Posty oznaczone “Skansen”

Rožnov pod Radhoštěm

Rožnov pod Radhoštěm

Share Button

Skansen Muzeum Ziemi Wołoskiej należy do najpopularniejszych i najważniejszych w Republice Czeskiej. Znajduje się około 60 km od granicy polsko-czeskiej, położony w miasteczku Rożnów pod Rodhoszczem (Rožnov pod Radhoštěm). Zaliczany do największych i najstarszych skansenów w Europie Środkowej, powstał w 1925 roku, a ponad 100 zabytkowych obiektów znajduje się w trzech ekspozycjach: Drewnianym Miasteczku, Wołoskiej Wiosce i Dolinie Młyńskiej.

Muzeum Wołoskie w Przyrodzie – Rożnów pod Radhoszczem – Zabytek Kultury Narodowej

Drewniane miasto to najczęściej odwiedzana część Muzeum Wołoskiego. Przedstawia sposób życia w małym miasteczku w okresie od połowy XIX wieku do pierwszej połowy XX wieku. Powstało z inicjatywy rodzeństwa Jarońków oraz członków Stowarzyszenia Muzealnego. Ich celem było ocalenie starych domów z bali z rożnowskiego rynku, przede wszystkim budynku ratusza, przeniesienie ich do parku miejskiego i stworzenie podwalin nowego muzeum. Jeszcze do końca drugiej wojny światowej teren miasteczka rozrósł się o gospodę Wacka, wójtostwo z Wielkich Karlovic oraz kościół św. Anny. A praktycznie do dnia dzisiejszego jest uzupełniany o kolejne obiekty – nową gospodę, cmentarz, stodoły, chlewy, garbarnię, gorzelnię, krzyże i ule. W sezonie letnim w każdy weekend organizowane są programy folklorystyczne i rzemieślnicze, miasteczko jest także miejscem wielu festiwali folklorystycznych.
Wołoska wioska zajmuje powierzchniowo największy obszar w muzeum. Na terenie zobaczyć można posiadłości gospodarskie, wiatrak, kuźnie, studnie, dzwonnicę, rekonstrukcję kościoła ewangelickiego, szkołę wiejską z Velkých Karlovic. Pierwsze budynki powstały w 1962 roku, kompleks czynny jest od 1972 roku. Wystawy we wnętrzach obiektów przedstawiają życie mieszkańców Wołoszczyzny Morawskiej od końca XVIII do połowy XX wieku – bezrolnego, drobnego i średnio zamożnego rolnika oraz bogatego chłopa. Znajdziemy w nich także przykłady domowego wyrobu np. płócien, szmacianych dywanów, sznurków, przetwarzania owczej wełny i lnu, rzemiosła – np. kowalstwa i kołodziejstwa. W „Wołoskiej wiosce” podobnie jak w „Drewnianym Miasteczku” co roku ma miejsce szereg imprez kulturowych, będących częścią wołoskiego roku.
Dolina Młyńska to najmłodsza część Muzeum Wołoskiego została otwarta w 1982 roku. Zobaczymy tam konstrukcje techniczne, w większości zasilane wodą, które są w pełni funkcjonalne. Położenie Młyńskiej Doliny jest niemal dokładną rekonstrukcją, miejsca które istniało w Wielkich Karlovicach w pierwszej połowie XIX wieku. Dolina wybudowana została przy starym kanale wodnym młynówki, z którego woda jest doprowadzana drewnianymi korytami do kół wodnych poszczególnych budynków. Ze względu na możliwości młynówki dolina jest dostępna dla zwiedzających od maja do końca września.

 

 


 

Czechy
Czechy
Skansen pod Radhoszczem - Drewniane miasteczko
« 1 z 30 »

 


Drewniane Miasteczko – Plan zwiedzania

 

Plan Miasteczka Drewnianego

1. Główne wejście
2. Kościół św. Anny z Větřkovic
3. Mieszczański dom Billa
4. Rożnowski ratusz
5. Gospoda u Wacka
6. Kręgielnia
7. Gospoda na ostatnim groszu
8. Wójtostwo z Wielkich Karlovic
9. Gorzelnia z Lačnova
10. Mostek i figura św Jana Nepomuckého
11. Spichlerz ze Średni Suché
12. Stodoła ze Štramberka
13. Spichlerz z Heřmanic
14. Stodoła Janikowa
15. Ule
16. Dzwonnica z Górnej Lidyczy
17. Krzyż
18. Amfiteatr
19. Pomieszczenie dla karawanu pogrzebowego
20. Wyjście
21. Bufet

 


Informacje

 

