który miał miejsce w 1750 nastąpił od uderzenia pioruna stopił dzwon, zegar wieżowy i spalił dach, ponownie został odbudowany. W 1780 roku zlikwidowano otaczający go cmentarz. W XIX wieku palił się jeszcze trzykrotnie – w 1808 (wielki pożar miasta Bielska), 1836 i 1860.
Dzisiejszy wygląd katedra zawdzięcza projektantowi Leopoldowi Bauerowi i budowniczym, którzy dokonali przebudowy kościoła w latach 1908-1910, przez rozszerzenie jego korpusu i wzniesienie neoromańskiej fasady od strony zachodniej, zwieńczonej wysoką wieżą (61 m) z kilkoma kondygnacjami widokowych loggi na wzór wież włoskich. Wewnątrz warto zwrócić uwagę na obraz z 1845 roku na którym św. Mikołaj ratuje rozbitków z tonącego okrętu, a także kaplicę Matki Boskiej Częstochowskiej, która jako jedyny element w całej świątyni przetrwała w nienaruszonym stanie wszystkie pożary.

 

 

Czy wiesz że… Ostatnie lata życia spędził w Bielsku Edmund Wojtyła, brat Karola Wojtyły

 

 

Stara Fabryka Plac Żwirki i Wigury 8

Jest oddziałem Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej i miejscem szczególnym na mapie miasta i regionu. Dwumiasto od wieków słynęło z wyrobów sukien, dzięki czemu stało się trzecim ośrodkiem przemysłu w czasach Austro-Węgier. Później było trzecim po Łodzi centrum włókiennictwa II Rzeczpospolitej, a w PRL-u zwano je „miastem stu przemysłów”. Muzeum swoją siedzibę ma w dawnej fabryce Buttnerów na Żywieckim Przedmieściu. Od 1869 roku przez ponad sto lat produkowano tutaj różnorodne tkaniny wełniane, w tym słynne bielskie sukno, a przez pewien czas wyrabiano również dywany. Oddział utworzono w 1979 roku, otwarto w 1996 roku jako Muzeum Techniki i Włókiennictwa, dziesięć lat później włączone zostało do Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego. Obecną nazwę wprowadzono w 2013 roku i zorganizowano stałą wystawę „Od włókiennictwa do małego fiata”. Główną część ekspozycji unikalnych maszyn i urządzeń zgromadzono na dwóch piętrach zabytkowego budynku fabrycznego. W salach przędzalni, przygotowalni, tkalni i wykończalni można zapoznać się całym cyklem produkcji tkanin wełnianych. Odrębny zespół tworzą maszyny do produkcji kapeluszy. W jego zbiorach znajdują się również eksponaty związane z innymi dziedzinami przemysłu, istotnymi w historii miasta m.in. „Maluch” czyli Fiat 126 p, a także eksponaty z dziedziny pożarnictwa i techniki drukarskiej.

Godziny Otwarcia: poniedziałek nieczynne, wtorek, sobota 9:00-15:00, środa, czwartek 9:00-16:00, niedziela 10:00-18:00

 

Czy wiesz że… W Bielsku funkcjonowała Fabryka Samochodów Małolitrażowych (FSM), od 1992 roku Fiat Auto Poland, gdzie powstawał m.in. słynny Fiat 126p

 

Bielsko-Biała - Stara Fabryka
Bielsko-Biała - Stara Fabryka
« 1 z 20 »

 

