Kategoria “Zamki i pałace”

Zameczek RP w Wiśle

Zameczek RP w Wiśle

Share Button

Wisła to znana miejscowość wypoczynkowa w Beskidzie Śląskim, położona na wysokości 431 m.n.p.m. (centrum) u źródeł królowej polskich rzek. Od zachodu miasto otacza pasmo Czantorii i Stożka, od wschodu Równica, Trzy Kopce Wiślane i Przełęcz Salmopolska. Jej południowa część stanowi masyw Baraniej Góry.

Zameczek w latach 1939-1941 w czasie okupacji niemieckiej

Historycznie Wisła związana była z księstwem cieszyńskim. Jako osada figurowała już w 1615 roku, a w 1643 roku ostatnia księżna z rodu Piastów Cieszyńskich – Elżbieta Lukrecja zatwierdziła prawne powstanie Wisły. Po jej śmierci księstwo cieszyńskie przeszło w ręce Habsburgów. Do końca XIX wieku osada miała charakter pasterski. Dopiero przyjazd Bogumiła Hoffa znanego wówczas etnografa, który zachwycony Wisłą wraz z synem rozpropagował jej uzdrowiskowe i letniskowe walory, publikując w ‚Tygodniku Ilustrowanym” artykuł (1885 r.) „Wycieczka do źródeł Wisły”.
Dziś to co najbardziej kojarzy się z kurortem to przede wszystkim malownicze krajobrazy górskie, sporty zimowe i oczywiście – Adam Małysz. Jednak jedną z największych atrakcji turystycznych miasta, którą warto zobaczyć jest Rezydencja Prezydenta RP Zamek w Wiśle Czarnem (Mapa Google) . Zespół Zabytkowy składa się z: Zamku Górnego, Zamku Dolnego – część konferencyjna i pokoje hotelowe, Zamku Dolnego – Gajówki restauracja i pokoje hotelowe oraz Kaplicy pw. Świętej Jadwigi Śląskiej.
Pierwsza budowla na tym terenie powstała na polecenie arcyksięcia cieszyńskiego Fryderyka, jeszcze przed I wojną światową w 1906 roku, na tzw. Zadnim Groniu był to „Myśliwski Zameczek” Habsburgów wybudowany w karpackim stylu z apartamentem dla arcyksiężnej rodziny i licznymi pokojami dla gości. Po upadku monarchii austro-węgierskiej zameczek opustoszał. Po pożarze w 1927 roku w jego miejscu wybudowano nowoczesną rezydencję dla prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego.
W latach okupacji niemieckiej zamek został zmieniony w ośrodek wypoczynkowy dla oficerów III Rzeszy, a po wojnie na powrót stał się rezydencją głowy państwa. W latach PRL-u, kiedy zniesiono urząd prezydenta w zamku odpoczywali komunistyczni dygnitarze m.in. Józef Cyrankiewicz, czy Edward Gierek. Swoją pierwotną funkcję odzyskał w 2005 roku dzięki staraniom ówczesnego Prezydenta. Obecnie w Dolnym Zamku funkcjonuje hotel oraz kawiarnia, a historyczna część Zamku Górnego oraz Kaplica udostępnione są zwiedzającym.

Zwiedzanie
Rezydencje można zwiedzać cały rok z wyłączeniem niedziel i dni świątecznych. Wycieczki odbywają się w grupach z przewodnikiem. Jedna grupa może liczyć, łącznie z organizatorem, nie więcej niż 25 osób. Bezpłatne zwiedzanie obiektu jest możliwe od środy do soboty w godzinach 11;00, 12:30, 14:00. Ze względu na charakter obiektu, Rezydencja zastrzega sobie prawo do odmowy lub przesunięcia terminu zwiedzania. Co najmniej na 10 dni przed planowanym wejściem należy przesłać listę osób zwiedzających zawierającą imiona, nazwiska oraz numery PESEL (tylko osoby dorosłe). Wszystkie informacje znajdziemy na oficjalnej stronie www.zamekwisla.pl (zakładka zwiedzanie). W dniu zwiedzania wymagane są do okazania funkcjonariuszom BOR-u dokumenty tożsamości, a dzieci – legitymację szkolną.
Nawet jeśli nie planujemy zwiedzania zamku warto się tu zatrzymać, w zamku dolnym nie trzeba się zapisywać aby go zobaczyć. Z jego terenu roztacza się piękny widok na zaporę i zbiornik wodny – Jezioro Czerniańskie.

  

  

  

  


Zobacz inne zamki i pałace

  

  


  

Zamek  Suski

Zamek Suski

Share Button

Sucha Beskidzka (do 1965 roku Sucha) to miasto w południowo-zachodniej części województwa małopolskiego, w powiecie suskim. Położone jest w niewielkiej kotlinie na skraju Beskidu Makowskiego i Beskidu Małego, u ujścia rzeki Stryszawki do Skawy. Lokowana na prawie niemieckim w 1405 roku, otrzymała prawa miejskie w 1896 roku. W 1554 roku Stanisław Słupski sprzedał Suchą złotnikowi krakowskiemu Gaspare Castiglione, który po uzyskaniu szlachectwa przybrał od swojej posiadłości polskie nazwisko – Kasper Suski. Z osobą Kaspra Suskiego wiąże się budowa zamku, który miał stać się na kilkaset kolejnych lat głównym ośrodkiem administracyjnym, gospodarczym i kulturalnym okolicznych terenów.

Drzeworyt według rysunku A.Kozarskiego, Tygodnik Ilustrowany 1873

Zamek w Suchej Beskidzkiej (Zamek Suski) (Mapa Google) położony jest kilkaset metrów na północ od centrum miasta, u stóp góry Jasień. Nazywany jest często „Małym Wawelem”, a to dlatego iż, piętrowe arkadowe krużganki zamku suskiego przypominają te wawelskie. Tutejsza rezydencja jednak różni się znacznie od Wawelu formą, ma nieregularny kształt, tylko trzy skrzydła z otwartym na wschód dziedzińcem. Skrzydła południowe i zachodnie są dwupiętrowe, a skrzydło północne – parterowe.
Zacznijmy jednak od początku. Dzieje zamku w Suchej sięgają połowy XVI wieku, kiedy to wyżej wspomniany Gaspare Castiglione vel Kasper Suski poprzez mariaż z córką Stanisława Słupskiego, został dziedzicem wsi i w 1554 roku na miejscu drewnianego dworku Słupskich wzniósł kamienno-drewniany dwór obronny, dziś stanowiący fragment skrzydła południowego. Kasper Castiglione-Suski zmarł w 1589 roku. Zapewne jeszcze przed śmiercią zdołał rozbudować dwór ku zachodowi o kolejne, pojedyncze pomieszczenia na wszystkich kondygnacjach. Po Kasprze dobra suskie odziedziczyli jego synowie, Adam i niepełnoletni jeszcze wówczas Mikołaj. W roku 1598 dokonali podziału: Adam objął m.in. połowę Suchej i Stryszów. Mikołaj zaś część Suchej z dworem. Obaj nie byli dobrymi gospodarzami; Mikołaj bezpośrednio po podziale zastawił swą część majątku potężnemu Mikołajowi Komorowskiemu. W roku 1608 Komorowscy herbu Korczak – właściciele sąsiedniego „państwa żywieckiego”, rezydujący w żywieckim zamku ostatecznie przejęli Suchą. W wyniku dokonanego w tymże roku, po śmierci głowy rodu Krzysztofa Komorowskiego, podziału dóbr między jego synów, Suchą otrzymał Piotr Komorowski, który dokonał zasadniczej rozbudowy dworu, przekształcając go w imponującą rezydencję w stylu renesansowym poprzez dobudowanie do wcześniejszej budowli dwupiętrowych skrzydeł: południowego i zachodniego oraz parterowego skrzydła północnego.
W ręku Komorowskich dobra suskie pozostawały do 1665 roku, gdy w wyniku małżeństwa Konstancji Krystyny Komorowskiej z Janem Wielopolskim wzbogaciły liczne majętności tego rodu. Kolejnej rozbudowy dokonała na początku XVIII wieku Anna Wielopolska, która dobudowała dwie wieże i zmodernizowała wnętrze zamku. Wielopolscy byli najdłużej w posiadaniu zamku – byli jego właścicielami w latach 1665–1843.
Doba konfederacji barskiej, rozbiorów i czasy porozbiorowe to niekorzystny okres w historii dóbr suskich, których właściciele Wielopolscy poważnie się zadłużyli. W latach 1843–1846 dobra suskie przejął od Jana Kantego Wielopolskiego Aleksander Branicki herbu Korczak. Zdecydował on o rozebraniu murów otaczających zamek, a przede wszystkim o zburzeniu jego skrzydła wschodniego wraz z bramą wjazdową. Wybudował zaś neogotycką oranżerię i niewysoki kamienny mur wokół parku. W latach 1882–1887 jego syn hrabia Władysław Branicki zdecydował się przeprowadzić generalną restaurację zamku pod kierunkiem Tadeusza Stryjeńskiego. Niestety kilkanaście lat później, w 1905 roku, zamek zniszczył dotkliwy pożar. Odbudowy podjął się ponownie ten sam architekt. Warto w tym miejscu dodać, że Braniccy zgromadzili na zamku bogatą bibliotekę i liczne dzieła sztuki.
Po śmierci Władysława Branickiego dobra suskie z pałacem i biblioteką (noszącą już wówczas nazwę „Biblioteki hr. Branickich w Suchej”) odziedziczyła jego córka Anna, żona hrabiego Juliusza Tarnowskiego z Końskich i to w ich ręce przeszedł zamek, który był w posiadaniu aż do wybuchu II wojny światowej.
W czasie II wojny światowej Zamek zajęli Niemcy, a później wojska radzieckie. Okupacja hitlerowska i pierwsze miesiące „nowej władzy” w roku 1945 przyniosły tu jak i w całej Polsce zniszczenie. Cenne zbiory biblioteczno-muzealne uległy rozproszeniu, rabunkom i dewastacji, a ich resztki znajdują się w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie.  Po wojnie w zamku mieściło się Liceum Ogólnokształcące, internat oraz magazyny GS i prywatni lokatorzy. W latach 1968-1986 dzięki „Państwowym Zbiorom Sztuki na Wawelu” rozpoczęto prace renowacyjne w celu przygotowania obiektu na cele muzealne. W roku 1996 kompleks zamkowy został przejęty przez samorząd lokalny. Dzisiaj mieszczą się tutaj: Muzeum Miejskie (obejmujące też dwa połączone budynki gospodarcze, tzw. „Dom Ogrodnika”, gdzie umieszczono zbiory etnograficzne), hotel i restauracja „Kasper Suski” oraz miejski ośrodek kultury. Od 2016 roku po wieloletnich staraniach władz miasta Sucha Beskidzka, zespół zamkowo-parkowy ostatecznie zawartym aktem notarialnym stał się własnością miasta Sucha Beskidzka.