  • Planując wycieczkę warto sprawdzić program imprez na oficjalnej stronie interentowej, ponieważ w muzeum bardzo często odbywają się różnorodne prezentacje tematyczne. Oprócz tego organizowane są kilka razy w roku jarmarki, które oferują tradycyjne towary.
  • Strona internetowa – www.vmp.cz
  • Na zwiedzanie całego skasenu trzeba zarezerwować sobie około 5 godzin. Kupując bilet na wszystkie ale jest możliwość zwiedzania każdego z osobna
  • Przy skansenie znajduje się płatny parking
  • Godziny otwarcia – www.vmp.cz/cs/navstevnici-prohlidka-muzea/oteviraci-doba/
  • Bilet można kupić na każdą część skansenu osobno – Dřevěné městečko (Drewniane miasteczko), Mlýnská dolina (Dolina młyńska), Valašská dědina (Wieś wołoska) lub jeden cały na wszystkie. W kasie można płacić kartą. Cena biletu uzależniona jest od ilości osób, pory roku, dnia itp. Cennik – www.vmp.cz/cs/navstevnici-prohlidka-muzea/cena-vstupneho/

 


 

Zamek Lipowiec

Zamek Lipowiec

Share Button

Na szlaku Orlich Gniazd i Skansen Wygiełzów

Skansen w Wygiełzowie

Zamek Lipowiec a w zasadzie jego ruiny, leżą w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej we wsi Babice w województwie małopolskim, w powiecie chrzanowskim. Warownia należy do systemu tzw. „Orlich Gniazd”. Położony jest na wzgórzu o wysokości 362 metrów, który jest częścią Grzbietu Tenczyńskiego. Zbudowany został przez Biskupów Krakowskich w XIII wieku. Choć budowla od XIX wieku jest w ruinie, w tej chwili mury są zabezpieczone i udostępnione do zwiedzania – jako forma trwałej ruiny. W zamku zobaczyć można kilkanaście pomieszczeń na trzech piętrach. Na parterze w jednym z pomieszczeń możemy zobaczyć studnię zamkową, w tej chwili głęboka na 25 metrów, kiedyś 50 metrów, pomieszczenie wozowni i skarbiec. Na I piętrze Zamku, zobaczymy ruiny kaplicy, pomieszczenia cel więziennych, w których od początku istnienia warowni, aż do końca XVIII wieku więziono duchownych. Natomiast w części frontowej również na pierwszym piętrze, w pomieszczeniach mieszkalnych znajduje się niewielka stała ekspozycja pokazująca historię zamku. Zgromadzono tu stare zdjęcia i grafiki oraz kolekcję różnych przedmiotów znalezionych w czasie prac archeologiczno-wykopaliskowych. Charakterystyczną częścią zamku widoczną już z drogi jest wysoka na 28 metrów zbudowana z białego kamienia wieża, obecnie do połowy ukryta w murach skrzydła południowo-wschodniego. Obecnie udostępniona do zwiedzania z możliwością wejścia na jej szczyt, gdzie znajduje się taras widokowy. Z zamkowej wieży rozciąga się piękny widok na okolice Zator i Oświęcim, a przy ładnej pogodzie zobaczyć można Beskidy: Żywiecki, Śląski i Mały.
Kolejną atrakcją którą warto zobaczyć, jest leżący u stóp zamku „Skansen w Wygiełzowie„. Podobnie jak zamek jest częścią Muzeum Nadwiślańskiego Parku Etnograficznego w Wygiełzowie i Zamku Lipowiec – pełna nazwa. Jeśli będziemy zdecydowani na obie atrakcje, warto wykupić bilet wstępu na zamek i do skansenu, mamy w tedy tańszą opcje. W skansenie możemy zobaczyć jak kiedyś na tych terenach żyli mieszkańcy. Oprócz ciekawych, pięknie zrekonstruowanych chałup wiejskich zobaczymy małą architekturę (kapliczki, krzyże, studnie itp.). W sumie w skansenie stoi około 25 budynków, obiektów gospodarczych, zagród chłopskich z oryginalnym wyposażeniem. Jednak najcenniejszym obiektem jest XVII-wieczny kościół z Ryczowa, w którym nadal odbywają się nabożeństwa, a od 1991 odbywają się koncerty Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Kameralnej i Organowej organizowanego przez Muzeum. Przy Skansenie działa sklepik z pamiątkami oraz karczma w jednym z zabytkowych domków, w którym podawane są regionalne dania. Przy końcu skansenu wznosi się dwór z Drogini, który jest również własnością Muzeum Nadwiślańskiego Parku Etnograficznego w Wygiełzowie. Z dawnego wyposażenia dworu zachowały się jedynie portyk kamienny, część belek stropowych, stolarka okienna i drzwiowa oraz trzy piece kaflowe z początku XX wieku.

Informacja: kalendarz imprez, bieżące aktualności, imprezy plenerowe, wystawy, cenniki, godziny otwarcia [www.mnpe.pl]

 

 

Ciekawostka: Z historii starej – 17 sierpnia 1683 roku Jan III Sobieski idąc na odsiecz wiedeńską, zatrzymał się w zamku i być może w nim nocował. Z historii nowej – 27-28 kwietnia 1943 roku rotmistrz Witold Pilecki po udanej ucieczce z obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu spędził noc w okolicy Zamku Lipowiec.