Dom Tkaczaul. Jana III Sobieskiego 51
Dom Tkacza jest oddziałem Muzeum Bielskiego, mieści się w drewnianym domu, na terenie historycznego Górnego Przedmieścia, w przeszłości zamieszkiwanego przez bielskich sukienników. Budynek jest wierną rekonstrukcją drewnianego domu z połowy XVIII wieku (oryginalny spłonął w 1986 roku) typowego dla dawnej zabudowy przedmieść Bielska. Do początku XX wieku mieszkali w nim tkacze wyrabiający na ręcznych krosnach słynne bielskie sukna. Wewnątrz odtworzono warsztat, który po wejściu znajduje się po lewej stronie i mieszkanie zamożnego mistrza sukienniczego, z przełomu XIX i XX wieku – po prawej oddzielone od warsztatu sienią. Wśród eksponatów zgromadzonych w warsztacie na uwagę zasługuje przede wszystkim szerokie krosno z XVIII wieku, w przeszłości obsługiwane przez dwie osoby, a także przedmioty bezpośrednio związane z produkcją rzemieślnicza. Część mieszkalna składa się z kuchni i sypialni gospodarzy, w której zobaczyć można małe krosno tkackie oraz przedmioty codziennego użytku. Na pierwszym piętrze mieści ekspozycja strojów ludowych, która pochodzi ze zbiorów etnograficznych muzeum. Na wystawie zaprezentowano przykłady wszystkich rodzajów ubiorów zgromadzonych od połowy lat 50-tych XX wieku. Były one noszone w okresie międzywojennym w bliższych i dalszych okolicach Bielska i Białej. Jednym z najokazalszych jest strój zamożnej mieszczki żywieckiej. Wzrok przyciągają w nim elementy uszyte z bogato haftowanego tiulu. Niezwykle barwne są również ubiory wilamowianek oraz stroje noszone w południowej części ziemi pszczyńskiej. Na uwagę zasługują także stroje Góralki i Górala śląskiego, jak można przeczytać w informatorze do dzisiaj w dużej mierze szyte są z samodziałowego płótna i sukna tkanego ręcznie na takich samych krosnach, jakie są prezentowane na ekspozycji w kuchni. Dopełnieniem całości są meble, służące do przechowywania odzieży – od malowanych skrzyń, poprze kufry, komodę, po szafy oraz bieliznę kobiecą, pojedyncze elementy ubiorów, a także korale i biżuterię wykonaną głównie ze srebra.

Godziny Otwarcia: poniedziałek nieczynne, wtorek, sobota 9:00-15:00, środa, czwartek 9:00-16:00, niedziela 10:00-18:00

 

Bielsko-Biała - Dom Tkacza
Bielsko-Biała -  Dom Tkacza
« 1 z 15 »

 


 

Czeski Cieszyn

Czeski Cieszyn

Share Button

Czeski Cieszyn (czes. Český Těšín) – miasto położone jest we wschodniej części Republiki Czeskiej, w kraju morawsko-śląskim, nad Olzą. Współczesne administracyjne pojęcie „miasto Czeski Cieszyn” odnosi się do lewobrzeżnej części, stanowiącego pod względem przestrzennym jedną całość, ośrodka miejskiego, którego część prawobrzeżna należy do Polski i nosi oficjalną nazwę „Cieszyn”. Śląsk Cieszyński został podzielony między Polskę i Czechosłowację w lipcu 1920 roku, podziałowi uległ też Cieszyn. Miasto zostało zjednoczone w październiku 1938 roku, a po II wojnie światowej przywrócono granice z 1937 roku, od tego czasu miasta rozwijały się osobno, współpracę nawiązano dopiero w latach 90-tych XX wieku. W momencie podziału w Czeskim Cieszynie mieszkało znacznie więcej Polaków niż Czechów, jednak w wyniku napływu ludności z głębi Czech i prowadzonej przez rząd w Pradze intensywnej polityce czechizacji polskiej ludności stanowi ona dziś tylko ok. 15% mniejszość. Mimo wszystko Czeski Cieszyn pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków mniejszości polskiej w Czechach oraz siedzibą większości organizacji polskich w tym kraju.
Obecnie miasta realizują wiele wspólnych projektów z różnych dziedzin, a po wejściu Polski i Republiki Czeskiej do strefy Schengen granicę stanowi cienka linia na tzw moście przyjaźni (Most Družby), który jest jedną z atrakcji turystycznych. Zbudowany został w 1953 roku i łączy ul. Zamkową w Cieszynie Polskim z ul. Hlavni w Czeskim Cieszynie.
Polska część Cieszyna jest o wiele bardziej bogata w zabytki, o których przeczytać można tutaj, ale i po czeskiej stronie możemy zobaczyć kilka ciekawych obiektów m.in. Budynek gimnazjum, Pomnik św. Jana Nepomucena na Alejach Masaryka – najstarsza rzeźba na terenie Czeskiego Cieszyna, dworzec kolejowy wybudowany w 1889 roku w stylu neorenesansowym. Jak w każdym starym mieście znajdziemy tutaj również zabytki sakralne – Kościół parafialny Najświętszego Serca Jezusowego – zbudowany w latach 1891-1894, Kaplica św. Teresy z Lisieux.