 

 

  

W sąsiedztwie zamku znajduje się XIX-wieczny obszerny park, którego historia jest równie bogata jak samego zamku. Niewielki ogród włoski z kwiatami i warzywami istniał już za czasów Kaspra Suskiego. Za czasów kolejnych właścicieli – Komorowskich, gdy zamek stał się rezydencją magnacką w stylu renesansowym, założono również sad. Istotne przekształcenie w kompozycji otoczenia zamku nastąpiło na przełomie XVII i XVIII wieku, kiedy był własnością Wielopolskich. Ten znany ród, ulegając panującej wówczas modzie na tzw. „styl francuski” wprowadził jego elementy w architekturze oraz w jego najbliższym otoczeniu. Wówczas w miejscu dawnego sadu powstał ogród barokowy ze ścieżkami oraz stawem, nad którym wybudowano arkadowy mostek.
Kolejni właściciele Braniccy dokonali kolejnej modernizacji. Za ich czasów wyburzono wysoki kurtynowy mur od strony wschodniej, odsłaniając widok na dziedziniec i krużganki oraz przekomponowano po raz kolejny ogród, tym razem w stylu angielskiego parku krajobrazowego. Również Braniccy w miejscu starszego budynku, który istniał już za czasów Wielopolskich, wznieśli neogotycką oranżerię, w której hodowali rośliny egzotyczne. Taka kompozycja ogrodu nie zmieniła się za czasów kolejnego rodu – Tarnowskich i przetrwała do wybuchu II wojny światowej.
Okres wojny i czasy powojenne naruszyły znacznie kompozycję parku, który odzyskuje swoją świetność od czasu, kiedy właścicielem zespołu zamkowo-parkowego stała się Gmina Sucha Beskidzka. Staraniem Gminy w latach 2017-2018 w ramach generalnego remontu zamku, w parku odnowione zostały również kamienne mostki i inne elementy małej architektury.
Dziś bez wątpienia zespół zamkowo-parkowy to najcenniejszy zabytek w Suchej Beskidzkiej, a sam park to „chyba” najpiękniejsze miejsce w tym mieście. Zachował dawny charakter, rozplanowanie alejek nosi cechy stylowe, obowiązujące w pierwszej połowie XIX wieku, z typową dla tego okresu zewnętrzną alejką na obwodzie założenia. Na jego terenie znajduje się wiele pomników przyrody m.in. dęby,lipy, kasztanowce. W ich sąsiedztwie, zwłaszcza w okresie lipca i czerwca, można podziwiać zachwycające swoim pięknem lilie złotogłów.
Warto również dodać, że z terenu parku (furtka przy oranżerii) można również podejść ścieżką przyrodniczą do Kaplicy konfederackiej na górze Jasień, która w 2018 roku została wytyczona jako główny punkt Małopolskiego Szlaku Konfederacji Barskiej.

 

 

  


Karczma Rzym w Suchej Beskidzkiej

  

Będąc w w Suchej Beskidzkiej trzeba koniecznie odwiedzić pochodzącą z XVIII wieku drewnianą Karczmę Rzym (Mapa Google). Zresztą kto wie, czy do Suchej Beskidzkiej bardziej przyciąga suski zamek, czy sława karczmy Rzym. Karczma mieści się wciąż w tej samej chacie. Kiedy nazwa zawitała na dobre w szyldzie karczmy, historia zaczęła przeplatać się z legendą Mickiewicza o Panu Twardowskim. Dziś wszystko łączy się ze szlachcicem i diabłem.
Przypomnijmy, według legendy, Twardowski był szlachcicem, zamieszkującym Kraków w XVI wieku. Zaprzedał duszę diabłu w zamian za wielką wiedzę i znajomość magii. Chciał jednakże przechytrzyć diabła, więc do podpisanego z nim cyrografu dodał paragraf mówiący o tym, że diabeł może zabrać jego duszę do piekła jedynie w Rzymie, do którego wcale nie planował się udawać. Z pomocą czarta Twardowski zyskał bogactwo i sławę, w końcu stając się dworzaninem króla Zygmunta Augusta. Po wielu latach, w karczmie pod nazwą Rzym, bies dopadł w końcu Twardowskiego i właśnie za miejsce to uważa się zabytkową karczmę Rzym w Suchej Beskidzkiej. Swoją drogą ciekawe, czy Adam Mickiewicz miał na myśli tę karczmę?
Karczma położona jest przy rynku. Od zamku oddalona zaledwie 600 metrów. Najlepiej samochód zostawić na parkingu przy zamku, a do karczmy przejść spacerkiem.
Karczma oprócz legendy i wspaniałego klimatu serwuje swym gościom jadło sporządzone na kuchni węglowej. Menu karczmy jest równie „diabelskie” co cały jej wystrój; Specjał Twardowskiego, Lody Pani Twardowskiej, Mikstura Szatańska, Diablik Twardowskiego, Napitek Zbójnicki i wiele innych potraw.

  

  


Informacje

  

  • Przy zamku znajduje się duży darmowy parking samochodowy (Mapa Google)
  •  Strona miasta Sucha Beskidzka – wwww.sucha-beskidzka.pl
  • Strona Zamek Suski – www.zameksuski.pl
  •  Strona Muzeum Sucha Beskidzka – www.muzeum.sucha-beskidzka.pl
  • Godziny otwarcia muzeum zamkowe – www.muzeum.sucha-beskidzka.pl/godziny_zwiedzania.html
  • Strona Karczmy Rzym – www.karczma-rzym.com
  • Adres Karczma Rzym – Rynek 1 34-200 Sucha Beskidzka

  


Ruiny Zamku Pieniny

Ruiny Zamku Pieniny

Share Button

 

Ruiny Zamku Pienińskiego położone są nieopodal miejscowości Krościenko nad Dunajcem, wysoko w Pieninach, w masywie Trzech Koron na górze zwanej Zamkową (799 m n. p. m). W literaturze oraz tradycji obiekt znany jest również pod nazwą zamku św. Kingi (Kunegundy), córki króla Węgier Beli IV i żony księcia krakowskiego Bolesława Wstydliwego.
Zamek wybudowano po północnej stronie wierzchołka góry, kilkadziesiąt metrów poniżej szczytu. Południową ścianę góry tworzy niedostępne urwisko o wysokości ok. 50 m, a od północy dostępu bronią urwiska schodzące stromo do Pienińskiego Potoku. Zamek został wybudowany na półce skalnej. Miejsce to łączy się z pozostałą częścią grzbietu Masywu Trzech Koron tylko wąskim przesmykiem skalnym, z pozostałych stron jak już w/w znajdują się strome zbocza skalne, tworzące naturalne bramy. Zamek Pieniny jest zatem rzadkim na terenie Polski przykładem zamku górskiego i jednym z najwyżej położonych.

Rekonstrukcja zamku wg. Szczęsnego i Markowskiego 1863 r.