 


Historia zamku Lipowiec

 

Po lewej: Kamienna tarcza z herbem „Jastrzębiec” Wojciecha Jastrzębca biskupa krakowskiego w latach 1412-1423. Po prawej: kamienna tarcza z herbem „Abdank” Jana Konarskigo biskupa krakowskiego w latach 1503-1525.

Gród jaki tu istniał prawdopodobnie na długo przed zamkiem, został przebudowany na drewniany zameczek z inicjatywy Konrada Mazowieckiego. Poważniejszego znaczenia obronnego nabrał po zdobyciu władzy przez Bolesława Wstydliwego, który w 1243 roku polecił biskupowi Prandocie wznieść tu strażnicę w celu ochrony granicy państwa. Teren na którym został wzniesiony obecny zamek należał przed pierwszą połową XIII wieku do rodu Małopolskich – Gryfitów. Około 1242 roku kasztelan krakowski Klemens Ruszczy – Gryfita odsprzedał go biskupowi Prandocie. W ten sposób wzgórze lipowieckie przeszło na własność biskupstwa krakowskiego. Zamek stał się silnym punktem obronnym, który kontrolował jednocześnie szlak handlowy z Krakowa na Śląsk.

Rekonstrukcja celi w której więzieni byli przeważnie duchowni, lub głosiciele i zwolennicy ruchu reformacji.

Na przełomie XIII i XIV wieku zamek Lipowiec odegrał ważną rolę w czasie walk prowadzonych przez ówczesnego księcia krakowskiego Władysława Łokietka, z biskupem krakowskim Janem Muskatą zwolennikiem czeskiej dynastii na tronie polskim. Po opanowaniu przez Łokietka większości zamków na Ziemi Krakowskiej którymi zarządzał Muskata, biskup schronił się do Lipowa. Tu bronił się przez długie lata. Z Lipowca zarządzał i robił najazdy na zwolenników Łokietka. Po ustaniu walk zamek nadal pozostał własnością biskupstwa krakowskiego.

W XV wieku zamek był kilkakrotnie poddawany różnym rozbudowom, przebudowom i remontom, w zależności do celów, jakim miał służyć. Zwłaszcza w XV wieku obiekt znacznie się powiększył, poprzez rozbudowę jego korpusu, zbliżając się w swym obrysie do obecnego wyglądu z dominującą nad całością wieżą, już połączoną z resztą zamku, będąc zabudowaną w południowo-wschodnim narożu, powiększoną i przebudowaną z myślą o zastosowaniu artylerii. Modernizację tą należy wiązać z walkami husyckimi jakie toczyły się w tym czasie na tych terenach. Graniczne położenie Lipowca odegrało istotną rolę w toczących się walkach. W tym okresie obok funkcji strategicznych warownia również pełniła rolę więzienia i to bardzo dobrego więzienia, ponieważ zanotowano tylko jeden przypadek udanej ucieczki. Więzieni tu byli bracia Franciszkanie za zabójstwo prowincjała Fontyna. Obok duchownych przebywali tu również jak skazani głosiciele i zwolennicy ruchu reformacji szerzącego się w pierwszej połowie XVI wieku. Uwięziony tu zostaje m. in. głosiciel reformacji Franciszek Stanker, wybitny wykładowca hebrajskiego na Akademii Krakowskiej i to właśnie on, jako jedyny przy pomocy zwolenników i przyjaciół uciekł z więzienia (podobno pomogła mu zakochana córka dozorcy więziennego). Z okresem reformacji należy wiązać częściową przebudowę zamku, która zwiększyła ilość pomieszczeń przeznaczonych na cele.

Wystawa historyczna w pomieszczeniach zamku, przedstawiająca dzieje Zamku Lipowiec na przestrzeni wieków XIII-XX.