Historia miasta Cieszyna

Cieszyn jest jednym z najstarszych miast śląskich , jego początki sięgają IX wieku. a wspólna historia miasta trwała do 1920 roku, kiedy miasto zostało podzielone.
Legenda mówi, że w 810 r. po długiej rozłące spotkali się przy źródle synowie polskiego księcia: Bolko, Leszko i Cieszko i z wielkiej radości spotkania miasto założyli.
Na przełomie IX i X w. na Górze Zamkowej wzniesiono gród. Wkrótce Śląsk Cieszyński stał się obszarem nadgranicznym, a gród siedzibą kasztelana. W 1290 r. utworzone zostało niezależne Księstwo Cieszyńskie, które rządzone było przez Piastów. Miasto rozwijało się pod ich panowaniem przeżywając w XVI w. okres rozkwitu. W tych czasach podstawą utrzymania mieszkańców było rzemiosło. Od poł. XVI w. do 1609 r. religią panującą w księstwie był protestantyzm. W 1626 r. w mieście osiedlili się Żydzi. Do upadku Cieszyna doprowadziła tocząca się w I połowie XVII w. wojna trzydziestoletnia i wewnętrzne spory na tle religijnym. Epoka piastowska zakończyła się w 1653 r. wraz ze śmiercią ostatniej księżnej z rodu Piastów. Kryzys pogłębiła polityka kontrreformacji prowadzona przez następnych władców księstwa – Habsburgów. Z ekonomicznego upadku Cieszyn zaczął podnosić się w końcu XVIII w. po wybudowaniu dróg łączących go z Wiedniem, Krakowem i Lwowem oraz powstaniu w mieście kilku manufaktur. W 2 poł. XIX w., kiedy doprowadzono linię kolejową i powstało kilka zakładów przemysłowych rozpoczął się okres największego ekonomicznego rozwoju miasta. Do początku XX w. miasto przekształciło się w nowoczesny ośrodek, centrum kulturalne i oświatowe. Choć polityczne życie zdominowane było przez Niemców Cieszyn był centrum polskiego ruchu narodowego. Po rozpadzie monarchii habsburskiej w 1918 r. powołano Radę Narodową Księstwa Cieszyńskiego, która proklamowała przynależność ziemi cieszyńskiej do Polski. Powstały na tym tle spór ze stroną czeską doprowadził w 1920 r. do podziału Śląska Cieszyńskiego. Przedmieścia Cieszyna na lewym brzegu Olzy utworzyły Czeski Cieszyn.

Źródło: Cieszyńskie Centrum Informacji – Informator „Cieszyn robi wrażenie”


Czeski Cieszyn

Czeski Cieszyn
Na moście granicznym

« 1 z 22 »


Zabytki czeskiego Cieszyna

Budynek szkolne w Alejach Masaryka
Budynek szkolny przy Alejach Masaryka 19 pochodzi z 1892 roku i został zbudowany na potrzeby niemieckiej szkoły powszechnej dla chłopców i dziewcząt. Po 1945 roku siedzibę miała tu szkoła zawodowa. Po powstaniu Czeskiego Cieszyna rząd udzielił miastu pożyczki w celu wybudowania instytucji i zbudowania szeregu budynków, bez których miasto nie mogłoby istnieć. Największą pulę środków finansowych pochłonęło wybudowanie budynków szkolnych ze względu na konieczność zapewnienia obowiązku szkolnego dla dzieci czeskich, polskich, niemieckich. Grunty w Alejach Masaryka zostały wybrane pod siedzibę szkół niemieckich – chłopięcej szkoły mieszczańskiej nr 12 i dziewczęcej szkoły mieszczańskiej nr 21. Budynki zostały wzniesione w latach 1923-1924.

Posąg św. Jana Nepomucena przed budynkiem szkoły w Alejach Masaryka

Posąg św. Jana Nepomucena
Na terenie miasta Cieszyna powstało w XVIII i XIX wieku kilka rzeźb najpopularniejszego świętego katolickiego okresu baroku, czeskiego męczennika z XIV wieku, św. Jana Nepomucena. Jeden z nich stoi w Alejach Masaryka i jest nie tylko najstarszą rzeźbą w parku, lecz również najstarszą na terenie miasta Czeskiego Cieszyna, jest to rzeźba barokowa z polichromowanego piaskowca pochodząca z połowy XVIII wieku. Rzeźba znajduje się w rejestrze zabytków Republiki Czeskiej. Budynki przed którymi stoi rzeźba, służyły w okresie Pierwszej Republiki jako niemiecka chłopięca oraz dziewczęca szkoła powszechna.