Pierwsza wiarygodna wiadomość o zamku pochodzi z początku XIV wieku. Jest nią informacja, iż księżna Kinga w trakcie ucieczki w 1287 roku przed Tatarami miała schronić się w nim, wraz z zakonnicami z klasztoru klarysek w Starym Sączu. Ucieczce oraz atakowi miały towarzyszyć wielkie cuda czynione przez Kingę, które utrudniały ruchy Tatarów. Stały się one później źródłem legend i opowiadań na temat zamku oraz księżnej. Istnienie zamku notuje również Jan Długosz w swoich kronikach w kontekście ukrycia się w nim księcia Bolesława Wstydliwego wraz z małżonką oraz dostojników krakowskich podczas I najazdu Tatarów na Małopolskę w 1241 roku. Informacja ta jednak budzi dzisiaj wśród archeologów i historyków zastrzeżenia. W kronikach Jan Długosz zamieścił również opis położenia zamku oraz jego walory obronne w postaci naturalnych fortyfikacji i sztucznych umocnień. Warto zaznaczyć, iż na podstawie badań przeprowadzonych na zamku uważa się, że opis warowni Jana Długosza jest błędny i prawdopodobnie nie widział on nigdy zamku na żywo, ale doceniał jej naturalnie ufortyfikowane położenie oraz trudny dostęp.
Do dziś oprócz tych wspomnianych niewiele zachowało się opisów o zamku, można powiedzieć, że „resztki” Zamku Pienińskiego są najbardziej tajemniczym obiektem na ternie Pienin, a szukając jakichkolwiek informacji, można natrafić głównie na legendy. Wiadomym jest, że najprawdopodobniej zamek nie był użytkowany już w pierwszej połowie XIV wieku. Został zburzony w pierwszej połowie XV wieku. Istnieją dwie teorie historyczne dotyczące zburzenia zamku. Pierwsza z nich mówi, że został zburzony w 1410 roku, kiedy wojska Ścibora ze Ściborzyc wysłane przez Zygmunta Luksemburskiego, wspierając Krzyżaków zniszczyły Sądecczyznę, w tym zamek. Druga, że został zniszczony w 1433 roku, w czasie pobytu wojsk husyckich na Górnych Węgrzech. I to tyle co można o nim napisać, jeśli chodzi o kroniki i stare pisma.
Więcej informacji można znaleźć z czasów historii bardziej współczesnej. Ruiny zamku zostały odkryte w XIX wieku, a celem coraz częstszych wycieczek turystycznych stały się na początku XX wieku. Ta rosnąca popularność ruin spowodowała, że w wielu ówczesnych przewodnikach po Pieninach pojawiały się opisy zamku. Na tej podstawie wiadomo, że ruiny w XIX wieku były mocno zaniedbane, mury porośnięte mchem i porozrywane przez korzenie drzew, oraz sama ścieżka prowadząca na górę była w złym stanie. Ruiny były również punktem wielu badań i prac archeologicznych, które okazały się niezwykle pomocnym źródłem, dzięki czemu udało się poznać układ przestrzenny zamku i dokonać próby jego częściowej rekonstrukcji w późniejszym okresie.
Odrębną historię Zamku Pieniny stanowi Pustelnia, o której warto również wspomnieć. Drewniana Pienińska Pustelnia została zbudowana w ruinach zamku w 1904 roku, przez Komitet Budowy Kaplicy św. Kunegundy ten sam, który wykuł w skale obok wejścia na zamek grotę św. Kingi i wstawił jej figurę. Pustelnia i Grota św. Kingi znajdowały się w owym czasie pod opieką gminy Krościenko oraz parafii Krościenko. Miejscem tym musiał się ktoś „zaopiekować”, więc w roku 1904 zamieszkał w niej pustelnik Władysław Stachura. Nosił habit franciszkanów, spał w trumnie. Spędzał czas na modlitwie, czytaniu religijnych książek, zbieraniu ziół. Pomagał także turystom odwiedzającym to miejsce. Po wybuchu I wojny światowej został pod fałszywym zarzutem szpiegostwa aresztowany przez austriackich żandarmów. Najprawdopodobniej jednak przyczyną aresztowania mogło być także uchylanie się od służby wojskowej. Skutego łańcuchem i przywiązanego do wozu doprowadzono go do Nowego Targu. Od zarzutu szpiegostwa został uwolniony i skierowany na front. Po zakończeniu wojny wrócił do klasztoru w Krakowie. W 1924 roku zamieszkał ją i odremontował inny pustelnik Wincenty Władysław Kasprowicz. W czasie I wojny światowej jako przymusowo wcielony do armii pruskiej żołnierz brał udział w straszliwej bitwie pod Verdun, później w Powstaniu Wielkopolskim. Dramatyczne przeżycia wojenne skłoniły go do życia klasztornego, czuł jednak powołanie do życia pustelniczego. Samowolnie opuścił klasztor i zamieszkał w Pustelni Pienińskiej aż do 1949 roku, gdy od uderzenia pioruna w 1949 pustelnia spaliła się, władze parku nie zgodziły się na jej odbudowę.

Obecnie do ruin Zamku Pieniny prowadzi szlak z Krościenka. Trzeba wejść na żółty szlak i kierować się na Toporzysko. Na Polanie Wyrąbek kierujemy się na szlak niebieski. Zamkową Górę można zobaczyć także w drodze powrotnej z Trzech Koron. Przez Zamkową Górę przebiega szlak niebieski, który wiedzie na Sokolicę, Sokolą Perć i Trzy Korony.(Mapa Turystyczna – zobacz 1:40 h 4 km.). I dłuższy wariant z Czorsztyna cały czas szlakiem niebieskim (Mapa Turystyczna – zobacz 2:50 8.4 km). W lecie jest to chętnie odwiedzane miejsce, więc trzeba liczyć się z tłokiem na szlaku. Trzeba również dodać, że od kwietnia 2017 roku, niestety wejście do ruin zamku jest zamknięte dla turystów do odwołania. Budowla musi przejść badania konserwatorskie. Pieniński Park Narodowy, który zlecił opracowanie dokumentacji technicznej dla zabezpieczenia i konserwacji tego miejsca otrzymał ekspertyzę z której wynika, że oprócz zawalenia się stropu, zawaleniem grozi również mur sąsiadujący ze schodami prowadzącymi na Zamek. Do czasu renowacji obiekt nie może być udostępniony do zwiedzania.

 

 

 

 


 

Mapka dojścia do zamku z Krościenka

Mapa.cz zobacz
Mapa Turystyczna zobacz

 


 

Zamek w Gliwicach

Zamek w Gliwicach

Share Button

Makieta przedstawia Gliwice w XVII wieku.

Gliwice to miasto leżące w południowej Polsce, w województwie śląskim, jest jednym z najstarszych miast na Górnym Śląsku. O Gliwicach źródła historyczne wspominają po raz pierwszy w XIII wieku. W tym okresie miasto leżało w granicach Polski. Jak donoszą historycy, w XIV wieku Gliwice miały charakter obronny i należały do księstwa opolsko-raciborskiego i w tym też czasie stanął tu zamek. Przypuszcza się, że zbudował go książę Siemowit, który swoje panowanie rozpoczął około 1337 roku i jako jedyny nosił w tym czasie przydomek księcia gliwickiego. Tylko czy rzeczywiście zamek stał w tym miejscu?. Historia powstania zamku nie jest dobrze poznana i nadal pozostaje obiektem badań historyków. Jedna z hipotez mówi, że pierwotnie stał w południowo-wschodniej części miasta, nieopodal kościoła Wszystkich Świętych, gdzie współcześnie znajduje się budynek plebani.
Wiadomym jest że, istniejący obecnie budynek określany jako Zamek Piastowski (według historyków prawidłowa nazwa to Dwór Cetrycza), wraz z murami obronnymi powstał w XIV wieku, początkowo w formie dwóch baszt założonych na planie kwadratu, później połączonych ze sobą ścianą kurtynową i drewnianą galerią, gdzie do dzisiaj przetrwały: wieża, mur kurtynowy, jedno skrzydło mieszkalne, fragmenty średniowiecznych kamiennych murów oraz piwnice. Podaje się też inną datę powstania, miał zostać zbudowany wykorzystując istniejący wcześniej wspomniany fragment umocnień obronnych z połowy XIV wieku w latach 1558-1561 z inicjatywy Fryderyka Zettritza, jednak ten okres w większości źródeł historycznych przedstawiany jest jako rozbudowa istniejącej warowni, która łączący style gotycki i renesansowy.
W następnych wiekach zamek podlegał licznym przebudowom, wykorzystywany był na różne sposoby – jako arsenał, słodownia czy więzienie miejskie. Do 1945 roku budynek nazywano dworem Cetrycza. Po wojnie doczekał się gruntownej przebudowy. W latach 1952-1961 baszta zachodnia została podwyższona o jedną kondygnację i nakryta dachem czterospadowym, a budynek zaadaptowano na siedzibę muzeum. Kolejne prace budowlano-remontowe przeprowadzono w latach 1983-1988 zmieniły one wygląd zewnętrzny obiektu i układ jego wnętrz. W skrzydle zachodnim i łączniku od południa wyeksponowano mur kamienno-ceglany do wysokości trzeciej kondygnacji. Ostatnią rewitalizację obiektu przeprowadzono w latach 2005-2008. Obecnie budynek nazywany Zamkiem Piastowskim jest oddziałem Muzeum w Gliwicach, mieszczą się w nim działy: archeologiczny, historyczny i etnograficzny.