Wiek XVII nie był dla zamku zbyt łaskawy. W 1629 roku zniszczeniu uległy w wyniku pożaru zamku znaczna część drewnianych zabudowań pożar dotknął głównie górną część zamku. W latach 40-tych XVII wieku poprawiono mury obronne, wprowadzono nowy element obronny w postaci zachowanego do dziś bastionu, broniącego dostępu na teren przedzamcza od strony wjazdu. Pomimo prób modernizacji systemu obronnego, średniowieczny zamek okazał się za słaby aby stawić opór Szwedom, którego zajęli w 1655 roku, przeznaczając go na kwaterę dla gubernatora Krakowa, generała Paula Wirtza. Po upadku całego kraju w czasie „Potopu Szwedzkiego” rozproszone oddziały polskie rozpoczęły „wojnę szarpaną” z wojskami szwedzkimi. Jedna z tych potyczek miała miejsce pod zamkiem Lipowiec. Stoczył ją rotmistrz Kacper Kasprzycki, dowodzący przez siebie oddziałem piechoty chłopskiej. W lecie 1657 roku Szwedzi ustępują z Lipowca paląc go. Od tego czasu postępuje upadek warowni. Zdewastowany i zaniedbany obiekt popada w ruinę, trwa to do lat 30-tych XVIII wieku. Odbudowy podjął się w roku 1732 biskup Konstanty Szaniawski, w 1754 roku ukończył ją biskup Andrzej Załuski. Zamek nie miał już znaczenia nadgranicznego, jak również militarnego, znów zaczął pełnić rolę więzienia, tym razem jednak już nie tak rygorystycznego.
Wiek XIX to czas ponownego upadku zamku lipowieckiego. Po konfiskacie dóbr biskupich przez władze zaborcze. Zamek zajęli wojska austriackie. W kolejnych latach Lipowiec przechodzi kolejno w różne ręce prywatnych właścicieli. Około 1800 roku pożar niszczy resztki opuszczonego zamku. Nieodbudowany i niezamieszkały od tego czasu popada w coraz większą ruinę. Na przełomie XIX i XX wieku podejmowano próby konserwacji zamku, niestety wskutek sprzeciwu ówczesnego właściciela projekt nie został wykonany.
Po drugiej wojnie światowej podjęto na szeroką skalę prace konserwatorsko-budowlane na terenie całego wzgórza. W roku 1959 Wojewódzki Konserwator Zabytków podjął decyzję o przystosowaniu ruin zamku do zwiedzania turystycznego, jako pierwszego na terenie województwa krakowskiego. W latach 1961-1969 przeprowadzono pierwsze prace konserwacyjne i zabezpieczające ruinę zamku. W rejonie głównej bramy i przedbramia w roku 1967 przystąpiono do prac archeologicznych. W roku 1969 przekazano zamek, w formie zabezpieczonej ruiny, pod opiekę Muzeum w Chrzanowie. Od 1970 roku Lipowiec wraz z leżącym u jego podnóża Nadwiślańskim Parkiem Etnograficznym, stały się zamiejscowymi oddziałami chrzanowskiego muzeum. W 2007 roku, zamek oraz skansen oddzieliły się od Muzeum w Chrzanowie i stworzyły odrębną jednostkę o nazwie: Muzeum – Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie i Zamek Lipowiec.

 

 

Ciekawostka: Według niektórych historyków straty poniesione przez Rzeczpospolitą w potopie szwedzkim są znacznie większe niż straty Rzeczypospolitej w II wojnie światowej. Szwedzi wycofując się z zajmowanych Pałaców i Zamków mordowali szlachtę, wywozili wszelkie kosztowności, plądrowali, w bestialski sposób niszczyli i palili polskie dobra.

 

Skutki wojny „Potop Szwedzki” przypis Wikipedia zobacz…

 


Zamek Lipowiec

 

Zamek Lipowiec - Babice
Zamek Lipowiec - Babice
« 1 z 22 »

 

Zamek Lipowiec z lotu ptaka zobacz… [ www.polskazdrona.pl ]

 


Skansen w Wygiełzowie – Nadwiślański Park Etnograficzny

 

W roku 1965 z inicjatywy Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie dr Hanny Pieńkowskiej powstał projekt sieci parków etnograficznych województwa krakowskiego. Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie został udostępniony zwiedzającym 15 października 1973 roku (projekt powstał w 1965 roku, początek realizacji – 1968 roku). Zostały pozyskane i przeniesione na teren nowego skansenu dwa obiekty: dom miejski z Chrzanowa z 1804 roku oraz spichlerz z Kościelca z 1798 roku. Po kilkunasto-miesięcznym okresie badań terenowych trafiły tu kolejne obiekty, w tym okazała chałupa sołtysia z Przegini Duchownej z 1862 roku, z wyjątkowo bogatym, oryginalnym wyposażeniem wnętrza. W kolejnych latach pozyskiwano dalsze obiekty architektury drewnianej: chałupy, stodoły, spichlerze, chlewik, kuźnię i olejarnię, a także zabytkowy kościół z Ryczowa z początku XVII wieku. Oficjalne otwarcie i udostępnienie do zwiedzania pierwszych obiektów nastąpiło w październiku 1973 roku.
Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie prezentuje kulturę Krakowiaków Zachodnich. To grupa etniczna zamieszkująca tereny na zachód od Krakowa po obu stronach Wisły. Elementami wyróżniającymi Krakowiaków Zachodnich od innych grup etnicznych były między innymi ubiór i budownictwo. Kultura Krakowiaków Zachodnich nie ograniczała się jedynie do stroju, czego przykładem może być Nadwiślański Park Etnograficzny, gdzie możemy obejrzeć jak dawniej mieszkali Krakowiacy. Charakterystyczne dla tej części Małopolski były zagrody wielobudynkowe ze stodołami zrębowymi: pięcio-, sześcio- i ośmiobocznymi, które także można podziwiać w muzeum. Dodatkową atrakcją która znajduje się na terenie skansenu jest Dwór z Drogini koło Myślenic, który należał do zamożnej rodziny szlacheckiej (opis dworu i galeria poniżej).
Muzeum zostało podzielone na sektory tematyczne: wiejski, sakralny i dworski. Na zwiedzanie trzeba zarezerwować sobie około 2-3 godzin. Domki są ponumerowane, aby dokładnie wiedzieć gdzie w danej chwili się znajdujemy, polecam pobrać plan skansenu jest w nim wszystko ładnie opisane. Plan dostępny na oficjalnej stronie [www.mnpe.pl/galeria/skansen-plan/]. Zamek oraz Skansen to idealne miejsce na jednodniową wycieczkę, a szczególnie atrakcyjne jest dla rodzin z dziećmi.