Kaplica św. Teresy z Lisieux (pierwotnie św. Krzyża)
Neogotycka kaplica z cegły, prawdopodobnie z 1897 roku, jej autorstwo przypisuje się architektowi cieszyńskiemu drugiej połowy XIX wieku Albinowi Theodorowi Prokopowi. Pierwotnie kaplica położona była w pobliżu budynku dzisiejszej gazowni. Podczas budowy gazowni w 1881 roku musiano ją jednak zburzyć. W ramach rekompensaty firma Fulda wybudowała obecny obiekt. Kaplica jest potocznie nazywana Kaplicą Grabeka od nazwiska fundatora.

Kościół parafialny Najświętszego Serca Jezusowego
W 1885 roku po ponad stu latach powrócili do Cieszyna członkowie zakonu Towarzystwa Jezusowego – jezuici. Musieli jednak zbudować sobie nowy kościół ponieważ ich pierwszy kościół św. Krzyża w Cieszynie służył potrzebom gimnazjum. W tym celu wybrali w 1880 roku miejsce na lewym brzegu rzeki Olzy w okolicach dzisiejszych Alei Masaryka. Kamień węgielny kościoła położono w dniu 11 czerwca 1892 roku. Został on wybudowany w stylu neogotyckim według projektu architekta wiedeńskiego Ludwiga Zatzky, a konsekrowany w dniu 10 października 1894 roku. Wyposażenie wnętrza wykonane zostało przez firmę rzeźbiarską z św. Urlicha w Tyrolu. Kościół od 1920 roku jest kościołem parafialnym parafii rzymskokatolickiej Czeski Cieszyn. Charakterystycznymi elementami kościoła są ostrołukowy portal, rozeta, niska wieża wschodnia oraz wyższa zachodnia z dzwonnicą i zegarem.

Pomnik ofiar I wojny światowej
W alejach Masaryka zachował się w zmienionej postaci pomnik ofiar pierwszej wojny światowej. Odsłonięto go 14 września 1930 roku. Inicjatywa wyszła z szeregów niemieckiego stowarzyszenia weteranów, jednak w zbiórce publicznej udział wzięły wszystkie urzędy i organizacje miasta bez względu na narodowość. Projekt pomnika opracowała Czeska rzeźbiarka. Pierwotnie granitowy pomnik z brązowym reliefem pogrążonego w żałobie żołnierza i dwóch sąsiadujących fontann zawierał ponad 400 wykutych nazwisk osób poległych podczas pierwszej wojny światowej. Metalowe rzeźby wraz z nazwiskami poległych usunięto po wyzwoleniu w 1945 roku. Ostatnią rekonstrukcję pomnika przeprowadzono pod koniec 2000 roku obszar w jego sąsiedztwie został odnowiony w ramach projektu „Revitalpark 2010”.

Pomnik pierwszego Czechosłowackiego Prezydenta Tomasa Masaryka
Niedługo po powstaniu miasta Czeski Cieszyn przed budynkiem szkoły podstawowej odsłonięto monumentalny posąg pierwszego prezydenta czechosłowackiego Tomasa Masaryka. Uroczyste odsłonięcie towarzyszyło otwarciu szkoły Masaryka w dniu rocznicy powstania Republiki Czechosłowackiej 28 października 1924 roku. Był to pierwszy posąg prezydenta Wyzwoliciela na terenie czeskiego Śląska Cieszyńskiego. Do zburzenia pomnika doszło w październiku 1938 roku, a podczas drugiej wojny światowej przechowany był w miejscowym muzeum (dziś muzeum Śląska Cieszyńskiego). Jego dalsze losy są nieznane. Na podstawie inicjatywy Muzeum Ziemi Cieszyńskiej powstałej w lutym 2009 roku Zarząd Miasta Czeskiego Cieszyna podjął decyzję o zbudowaniu nowego pomnika. Pomnik uroczyście odsłonięto 28 września 2010 roku.

 




 


Informacje

 

Pobieraj za darmo – wszystkie poniższe bezpłatne przewodniki po mieście Cieszyn dostępne są pod tym adresem ->  zobacz – Darmowe przewodniki

  • Cieszyn robi wrażenie
  • Szlak książąt cieszyńskich – Habsburgowie
  • Śladami cieszyńskich Żydów
  • Tam i z powrotem nad Olzą
  • Szlak Książąt Cieszyńskich – Piastowie
  • Szlakiem pamiątek ewangelików cieszyńskich
  • Kościoły i klasztory w Cieszynie i Czeskim Cieszynie
  • Cieszyński szlak kobiet
  • Sala posiedzeń Rady Miejskiej w cieszyńskim Ratuszu

 


 

Go Top