 

 

Czy wiesz że… W 1683 roku miasto zaszczycił swą obecnością Jan III Sobieski zmierzający z odsieczą na Wiedeń ? Zatrzymał się w klasztorze ojców Franciszkanów przy kościele Podwyższenia Krzyża Świętego.

 

 


Wystawy na zamku

 

Wystawa archeologiczna ukazuje historię Ziemi Gliwickiej od najstarszych znalezisk datowanych na epokę kamienia, aż po wczesne średniowiecze. W jej zbiorach znajdują się zabytki pochodzące z badań wykopaliskowych prowadzonych na terenie powiatu gliwickiego. Najwięcej miejsca poświęcono cmentarzysku łużyckiemu z okresu wczesnego żelaza, odkrytemu przed laty w miejscowości Świbie. Wystawiono m.in. zrekonstruowane szkielety zwierząt plejstoceńskich – nosorożca włochatego i mamuta, a ponadto zobaczymy bogatą kolekcje artefaktów ceramicznych, metalowych (brązowe i żelazne ozdoby, narzędzia i broń).

 

 

Wystawa historyczna przedstawia dzieje miasta poczynając od lokacji grodu w końcu XIII wieku, kończąc na przełomie ustrojowym w Polsce w roku 1989. Zobaczymy m.in. dokumenty, akta i rękopisy, starodruki, książki i broszury, zabytki cechowe, zabytki górnicze, kartografię, prasę, militaria, sztandary i chorągwie, afisze i plakaty, banknoty i numizmaty, odznaczenia i medale, ikonografię, fotografie itp.

 

 

Wystawa Etnograficzna dokumentuje kulturę wsi regionu gliwickiego. Dużą część zbiorów stanowią kobiece i męskie stroje ludowe zaprezentowane na naturalnej wielkości manekinach w przeszklonych tubach. Stroje pochodzą z regionu gliwickiego, z terenu Śląska Cieszyńskiego i innych części Górnego i Dolnego Śląska. Dodatkowo zobaczymy sprzęt domowy i gospodarstwa domowego, wyposażenie dawnych domów wiejskich. Na wystawie zobaczyć można również tradycyjną śląską kuchnię i izbę.

 

 


Informacje

 

  • Adres – centrum miasta ul. Pod Murami 2
  • Strona zamku – www.muzeum.gliwice.pl
  • Ceny biletów, godziny otwarcia: www.muzeum.gliwice.pl/pl/informacje-praktyczne (w soboty bezpłatnie)
  • Głowna siedziba muzeum w Gliwicach to XIX-wieczna willa Caro
  • Audioprzewodniki – w zamku można bezpłatnie wypożyczyć (zostawiając kaucję) audioprzewodniki. Przy ich pomocy jest możliwość zwiedzaania Gliwic. Do wyboru są dwie trasy: „Spacerem po Starym Mieście” i „Spacerem po Śródmieściu”.
  • Przewodnik .pdf online –
    – www.gliwice.eu/sites/default/files/imce/przewodnik26_04_2.pdf
    – www.turystyka.gliwice.eu/sites/default/files/imce/przewodnik.pdf

 


 

Zamek w Oświęcimiu

Zamek w Oświęcimiu

Share Button

Oświęcim to miasto w województwie małopolskim. Leży nad rzeką Sołą w centrum Kotliny Oświęcimskiej, między Pogórzem Karpackim a Wyżyną Śląską. W przeszłości był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego, w dokumentach nazwa miasta pojawiła się dopiero pod koniec XII wieku. Dziś wypowiadając słowo „Oświęcim” pierwsze skojarzenie, to niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady Auschwitz-Birkenau, symbol terroru i ludobójstwa. Utworzono go w połowie 1940 roku na przedmieściach włączonego przez nazistów do Trzeciej Rzeszy Oświęcimia.
Jednak Oświęcim to nie tylko obóz koncentracyjny, tyle zła i ponad milion ofiar, to także ładne i ciekawe miasto i jego ponad 800-letnia historia. Szczególne wrażenie na odwiedzających robi jeden z ważniejszych zabytków, symbol historii miasta – pięknie odrestaurowany piastowski zamek, wraz z wieżą, fragmentem murów obronnych oraz starą zabudową. Położony jest na porośniętym starymi drzewami wzgórzu, nad rzeką Sołą. Z pierwotnego książęcego zamku nie pozostało nic prócz masywnej, kwadratowej ceglanej wieży z XIII wieku, która dodajmy jest najwyższym zachowanym murem gotyckim w Polsce południowej.
Obecny budynek zamku wzniesiono na początku XVI wieku po pożarze jaki miał miejsce w 1503 roku. Odbudowano go w ciągu 5 lat na polecenie króla Aleksandra Jagielończyka. Prace przy wzmacnianiu i rekonstrukcji murów trwały do 1534 roku. Z tego okresu do dziś zachowany jest fragment muru obronnego z basteją w północno-wschodniej części wzgórza oraz obecnego budynku zamkowego. Pożar ogarnął zamek jeszcze dwukrotnie w wieku XVII, ostatecznie został zdobyty i spalony w czasie potopu szwedzkiego. Od tego czasu stopniowo popadał w ruinę. Mimo uchwały sejmowej, nakazującej pilne prace remontowe, nigdy już nie odzyskał dawnej świetności. Zniszczenia dopełniła powódź w 1813 roku, kiedy Soła zmieniła swój bieg i niemal połowa wzgórza wraz z budynkami oberwała się i runęła do wody. W kolejnych latach częściowo zrujnowane zabudowania zamkowe służyły nowym, prywatnym właścicielom, jako pomieszczenia gospodarcze, skład soli, był tu hotel i kompleks gastronomiczny, mieściły się również biura starosty oświęcimskiego, na krótko nawet magazyn fabryki wódek i likierów. Ostatnie przebudowy z lat 1904–1906 i 1929–1932 ostatecznie zmieniły charakter zamku. W czasie wojny w jego murach ulokowały się niemieckie władze okupacyjne. W latach powojennych był tu początkowo Urząd Gminy, Powiatowa Rada Narodowa, a następnie siedziba władz miejskich Oświęcimia. W 2004 roku Urząd Miasta Oświęcim przeprowadził, kapitalny remont zabytku, który zakończył się w 2006 roku. Z dniem 1 stycznia 2010 roku, rozpoczęła swoją działalność instytucja „Muzeum Zamek w Oświęcimiu„.

Zbiory Muzeum Zamek w Oświęcimiu liczą obecnie ponad 1350 pozycji inwentarzowych, z czego ponad 90% obiektów jest własnością muzeum. Jedną z najcenniejszych pamiątek historycznych znajdujących się w zbiorach muzeum jest płyta nagrobna Mikołaja Myszkowskiego z końca XV wieku. W kolekcji znajdują się również dokumenty, pieczęcie, numizmaty, mapy, książki, fotografie, przedmioty użytku codziennego, wnętrza mieszkalne (salon, jadalnia, kuchnia, mieszkanie żydowski, katolickie, gabinet Aleksandra Orłowskiego) oraz zabytki archeologiczne pozyskane w trakcie prac wykopaliskowych prowadzonych na wzgórzu zamkowym po roku 2000 i w okolicy starego miasta. Wszystkie eksponaty prezentowane są na poszczególnych grupowo podzielonych stałych wystawach: archeologicznej, wnętrza mieszczańskie, z okresu międzywojennego oraz na wystawie „W Królewskim Mieście Oświęcimiu”, która prezentuje historię miasta z przełomu XIX i XX wieku począwszy od okresu autonomii galicyjskiej aż do wybuchu II wojny światowej w 1939 roku. Warto również wejść po stromych schodach na 40-metrową wieżę, z której roztacza się piękną panorama Oświęcimia i okolic.

 

 

Czy wiesz że… Zamek w swych murach gościł takie znakomitości jak: Kazimierz Jagielończyk z żoną Elżbietą Rakuszanką. Zatrzymała się tu także Bona Sforza w drodze na swój ślub z Zygmuntem I i koronację. Również przyszła żona Zygmuna Augusta – Elżbieta Habsbużanka gościła na zamku. Witał ją tutaj orszak żon polskich dostojników państwowych z Krakowa. Należy wspomnieć o Henryku Walezym kiedy uciekał z Polski do Francji również on zatrzymał się w Oświęcimiu.