Wyczerpujący opis Skansenu w Wygiełzowie znajduje się na stronie www.skanseny.net zobacz…

 


Ciekawostka:
Tkactwo w tym regionie było domeną mężczyzn, a nie kobiet.

 

 

Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie
Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie
« 1 z 30 »

 

Dwór z Drogini

 

Dwór Z Drogini (koło Myślenic) został zbudowany w 1730 roku przez Adama Jordana ówczesnego właściciela dóbr drogińskich. Po jego śmierci posiadłość często zmieniała właściciela. Najdłużej zamieszkującą rodziną była rodzina Bzowskich, która przejęła majątek po Dominiku Dąbskim, zamieszkiwali w nim ponad sto lat. Dwór był ich domem mieszkalnym a zarazem stanowił centrum zarządzania dużym majątkiem. W 1945 roku wszystkie włości rodziny Bzowskich zostały znacjonalizowane i odtąd dwór służył różnym instytucjom i nieuchronnie popadał w ruinę. W 1985 roku nastąpiła rozbiórka dworu w związku z budową dobczyckiego zbiornika wodnego. 11 lat później dzięki staraniom ówczesnego dyrektora muzeum, resztki z dawnego dworu zostały zakupione i przeniesione do Nadwiślańskiego Parku Etnograficznego w Wygiełzowie. Decydującej rekonstrukcji dokonano w latach 2002-2006.
W tej chwili Dwór wraz z otaczającym go parkiem jest cennym zabytkiem architektury. Wnętrze dawnej siedziby szlacheckiej zostało zaadaptowane do potrzeb działalności muzealnej i komercyjnej. Część muzealna zaaranżowano na „Mieszkanie zamożnej rodziny szlacheckiej”. Stała ekspozycja wnętrz dworskich obejmuje:

  • Salon (kolor żółty) który jest najbardziej reprezentacyjnym pomieszczeniem w dworze, przeznaczony był do przyjmowania gości. Urządzono go modnymi meblami z I połowy XX wieku. Na ścianach wiszą portrety ofiarowane przez potomków ostatniego właściciela dworu, które przedstawiają Kazimierza – założyciela drogińskiej gałęzi rodu Janota Bzowskich, oraz portret jego syna Bogusława.
  • Sień w trakcie frontowym posiada wystrój myśliwski, typowy dla polskich dworów tamtego okresu.
  • Pokój Pani (kolor niebieski) urządzony meblami z II połowy XIX wieku w stylu Ludwika Filipa. W jego urządzeniu położono nacisk na przytulność i wygodę. Na co dzień był azylem pani domu, lecz gdy przychodzili goście stawał się miejscem spotkań w damskim gronie.
  • Pokój Rezydentki  w dworze poza liczną rodziną właściciela mieszkali na stałe dalsi krewni zwani rezydentami. Były to osoby samotne, uboższe, głównie kobiety, które przyjmowały rolę damy do towarzystwa pani domu. Jako osoby zaufane zajmowały się również doglądaniem prac służby dworskiej, lub pomagały przy wychowywaniu małych dzieci.
  • Sypialnia (kolor zielony) pokój umeblowany XIX wiecznymi meblami różnorodnymi stylowo, pełnił również rolę łazienki.
  • Gabinet Pana (kolor brązowy) pomieszczenie to ulokowane jest w dogodnym miejscu, dostępny do niego jest z sieni oraz z salonu. Służył do pracy, przyjmowania interesantów i do spotkań wyłącznie w męskim gronie. Chroniony przed domownikami, a zwłaszcza przed dziećmi, z zakazem wchodzenia bez pozwolenia stał się azylem dla pana domu. Na wyposażeniu gabinetu znajdują się różnorodne stylowo meble. Na ścianach wiszą portrety m.in. Tadeusza Kościuszki oraz zdjęcia czterech pokoleń w linii męskiej, rodu Bzowskich.

Ponadto budynek posiada część komercyjną, dwie duże sale które przeznaczone są na koncerty i wystawy czasowe. Z dawnego wyposażenia dworu zachowały się malowane kafle piecowe z początku XX wieku, z których otworzono trzy piece.