 

 


Muzeum w starym Ratuszu

 

Będąc w Oświęcimiu trzeba koniecznie wpaść na rynek,  tam czeka na nas kolejna niespodzianka do zwiedzenia.
Od 20 lipca 2018 roku Muzeum Zamek ma swój nowy oddział, który mieści się w byłym budynku Ratusza na Rynku Głównym. Znajduje się w nim stała interaktywna wystawa o nazwie „W przestrzeni historii. Dzieje miasta Oświęcimia” prezentuje historię miasta od średniowiecza do czasów współczesnych.
Jedną z głównych atrakcji jest przedwojenny automobil produkowany w Oświęcimiu, do którego można zasiąść i odbyć wirtualną podróż po uliczkach przedwojennego Oświęcimia. Inną ciekawą atrakcją mieszczącą się w piwnicach budynku są wyświetlane dwa krótkie filmy przedstawiające  historię miasta od czasów najdawniejszych do XVI wieku i kolejny,  o pierwszej parze książęcej zamieszkującej na zamku – księżnej Eufrozynie i księciu Władysławie w ich rolę wcielają się aktorzy. Cały materiał historyczny jest naprawdę świetnie opracowany w formie multimedialnej i przestawiony przez narratora Grzegorza Łukawskiego mieszkańca Oświęcimia i aktora Teatru Słowackiego w Krakowie. Wystawy nie posiadają ograniczeń wiekowych, są również przygotowane zabawy i gry dla najmłodszych np. „Niełatwo być księżną„, „Niełatwo być księciem„, a także Quizy – pytanie-odpowiedź itp, każdy znajdzie coś dla siebie, nawet te osoby, które nie przepadają za historią.
Muzeum Ratusz można zwiedzać indywidualnie i grupowo, warto zakupić podczas wizyty na zamku bilet łączony (zamek, wieża, ratusz) jest trochę taniej, jest też opcja bezpłatna jeśli odwiedzimy te miejsca we wtorek.
Koniecznie trzeba napisać kilka słów na temat samego budynku ratusza. Jego historia rozpoczyna się w XIX wieku, w 1872 roku wtedy to podjęto uchwałę o jego budowie. Po trzech latach od ukończenia budynku, przeniesiono biura władz miejskich, które mieściły się w nim do okresu II wojny światowej. Po zajęciu Oświęcimia niemieckie władze okupacyjne na swoją siedzibę wybrały zamek. Po wojnie ratusz już nigdy nie był siedzibą władz miejskich. Mieścił się w nim Państwowy Urząd Bezpieczeństwa, w latach 70-tych komenda Milicji Obywatelskiej, Wojskowa Komisja Uzupełnień, rezydowało również Towarzystwo Miłośników Ziemi Oświęcimskiej, Rada Osiedla Starego Miasta oraz związany z nią klub „Oświęcimska Starówka”.

 

 

 


Informacje

 

  • Strona zamku: www.muzeum-zamek.pl
  • Punkt Informacji Turystycznej – Rynek Główny 2 (budynek byłego Ratusza)
  • Godziny otwarcia i cennik : www.ratusz-oswiecim.pl/ratusz/godziny-otwarcia/
  • Parking – znajduje się bezpośrednio przy zamku i na przeciwko ul. zamkowa (płatny od poniedziałku do piątku w weekend za darmo) szczegółowe informacje www.oswiecim.pl/urzad-miasta/strefa-platnego-parkowania
  • Wirtualny spacer: www.muzeum-zamek.pl/wirtualny-spacer
  • Ciekawe strony o mieście Oświęcimiu – www.oswiecim.wkraj.pl, oswiecim.pl, www.treespot.um.oswiecim.pl
  • Przewodniki po mieście Oświęcimiu w formacie pdf
    www.it.oswiecim.pl/pliki/oswiecimiZiemiaOswiecimska.pdf
    www.it.oswiecim.pl/pliki/Folder_Zabytki_2015_PL_NET.pdf

 


 

Pałac w Sławikowie

Pałac w Sławikowie

Share Button

Sławików to wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Rudnik. Prawdopodobnie jedna z najstarszych miejscowości na ziemi raciborskiej. Pierwszy raz wzmiankowana w łacińskim dokumencie z 1223 roku jako Slavicovo. Miejscowość wielokrotnie zmieniała właścicieli, jednak chyba najbardziej w historii zapisał się baron Ernst von Eickstedt, który kupił ją w 1831 roku od rodziny von Eichendorff władającej pobliskimi Łubowicami. Na przełomie 1844 i 1845 roku rozpoczął wznoszenie nowego kościoła. Niedługo potem zmarł, a budowę dokończył jego brat Adalbert von Eickstedt, z wykształcenia architekt. Na krótko przed swoją śmiercią, która nastąpiła 3 grudnia 1865 roku, Ernst polecił bratu sporządzić plany przebudowy pałacu. Data powstania pałacu tak naprawdę nie jest znana, bo nie zachowały się źródła pisane, ani nie były robione badania w tym kierunku. Przypuszcza się jednak, że został wybudowany w XVIII wieku przez Fryderyka Gregora von Lautensac.

Pałac w Sławikowie w roku 1910.

W czasach jego świetności pałac prezentował się wspaniale, o czym świadczą pozostałe po nim przedwojenne zdjęcia. Zbudowany na rzucie wydłużonego prostokąta, otoczony okazałym parkiem ze starodrzewiem. Przebudowany w stylu eklektycznym, przez w/w Barona Ernsta von Eickstedt, który nie dożył jej końca. Zmarł w grudniu 1865 roku, spoczął w rodzinnym mauzoleum, zbudowanym w parku przypałacowym, którego pozostałości jeszcze można zobaczyć. Rozbudowę dokończył jego syn Ernest Fryderyk junior. Dobudowano wówczas drugie piętro oraz cztery filary podtrzymujące balkon w elewacji frontowej, dobudowano także oranżerię. Ogólnie obiekt posiadał trzy kondygnacje i był częściowo podpiwniczony. Pokrywał go płaski dach, po którym obecnie nie ma już niestety śladu.
Pałac należał do potomków Ernesta von Eikstedta do 1945 roku, kolejno spadkobiercami pałacu byli: w 1903 roku baron Guido von Eickstedt. Następnie, aż do 1945 roku był w rękach jego syna Rudolfa Karla Ferdinanda Ernsta Guido, kiedy to opuścił pałac wraz z rodziną uciekając przed frontem walk o przyczółek łubowiecki między Wehrmachtem i Armią Czerwoną. W czasie działań wojennych budowla doznała znacznych uszkodzeń. Po wojnie, za czasów Polski Ludowej rozkradziony pałac podobnie jak wiele majątków ziemskich, przeszedł na własność Skarbu Państwa i była zarządzana przez gospodarstwo rolne, które doprowadziło piękną budowlę do całkowitej ruiny. Po roku 2000 pałac kilkakrotnie wystawiono na sprzedaż. Jak na razie bezskutecznie. Warto dodać iż, zespół pałacowy w Sławikowie: pałac i park, został wpisany do rejestru zabytków sztuki 24.03.1964 roku, pod nr rej.: 746/64.
Niegdyś piękny pałac, dzisiaj znajduje się w stanie opłakanym, chyba już nie do uratowania. Całość bierze we władanie przyroda zarośnięty jest jak afrykańska dżungla, w większości budynek porasta bluszcz. Ze ścian odpada tynk, a do środka wchodzą drzewa. W wielu miejscach widać ślady „poszukiwaczy skarbów”. W otoczeniu rezydencji przetrwały również resztki folwarku. Pałac znajduje się centrum Sławikowa, niedaleko kościoła parafialnego pw.  św. Jerzego. Obecnie obiekt nie jest zabezpieczony ani pilnowany, grozi zawaleniem, wstęp do niego jest zabroniony. Wchodząc na teren trzeba pamiętać o zachowaniu ostrożności.

 

 


Zobacz inne zamki i pałace

 

 


 

 


 

Pałac Eichendorffów

Pałac Eichendorffów

Share Button

Łubowice to bardzo stara wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Rudnik. Odkrycia archeologiczne, prowadzone tu dowiodły, iż w okresie od IX do VII wieku przed Chrystusem w Łubowicach znajdował się pradziejowy gród z przełomu epoki brązu i żelaza, zwanej okresem kultury łużyckiej. Kolejne udokumentowane ślady osadnictwa na tym terenie są datowane już na wiek XII. Natomiast pierwsza pisemna wzmianka o średniowiecznych Łubowicach pochodzi z drugiej połowy XIV wieku. Wymienia je datowany na 1376 rok dokument, zawierający listę osiemnastu parafii wchodzących w skład archiprezbiteratu raciborskiego, jako Lubowice, należąca do rycerskiej rodziny Lubowiców.
Dziś jednak miejscowość znana jest głównie z dwóch powodów: za sprawą rodu Eichendorffów, a przede wszystkim znanego poety niemieckiego romantyzmu i przedstawiciela tej rodziny Josepha von Eichendoffa, oraz ruiny jednopiętrowego, barokowego pałacu, zbudowanego w 1786 roku, gruntownie przebudowanego w stylu neogotyckim około 1860 roku i zniszczonego w 1945 roku.
Warto w tym miejscu przybliżyć historię tej budowli. Jak już w/w pałac został wzniesiony w latach 1780–1786 staraniem hrabiego Adolfa Teodora von Eichendorff, z przeznaczeniem na rodową siedzibę. Ledwie dwa lata po zakończeniu budowy przyszedł w nim na świat syn fundatora, Josef Carl Benedikt, późniejszy poeta, uważany dziś za jednego z wybitniejszych przedstawicieli niemieckiego romantyzmu w literaturze. O pałacu nie zachowało się zbyt wiele informacji. Na wytworne wnętrza szlacheckiej siedziby, w czasie kiedy należała do rodziny von Eichendorff, składały się: pokój stołowy z parkietem, na którym wyłożono herb tegoż rodu (gałąź dębu z czterema żołędziami), sala balowa, zwana bawialną i salon muzyczny. Na południe od pałacu znajdował się ogród w stylu angielskim. Pałac, pierwotnie klasycystyczny, w 1858 roku przebudowany został w modnym wówczas stylu angielskiego neogotyku, z dobudowaniem oficyny. Nie był już wówczas własnością Eichendorffów – zubożali hrabiowie zmuszeni byli sprzedać obiekt księciu von Ratibor z pobliskich Rud. W tej formie taki wygląd zachował się na wielu pocztówkach, można je również zobaczyć na tablicach informacyjnych przed pałacem. Kres dla pałacu przyszedł wraz z końcem drugiej wony światowej. W rodzinnej wsi poety doszło wówczas do ciężkich walk, w których pałac został spalony. Wypalone ruiny pałacu po wojnie posłużyły okolicznej ludności za źródło materiałów budowlanych. Ocalały jedynie fragment ścian frontowych, wraz z przylegającym zabytkowym parkiem przypałacowy, z zachowaną grabową aleją – zwaną „Zajęczą”. Dziś pałac jest oczyszczony z gruzów i zabezpieczony jako trwała ruina, a piękny park zachęca do spacerów.
Przy okazji wizyty warto również odwiedzić znajdujący się ok. 200 metrów od ruin pałacu nieczynny cmentarz wokół nieistniejącego już drewnianego kościoła. Na cmentarzu odnaleźć można grób zmarłych rodziców poety. Dodatkowo w starej szkole powstała izba pamięci pod patronatem lokalnej mniejszości niemieckiej poświęcona poecie Eichendorffowi. Izba skupia wszelkie pamiątki dotyczące jego osoby, m.in. dokumenty rodzinne, listy, wizerunki poety czy różnojęzyczne wydania jego dzieł.