 

Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie
Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie
Dwór z Drogini
« 1 z 15 »

 


Inne zamki na Szlaku Orlich Gniazd

 

 


Odległości na Szlaku Orlich Gniazd

 

Szlak Orlich Gniazd (kliknij aby powiększyć)

Szlak turystyczny nazywany Orlimi Gniazdami, przebiega przez województwa małopolskie i śląskie. Rozpoczyna bieg w Krakowie, kończy w Częstochowie. Król Kazimierz III Wielki podjął się zadania stworzenia systemu obronnego zabezpieczającego granice Rzeczypospolitej i szlaków handlowych, czego dowodem są owe pozostałości zamków i warowni. Co najmniej kilkanaście twierdz powstało właśnie na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Szlak ma długość ok. 163,9 km. Nazwę swą zawdzięcza leżącym na jego trasie ruinom zamków i warowni, ze względu na ich usytuowanie na skałach dochodzących nawet do 30 metrów wysokości. Niestety, dziś większość tych wspaniałych budowli możemy oglądać tylko jako ruiny. Na szczęście w ostatnim czasie ponowione zostały próby rekonstrukcji tych historycznych budowli i zostały odbudowane z ruin, chodzi o zamki w Bobolicach i Korzkwi.

Odległości od zamku biskupów krakowskich „Lipowiec” w Babicach do poszczególnych miejsc

  • Rudno – Ruiny Zamku Tenczyn 15,5 km
  • Rabsztyn – Ruiny Zamku Rycerskiego w Rabsztynie – 36 km
  • Ojców – Ruiny Zamku Królewskiego na Złotej Górze w Ojcowie – 46 km
  • Korzkiew – Zamek Rycerski w Korzkwi (odrestaurowany) – 46,5 km
  • Pieskowa Skała – Zamek Królewski w Pieskowej Skale – 48 km
  • Bydlin – Ruiny Zamku Rycerskiego w Bydlinie – 50 km
  • Ogrodzieniec – Ruiny Zamku Rycerskiego w Ogrodzieńcu – 57,5 km
  • Pilica – Ruiny Zamku Rycerskiego w Pilicy – 58 km
  • Smoleń – Ruiny Zamku Rycerskiego w Smoleniu – 59 km
  • Morsko – Ruiny Zamku Bakowiec  71 km
  • Bobolice – Zamek Rycerski w Bobolicach (odrestaurowany) 78 km
  • Mirów – Ruiny Zamku Rycerskiego koło Mirowa 77 km
  • Ostrężnik – Pozostałości Zamku królewskiego (kompletna ruina prawie nic nie ma) 89 km
  • Olsztyn – Ruiny Zamku Królewskiego w Olsztynie 112 km

Poza nimi istniały również inne zamki wchodzące w skład umocnień granicznych, ale wznoszące się poza terenami pasa skalnego Jury Krakowsko-Częstochowskiej są to: Zamek w Dankowie (nieistniejące ruiny twierdzy bastionowej z XVII wieku), Ruiny Zameku w Lelowie – zbudowany w stylu gotyckim (został rozebrany w latach 1804-1805, obecnie w tym miejscu znajduje się cmentarz), Ruiny Zamku w Koziegłowach (rozebrany w latach 60-tych), Ruiny Zamku w Siewierzu gotycki zamek książęcy i Królewski Zamek Będziński średniowieczna warownia obronna .

 


Informacje praktyczne

 

Skansen – Muzeum Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie i Zamek  – strona internetowa www.mnpe.pl

  • Godziny otwarcia
    w sezonie letnim (1 marzec – 31 październik) od 8.00 do 18.00
    w sezonie zimowym (1 listopad – 28/29 luty) od 8.00 do 15.00
  • Ceny biletów
    skansen normalny – 8,50 zł, zamek 7 zł
    skansen ulgowy – 5 zł, zamek 4 zł
    Jest możliwość zakupienia biletu łącznego (skansen i zamek) tańsza opcja.
    Wstęp bez opłat na zamek jest w poniedziałki (nie dotyczy dni świątecznych)
  • Parking i miejsca dla rowerów znajdują się przy skansenie
  • Restauracja – na terenie skansenu jest karczma, w której można coś zjeść

 


 