 

 

Czy wiesz że… Na poddaszu pałacu, za czasów Eichendorffów, znajdowało się małe obserwatorium z lunetą? O tej informacji można przeczytać w pamiętnikach Poety Josepha von Eichendorffa. Pisał on „Ten rzadki instrument – luneta zwana też tubusem, służył wówczas do obserwacji astronomicznych i „podglądania” okolicy. Z tej atrakcji korzystali również goście Eichendorffów”.

 


 

 

 


Zobacz inne zamki i pałace

 

 


 

Zamek w Sosnowcu

Zamek w Sosnowcu

Share Button

Sosnowiec to miasto na południu Polski, w województwie śląskim, w Zagłębiu Dąbrowskim. Leży nad 3 rzekami: Czarną Przemszą, Białą Przemszą i Brynicą. Osadnictwo na terenie dzisiejszego Sosnowca ma bardzo długą historię, jednak pierwsze informacje na temat miasta pochodzą z połowy XVIII wieku, a prawa miejskie przyznano mu dopiero na początku XX wieku.
Pomimo iż Sosnowiec jest miastem stosunkowo młodym, nie brakuje tutaj miejsc, które warto odwiedzić. Najstarszym i najcenniejszym zabytkiem jest Zamek Sielecki. Nie wiadomo jak wyglądał obiekt i gdzie dokładnie był posadowiony. Pierwsza informacja o obiekcie obronnym w Sielcu w dokumentach pochodzi z 1430 roku. Sielcem władał wtedy Bodzanta. W piśmie dowiadujemy się o konflikcie sąsiedzkim pomiędzy Bodzantą z Sielca a Mikołajem Korniczem Siestrzeńcem, burgrabią będzińskim. W jego trakcie Kornicz Siestrzeniec zdobył sielecki zamek. Spór zakończył się dopiero po usunięciu Kornicza z funkcji burgrabiego.
Na przełomie XV i XVI wieku dobra sieleckie w ramach odzyskiwania królewszczyzn przeszły na własność króla Kazimierza Jagiellończyka, po jego śmierci władał nimi kolejny Jagiellon na polskim tronie – Jan Olbracht, a po nim Aleksander Jagiellończyk. Nie trwało to długo, bo wkrótce ponownie dobra te wróciły w szlacheckie ręce. Do tego czasu nie wiadomo jak wyglądał ten obiekt. Historia budowy zamku jaką znamy dziś zaczyna się w 1620 roku, wtedy to Sebastian Minor z Przybysławic, dziedzic wsi Sielec herbu Półkozic ukończył budowę nowego zamku na planie czworoboku z dziedzińcem pośrodku. Upamiętniono to, tablicą zachowaną do dzisiaj w dawnej kaplicy z tą właśnie datą i herbem Minorów. Wygląd zamku z tego okresu przedstawiają inwentarze z 1665 i 1719 roku. Zamek w swej historii był wielokrotnie przebudowywany, przechodził przemiany nie tylko zewnętrzne, zmieniali się również jego właściciele. W rękach szlachty polskiej pozostał do 1802 roku. W czasie zaborów był własnością arystokracji niemieckiej. W 1814 roku został zakupiony przez Ludwika Anhalt-Koethena ówczesnego właściciela Pszczyny. Po pożarze z 1824 roku w latach 1824-1832 został odbudowany jako obiekt pozbawiony cech obronnych uzyskując w ten sposób charakter reprezentacyjno-pałacowy.
W 1856 roku zamek nabył hr. Andrzej Renard dla swojego syna Jana. Został gruntownie przebudowany tracąc swoją pierwotną formę. Wyburzono skrzydło wschodnie, zasypano fosę, powiększono wieże zamkowe od strony zlikwidowanego skrzydła, obok zamku powstał park w stylu angielskim. W rękach tej rodziny i związanej z nią spółki górniczej „Gwarectwo im. Hr. Renard” zamek pozostał do II wojny światowej, kiedy to majątek Gwarectwa został przejęty na rzecz Skarbu Państwa. Zamek Sielecki stał się własnością kopalni KWK „Sosnowiec”. Początkowo znajdowała się w nim administracja Kopalni, a później Muzeum Górnictwa. W tym czasie dokonano też zmiany zamkowego otoczenia. Wyburzono istniejące obiekty gospodarcze a na ich miejscu wzniesiono osiedle mieszkaniowe, co delikatnie mówiąc nie najlepiej wygląda, ponieważ zamek stoi w otoczeniu „gierkowskich” bloków mieszkalnych. Nie mogłem w to uwierzyć, że ktoś kiedyś mógł coś takiego wymyślić. W 1977 roku budynek przeszedł na własność Centralnej Wzorcowni Szkła Polskiego przedsiębiorstwa „Vitropol” i w latach 1978-1979 zabytek poddano ponownie remontowi. Kiedy pod koniec lat 80-tych upadał w Polsce komunizm w gmachu mieścił się Urząd Stanu Cywilnego z salami konferencyjnymi i restauracją jego stan był bardzo zły. Na tyle zły, że w 1995 zaprzestano jakiejkolwiek działalności i obiekt zamknięto. W tym czasie zniszczony zamek przejęło miasto Sosnowiec i rozpoczęto kolejny remont. Obecnie w zamku, wspaniale odrestaurowanym ma siedzibę „Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki„. Odbywają się wystawy: tematyczne, historyczne, twórców współczesnych, spektakle i koncerty. Ponadto Sosnowieckie Centrum Sztuki posiada Galerię Extravagance – dział historyczny, który zajmuje się organizowaniem wystaw związanych z historią miasta oraz historią Zamku Sieleckiego.

 

 

Czy wiesz że… w Sosnowcu w 1902 r. urodził się znany polski śpiewak (tenor) i aktor Jan Kiepura ? Cieszył się na arenie międzynarodowej dużą popularnością, odnosił sukcesy na scenach czołowych teatrów świata, jak również w salach koncertowych i na ekranie kinowym.

 


 

 


Zobacz inne Zamki i Pałace

 

 


 

Pałac Mieroszewskich

Pałac Mieroszewskich

Share Button

Będziński Pałac Mieroszewskich położony jest w dzielnicy Gzichów we wschodniej części miasta, na prawym brzegu Czarnej Przemszy, u zachodniego podnóża Góry Zamkowej. Jak sama nazwa wskazuje był siedzibą rodu Mieroszewskich herbu Ślepowron z Mieroszewic. Najstarsza wzmianka o majątku rodowym znajduje się w księdze metrykalnej parafii św. Trójcy w Będzinie z lat 1644-1647.
Protoplastą gzichowskiej linii, właścicieli klucza był zmarły w 1687 roku Jan Mieroszewski, który od 1640 roku sprawował urząd starosty i sędziego ziemskiego Księstwa Siewierskiego, dziedzica m.in. na Gzichowie. Po śmierci ojca dobra gzichowskie odziedziczył Kazimierz Mieroszewski i to właśnie on po roku 1700 rozpoczął budowę nowej siedziby Mieroszewskich na Gzichowie, prawdopodobnie przy wsparciu braci. Prace przy powiększaniu, a głównie upiększaniu rezydencji kontynuował syn Kazimierza Stanisław Kostka Mieroszewski. Rodzina Mieroszewskich była jedną z potężniejszych rodów pogranicza małopolsko-śląskiego, właścicielami pałacu byli do śmierci ostatniego z linii gzichowskiej hrabiego Józefa Mieroszewskiego, który nie posiadał męskiego potomka. Majątek po nim odziedziczyła córka Ludwika, która poślubia Wincentego Siemieńskiego. Po jej śmierci klucz gzichowski w 1825 roku przechodzi drogą dziedziczenia do rodziny Siemieńskich. Siemieńscy w 1860 roku odsprzedali rezydencję rodzinie Mycielskich, a po powstaniu styczniowym w posiadanie pałacu wszedł śląski potentat przemysłowy – Christian Gustaw Von Kramsta. Od 1890 roku do wybuchu II wojny światowej w 1939 roku pałac był własnością Towarzystwa Kopalń i Hut Sosnowieckich, znajdowały się w nim biura oraz mieszkania administracji Towarzystwa. Podczas II wojny światowej pałac zajęło przedsiębiorstwo Sosnowitzer Bergwerks und Hutten A.G., a w 1945 roku został przejęty przez Spółdzielnię Rolniczą, która gospodarowała w nim do lat 50-tych XX wieku. W tym okresie brak dbałości o pałac i niewłaściwe użytkowanie spowodowało jego dewastację. Szansą na uratowanie zespołu pałacowo-parkowego stało się rozpoczęcie przygotowań do uroczystości 600-lecia Będzina. W latach 1954 i 1958 Główny Konserwator Zabytków w Katowicach poleca natychmiastowe uporządkowanie dworu i budynków gospodarczych przy dworze oraz zleca Pracowniom Konserwacji Zabytków w Poznaniu opracowanie dokumentacji historycznej i wskazówek konserwatorskich. Z przedłożonej dokumentacji wynikało, że ogólny stan obiektu jest dobry. Po ukończeniu niezbędnych prac w 1958 roku w Pałacu utworzono Dom Kultury, który działał do lat 70-tych XX wieku. Jednak już od połowy lat 60-tych Dyrekcja Muzeum w Będzinie wspólnie z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków czyniła starania o zmianę jego funkcji, rozpoczęcie kompleksowej konserwacji całego zespołu pałacowo-parkowego i utworzenie muzeum. Przełomową datą w dziejach pałacu staje się rok 1982. Po 12 latach starań i różnych zabiegach następuje przekazanie go Muzeum Zagłębia w Będzinie.

Dziś Barokowo-klasyczystyczny zespół pałacowo-parkowy jest przykładem pięknie zachowanego i zakonserwowanego obiektu na terenie województwa śląskiego. W swej trzystuletniej historii był niejednokrotnie upiększany i rozbudowywany, w efekcie czego ma niejednolity charakter stylowy, posiada dwie kondygnacje i przejściowy układ pokoi. Niestety, w pałacu nic się nie zachowało z pierwotnego wyposażenia. Prawdopodobnie kolejni właściciele, opuszczając siedzibę wszystko zabrali. Dodatkowo zmiana funkcji z mieszkalnej na biurową spowodowała zatarcie elementów dekoracji rzeźbiarsko-malarskiej.
Muzeum Zagłębia przejmując obiekt w 1982 roku stanęło przed problemem odpowiedniego zagospodarowania sal. Zaczęto gromadzić zabytki mówiące o historii regionu. Głównym źródłem ich pochodzenia stały się pamiątki rodzinne przekazywane przez mieszkańców Zagłębia oraz skupowano eksponaty w antykwariatach południowej Polski. Jednak to co najbardziej wyróżnia Pałac Mieroszewskich to zachowana polichromia. O jej istnieniu dowiedziano się w 1957 roku w trakcie prac konserwatorskich Sali Myśliwskiej. Warto w tym miejscu dodać, iż nazwy poszczególnych sal tj. Salon Wodzów Antycznych, Salon Myśliwski, Salon z Medalionami, Salon Złoty, którymi posługuje się muzeum nie mają pochodzenia historycznego, zostały wprowadzone dla potrzeb muzeum i pochodzą od prezentowanych w nich tematyki polichromii. Sala Wodzów Antycznych (nazywana też Balkonowa, Lustrzana, Środkowa) przedstawia historię starożytną, namalowano w niej postacie wodzów antycznych. Do protoplastów rodu nawiązuje Sala z Medalionami, przedstawiono w niej portrety kobiet i mężczyzn z medalionami, a między oknami umieszczono herb Mieroszewskich. Kolejna, Sala Złota przyjęła swą nazwę od wielu złoceń w niej występujących. Najbardziej rozbudowana polichromia znajduje się w Sali Myśliwskiej. Sześć dużych obrazów ujętych w malowane ramy przedstawiają sceny z polowań. Całość wszystkich wnętrz dopełnia malarstwo z poł. XIX wieku, ozdobne kominki, stylowe meble oraz wyroby ze srebra, porcelany i cyny. Ekspozycja w/w znajduje się na I piętrze Pałacu. Parter prezentuje wystawę archeologiczno-historyczną „W łużyckiej osadzie i średniowiecznym grodzie”. Zobaczyć możemy m.in. obiekty pochodzące z IX i X wieku, które zostały pozyskane podczas wykopalisk archeologicznych z grodziska na Górze Zamkowej w Będzinie. W kolejnym pomieszczeniu, również na parterze umieszczono stałą wystawę etnograficzną „Izba Zagłębiowska” zgromadzono w niej wiele ciekawych eksponatów używanych w dawnym gospodarstwie domowym z początków XX wieku m.in. naczynia, meble, narzędzia rolnicze. Wystawa jest próbą rekonstrukcji wnętrza chaty z terenu Zagłębia Dąbrowskiego. Jest to tzw. typ chaty jednoizbowej, lecz składa się ona z izby i sieni.

Źródło: Wikipedia, Album – Pałac 1702-2002 Muzeum Zagłębia w Będzinie 2002 r.

 

 

 


Zobacz inne zamki i pałace

 

 


Wystawy Czasowe

 

Uzupełnieniem wystaw stałych to wystawy czasowe. Umieszczane są w salach pozbawionych stylowych elementów dekoracyjnych. Wystawy te są o różnorodnej tematyce. Zmieniają się mnie więcej co trzy miesiące. Podczas mojej wizyty miałem przyjemność zobaczyć wystawę prezentującą historię górnictwa węglowego w Zagłębiu Dąbrowskim pt. „Ostatnia Barbórka” . Na wystawie zaprezentowane zostały niezwykłe rekonstrukcje oraz eksponaty nawiązujące zarówno do historii górnictwa węglowego na tych terenach, jak i te ukazujące trud i etos pracy w kopalniach węgla kamiennego.

 

 

 


 

Zamek w Będzinie

Zamek w Będzinie

Share Button

Będzin jest miastem położonym nad rzeką Czarną Przemszą, w północno-wschodniej części województwa śląskiego, w Zagłębiu Dąbrowskim, w odległości 12 km od stolicy województwa śląskiego – Katowic, 5 km od centrum Sosnowca i 4 km od Dąbrowy Górniczej. Historycznie był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego. Należy do najstarszych miast (650 lat od nadania magdeburskich praw miejskich) Małopolski i województwa śląskiego.
Na mapie atrakcji turystycznych Będzina i jego flagowym symbolem jest średniowieczny piastowski, barokowo-klasycystyczny zamek, który dzięki staraniom wielu osób, w minionych wiekach i obecnie, ten historyczny obiekt nie popadł w ruinę i przetrwał do dzisiaj.

Zamek na litografii Napoleona Ordy 1880 rok.

Zamek na litografii Napoleona Ordy 1880 rok.