Skansen w Pszczynie

Skansen w Pszczynie

Share Button

Poznaj świat drewnianej architektury

Zagroda Wsi Pszczyńskiej jest główną atrakcją zabytkowego Parku Dworcowego w Pszczynie. Skansen zlokalizowany jest  we wschodniej części parku, na około dwóch hektarach. Miłośnicy dawnej architektury ludowej mogą w nim zobaczyć najcenniejsze regionalne zabytki drewniane dawnej zabudowy. Najcenniejszym zabytkiem drewnianym jest Czechowicki spichlerz dworski z 1784 roku, oraz stodoła ośmioboczna z XVIII wieku. Oprócz cennych zabytków w skansenie napotkamy na wozownię, kapliczkę, kuźnię, stare wiejskie chaty w których jest mnóstwo przedmiotów codziennego użytku, ale chyba największą atrakcją jest replika działającego młyna wodnego, takie młyny wodne w tych stronach należą do rzadkich zabytków.
Dziś Skansen posiada wysoką wartość kulturalną i historyczną. Zaliczany jest do unikalnych atrakcji województwa śląskiego, który powstał w latach 70-tych XX wieku, staraniem Towarzystwa Miłośników Ziemi Pszczyńskiej, a rozbudowano go w 2013 roku w ramach projektu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. O znaczeniu historycznym i turystycznym świadczy fakt iż, Zagroda Wsi Pszczyńskiej została wpisana do Szlaku Architektury Drewnianej, który łączy najcenniejsze i najciekawsze zabytki Górnego Śląska.
Skansen – Zagroda Wsi Pszczyńskiej zaprasza; Styczeń, Listopad, Grudzień od 9.00-16.00, Luty, Październik 9.00-17.00, Marzec, Wrzesień – w tygodniu 9.00-17.00 w weekend 10-18, Kwiecień-Sierpień 9.00-19.00. W kasie Skansenu polecam zakupić wspólny bilet uprawniający do wejścia do dwóch obiektów – Skansen i Zagroda Żubrów. Odległości między nimi to spacer około 30 minut przez park. Miejsce polecam wszystkim tym, którzy chcą wypocząć odwiedzając Pszczynę. Warto również przed przyjazdem zerknąć na oficjalną stronę [www.skansen.pszczyna.pl], czasami można trafić na ciekawe atrakcje (szczególnie dla dzieci)  pokazy, konkursy, warsztaty.

 

 

Ciekawostka: W skansenie można zorganizować warsztaty edukacyjne dla przedszkoli, uczniów szkół podstawowych i gimnazjów. Pod czujnym okiem rękodzielnika każdy może stworzyć swoje własne dzieło i zabrać je do domu.

 


 

 


Budynki w obiekcie

 

Spichlerz dworski z Czechowic

Spichlerz dworski z Czechowic XVIII wiek
Budynek prostokątny. Spichlerz typowo dworski posiada trzy poziomy składowania zboża. Wokół całego budynku umieszczono przydaszek gontowy tzw. „faruszek” chroniący ściany zewnętrzne przed namoknięciem. Na nadprożu drzwi wejściowych widnieje data powstania budynku 1784 rok. Spichlerz jest najstarszym obiektem w Skansenie i pochodzi z Państwowego Gospodarstwa Rybackiego dawnego dworu w Czechowicach. Wewnątrz zgromadzono wystawę pszczelarstwa, z zasobów Śląskiego Związku Pszczelarzy oraz prywatne zbiory lokalnych pasjonatów pszczelarstwa, a wśród nich, ule, miodarki czy podkurzacze.
Młyn wodny z Bojszów XIX wiek
Budynek prostokątny. Do obiektu prowadzą drzwi dwuskrzydłowe, w którym znajduje się szereg okien o wymiarach rzadko spotykanych w zabudowie wiejskiej. Młyn dzieli się na część produkcyjną oraz mieszkalną w której mieszkał młynarz z rodziną. W latach 1977-2008 pełnił funkcję lokalu gastronomicznego który należał do „Zagrody Wsi Pszczyńskiej” po nazwą „Karczma Stary Młyn”. Wewnątrz znajdują się eksponaty – konstrukcji młyna wodnego, pomieszczenie mieszkalne tzw. izba młynarza, oraz sprzęt codziennego użytku.
Kuźnia z Goczałkowic XIX wiek
Budynek prostokątny z piecem z łamanego kamienia. Jedyny tego typu obiekt w regionie. Kuźnia wraz z młynem i karczmą stanowiły na polskiej wsi centrum życia gospodarczego i towarzyskiego. Wnętrze zagospodarowane na wzór działających w regionie kuźni murowanych. Wewnątrz znajdują się: miechy kowalskie tłoczące powietrze do paleniska, kowadło na pniu, dwa typy wiertarek ręcznych, kleszcze, obcęgi, młoty oraz piły do drewna. Można również usłyszeć multimedialne dźwięki pracy kowala.

Rekonstrukcja Młyna Wodnego

Spichlerz z Rudołtowic – Debiny XVIII wiek
Budynek prostokątny, jako spichlerz chłopski był przeznaczony do magazynowania zboża. W regionie pszczyńskim zwany „sypaniem”. W przedniej ścianie piękne półkoliste drzwi, wykończone klepką. Przed wejściem tzw. ławka czyli podest z półką pozwalającą na składowanie i ładowanie worków. W jego wnętrzu mieszczą się przedmioty związane z tkactwem i szyciem ubiorów. Zobaczyć możemy narzędzia do obróbki lnu i wełny; kołowrotki, szczotki do czesania lnu, magiel skrzyniowy czy maszyna dziewiarska z XX wieku.
Wozownia z Miedźnej z XIX wieku
Budynek prostokątny gospodarczy. Podzielić go możemy na dwie części: właściwą wozownię i niewielki warsztat gospodarczy z osobnym wejściem bocznym. Wozownia z Miedźnej jest typem budynku występującym tylko w miejscowościach Międzyrzecze-Miedźna-Grzawa. W środku znajdują się maszyny rolnicze, a w przylegającej do niej izbie narzędzia rzemieślnicze; stoły, strugi stolarskie, maszyna szewska do szycia oraz koło garncarskie.
Szopa na siano z Frydku XIX wiek
Wierna rekonstrukcja szopki z zagrody Antoniego Ligenzy. Ostatni tego typu budynek w regionie. Oryginał ze względu na zły stan drewna nie nadawał się do przeniesienia. Obiekt postawiony na fundamencie z łamanego kamienia.
Wiata bramna z Golasowic XIX wiek
Konstrukcja słupowa, dach kryty gontem, pochodzi z nieistniejącego już kościoła drewnianego w Golasowicach, który doszczętnie spłonął w połowie lat 70-tych XX wieku. Wiata prowadziła na przykościelny cmentarz i jako jedyna ocalała z pożaru.
Stodółka z Kobielic XIX wiek
Budowla prostokątna należała do rzadszego typu zabudowy ziemi pszczyńskiej. Wnętrze dzieli się na środkowe klepisko i dwa sąsieki, oddzielone od klepiska przegrodami z desek. Stodoła nazywana też „biedniacka” należała do biedniejszego chłopa, o czym świadczy jej mały metraż. Wewnątrz zobaczyć możemy m.in. urządzenia do czyszczenia zboża, żarna, stępę, niecki do chleba, siatka do przesiewania ziarna. Ekspozycja nawiązuje do tematu „zboże, mąka, chleb”.

Chałupa mieszkalna

Masztalnia z Wisły Wielkiej XVIII wiek
Konstrukcja wieńcowa, później dobudowana tylna – słupowa. Pomieszczenie dla koni lub do przechowywania wozów i uprzęży z poddaszem na siano. Nazwa wywodzi się od profesora masztalerza, który opiekował się końmi. Wewnątrz znajdują się różnego typu narzędzia rolnicze, rzemieślnicze i fragmenty uprzęży konnej. Wśród eksponatów znajdują się widły i łopaty, brony do rozdrabniania, szatkownice do warzyw, koryta do świniobicia, babki do ostrzenia kos, chomąta dla koni i bydła pociągowego.
Chałupa mieszkalna z Grzawy z 1831 roku
Konstrukcja wieńcowa na fundamencie z łamanego kamienia. Przez jego środek biegnie sień, z której, uważając na głowę, można zajrzeć po prawej stronie do izby paradnej, najważniejszego pomieszczenia w chałupie. W jej wnętrzu zgromadzono wiele ciekawych, używanych na co dzień sprzętów, m.in. dzbany, formy do wyrobu masła, praski do twarogu i skopki na mleko. Na ścianach warto zwrócić uwagę na obrazy przedstawiające Świętą Rodzinę, Madonnę z Dzieciątkiem i Świętą Barbarę. Kolejne izba po lewej stronie była przeznaczona dla starych gospodarzy, dziadków. Wyposażenie staromodne i ubogie. Natomiast ostatnia izba bez okna, ale z wędzokiem i piekarokiem służyła jako spiżarnia.
Stodoła z Kryr z XVIII wieku
Duży, ośmioboczny budynek. Przykład typowych dla ziemi pszczyńskiej stodół bogatych gospodarzy. Wnętrze obiektu składa się z centralnego klepiska i dwóch sąsieków przeznaczonych do magazynowania zboża. Do środka prowadzą dwie bramy dwuskrzydłowe na przestrzał, przy czym nad jedną z nich, wjazdową, znajduje się tzw. „żorowie”, czyli podnoszona część dachu, pozwalająca na wjazd wozu ze zbożem lub sianem. W środku można zobaczyć piękną więźbę dachową, a także licznie zgromadzone pojazdy konne: bryczki, wozy i sanie takie jak; „Rafiok” – ręczny wóz transportowy, „Strombki” – duże sanie paradne do transportu osób, „Bryczka Sandschneider” – zielona bryczka na drewnianych kołach, „Bryczka Odkryta” – w całości drewniany pojazd czterokołowy, „Smyki Dwoiste” – sanie dwuczęściowe, transportowe wyplecione wiklina służące do transportu osób, „Dwukółka” – inaczej „biedka” prosta bryczka dwukołowa czy Karawan Konny z Pawłowic.
Studnia z Łąki
Konstrukcja słupowa. Rekonstrukcja sześciobocznej, popularnej w regionie pszczyńskim drewnianej studni z daszkiem.

Skrócone fragmenty opisów zaczerpnięte z tabliczek
umieszczonych przy budynkach w Skansenie

 


Pszczyna

 

 


 

 

 


 

Go Top