Zamek położony jest na wysokiej skarpie na lewym brzegu Czarnej Przemszy stanowi przykład budownictwa obronnego z lat 40-tych XIV wieku. Zresztą można zaryzykować stwierdzenie, że warowna budowla stała na tym wzgórzu od zawsze, gród istniał już w wieku IX, a osadnictwo jak wykazały wykopaliska na wzgórzu, sięga czasów dużo wcześniejszych, bo VII wieku przed Chrystusem, mieściła się tu osada kultury łużyckiej (wykopane przedmioty można zobaczyć na wystawie w Muzeum Pałacu Mieroszewskich).
Pierwsza pisemna wzmianka o zamku, co wiemy dzięki kronikarzom Janowi z Czarnkowa i Janowi Długoszowi, pojawia się w dokumentach w 1349 roku z okresu panowania ostatniego z Piastów – Kazimierza Wielkiego. Warownia była strategicznie ważnym ogniwem kazimierzowskiego systemu obrony granic Królestwa Polskiego, była też ostatnią twierdzą na przedpolu „Orlich Gniazd„. Miała za zadanie strzec granicy Polski przed najazdami od strony Książąt Śląskich i Państwa Czeskiego. Czuwała również nad bezpieczeństwem wodnych i lądowych dróg handlowych, m. in. traktu handlowego ze Śląska do Krakowa.
Pierwszym wymienionym z imienia dowódcą załogi zamkowej był burgrabia Wiernek (lub Wiernko) urzędujący w roku 1349. Kolejnymi właścicelami, którzy zamieszkiwali w zamku byli m.in. Mikołaj Siestrzeniec Kornicz, Szafrańcowie, Jaroccy, Myszkowscy i Zborowscy. Zła passa warowni zaczęła się wraz ze schyłkiem złotej epoki Jagiellonów, w drugiej połowie XVI wieku siedziba na krótko opustoszała i powoli niszczała. W sumie założenie było kilkukrotnie odbudowywane m.in. w 1616 roku po pożarze, dostosowano go wtedy do celów bardziej rezydencjalnych niż obronnych i kolejny raz czterdzieści lat później w 1655 roku po potopie szwedzkim. Jednakże dopiero po powołaniu na starostwo będzińskie przedstawicieli rodziny Mierszewskich (pod koniec XVII w.) budowla popadła w ostatecznie ruinę. Sytuacja taka trwała do 1834 roku, kiedy to z inicjatywy Banku Polskiego, a konkretnie hrabiego Edwarda Raczyńskiego budowla została odbudowana w stylu neogotyckim i romantycznym, co wynikało z ówczesnych tendencji konserwatorskich. W obiekcie miała zostać ulokowana Szkoła Akademiczno-Górnicza. Po odbudowie zaniechano jednak tego projektu. Opuszczony przez użytkowników znów popadł w ruinę. Pełną odbudowę przeprowadzono dopiero po II wojnie światowej. Po wielu perturbacjach w latach 1952-1956 udało się go zrekonstruować nadano mu wówczas obecny wygląd. Od 1956 roku w odbudowanych murach zamku mieści się Muzeum Zagłębia w Będzinie, gdzie prezentowane są dwie wystawy stałe. Pierwsza ukazuje rozwój broni i uzbrojenia od XVI do początku XX wieku. Zaprezentowano okazy broni białej, siecznej i drzewcowej, broń palną, miotającą i elementy uzbrojenia ochronnego. Zbiór składa się w dużej mierze z europejskiej broni regulaminowej, ale zawiera też wiele okazów broni galanteryjnej, myśliwskiej i sportowej, pięknie zdobionej, masą perłową i kością. Druga ze stałych wystaw poświęcona jest historii zamku oraz miasta („Z dziejów zamku i miasta Będzina”). Obrazuje rozwój osadnictwa na Wzgórzu Zamkowym we wczesnym i pełnym średniowieczu z uwzględnieniem zabudowy w obrębie dzisiejszego zamku. Wyeksponowano najstarsze ryciny, zdjęcia i grafikę przedstawiającą przebudowę zamku na przestrzeni wieków. Oprócz rycin, grafik i fotografii w gablotach prezentowane są również przywileje królewskie dla miasta, adresowane do cechów miejskich (XVII-XVIII w.), dokumenty, monety i pieczęcie pochodzące z Będzina. Prócz wspomnianych wystaw stałych Muzeum organizuje także ekspozycje czasowe. Warto również dodać, iż istnieje także możliwość wejścia na szczyt wieży zamku (opcja dodatkowo płatna), skąd roztacza się panorama na Będzin i okoliczne miasta.

 

 

Czy wiesz że… Będzin w swej historii był wiele razy miejscem historycznych wydarzeń ? W 1364 r. przebywał tu cesarz niemiecki Karol IV, w 1574 r. – Henryk Walezy, w 1683 r. – Jan III Sobieski, w 1696 r. – August II Mocny, w 1797 r. – Stanisław August Poniatowski. W murach zamku zawarto również traktat będzińsko-bytomski, na mocy którego Maksymilian Habsburg zrzekł się pretensji do polskiego tronu, tym samym uznając Zygmunta III Wazę za króla Polski.

 

 


Zobacz inne zamki na Szlaku Orlich Gniazd

 

 


 

Kolejnym obiektem wchodzącym w skład Muzeum Zagłębia w Będzinie jest mieszczący się nieopodal (ok. 500 metrów) barokowo-klasycystyczny pałac wzniesiony w 1702 roku przez Kazimierza Mieroszewskiego. Przedstawiciela jednego z potężniejszych rodów pogranicza małopolsko-śląskiego w Księstwie Siewierskim. Jednopiętrowy budynek wiele razy był upiększany i rozbudowywany, w związku z czym ma niejednolity charakter stylowy. We wnętrzu znajdują się zbiory archeologiczne, etnograficzne oraz historyczne. Wokół pałacu znajduje się wspaniały zespół parkowy. Szczegółowy opis znajdziemy tutaj. Warto kupić bilet łączony na dwa obiekty – zamek i pałac.

 

 

Muzeum Zagłębia sprawuje również opiekę nad obiektami: Podziemia Będzińskie, Mury Miejskie oraz Wzgórze Zamkowe. Podziemia Będzińskie usytuowane są we wschodniej części Wzgórza Zamkowego pomiędzy aleją Kołłątaja a ulicą Podzamcze. Pochodzenie podziemi poniemieckich do dziś nie jest jednoznacznie wyjaśnione. Wiadomo, że powstały podczas II wojny światowej, prawdopodobnie jako magazyny broni dla Wehrmahtu lub schron przeciwlotniczy. Istnieje także hipoteza wskazująca na planowaną podziemną fabrykę broni. Jednak w związku załamaniem się w styczniu 1945 roku frontu i zajęciem Będzina przez Armię Czerwoną, prac nie ukończono. Zwiedzanie jest możliwe siedem dni w tygodniu po uprzednim umówieniu się telefonicznie. Można również spytać w kasie zamku. Odbywa się ono w grupach, prowadzonych przez przewodnika. Wstęp jest bezpłatny (2019).
Mury Miejskie – pochodzą z okresu średniowiecza, powstanie ich zapoczątkowane zostało za czasów Kazimierza Wielkiego. Do dziś zachował się niewielki odcinek, z dwiema częściowo zrekonstruowanymi basztami na planie prostokąta. Zachowane fragmenty murów znajdują się w południowo – wschodniej części Starego Miasta. Od strony miasta graniczą z ulicą Podwale, a od strony zewnętrznej z ulicą Modrzejowską i ulicą Zawale. Od strony zewnętrznej mury są odsłonięte. Od strony Starego Miasta obudowane są dobudówkami z nielicznymi odsłoniętymi fragmentami.
Wzgórze Zamkowe – znajduje się w sąsiedztwem Będzińskiego Zamku i to właśnie tu pod koniec epoki brązu powstała pierwsza osada. Dziś jest to teren bardzo ładnie zrewitalizowany, stał się miejscem rekreacji, zabawy i odpoczynku połączonego z historią (szlak historyczno-edukacyjny). Można również odwiedzić na zachodnim zboczu Wzgórza Zamkowego Kirkut (cmentarz żydowski). Jego początki sięgają 1831 roku. Utworzono go w czasie epidemii cholery. Niestety jest bardzo mocno zaniedbany i porośnięty przez las.

 

 

 


 

Rudy

Rudy

Share Button

Pocysterski Zespół Klasztorno-Pałacowo-Parkowy w Rudach

Miejscowość Rudy to niewielka wieś położona w centrum Parku Krajobrazowego „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich”, w dolnym biegu rzeki Rudy, w województwie śląskim, w powiecie raciborski, pomiędzy Gliwicami i Raciborzem.
Jak się przyjmuje, założycielami Rud pierwotnie zwanych Wladislavia, byli Cystersi, choć za fundatora uchodzi książę Władysław III Opolski. Mnisi osiedlili się w Rudach w połowie XIII wieku przybywając z Jędrzejowa i w tym też czasie wybudowali murowany wczesno-gotycki kościół i klasztor oraz rozpoczęli akcję kolonizacyjną i działalność gospodarczą. Zakonnicy, znani z pracowitości i gospodarności, znacznie przyczynili się do rozwoju tego obszaru. Zajmowali się sadownictwem, leśnictwem i bartnictwem. W okolicy Rud wybudowali stawy rybne. Hodowali także owce, trzodę i bydło. W 1707 roku klasztor posiadał pięć hut żelaza, a nieco później hutę szkła, warzelnie potasu, smolarnię, fabrykę drutu, gorzelnię i browar.
Bogata historia cysterskiej obecności w Rudach została przerwana w 1810 roku, kiedy to na mocy edyktu króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III nastąpiło rozwiązanie wszystkich zgromadzeń zakonnych, a dobra klasztorne zostały przekazane w ręce książąt raciborskich. Byli oni właścicielami pocysterskich obiektów, aż do stycznia 1945 roku, kiedy okolice Rud zostały zajęte przez oddziały Armii Czerwonej. Doszło wówczas do splądrowania całego obiektu, a następnie do jego podpalenia. W latach 1947-1950 odbudowano kościół przywrócono mu według możności wygląd pierwotny, czyli wczesno-gotycki. Zabudowania klasztorno-pałacowe pozostały w stanie ruiny przez ponad 50 lat, nie znalazł się bowiem gospodarz, który mógłby przywrócić mu niegdysiejszą świetność. Stan taki trwał aż do roku 1998, kiedy to kompleks: park przypałacowy i obiekt klasztorno-pałacowy zostały w stanie zdewastowanym przekazane Kościołowi Diecezji Gliwickiej, gdzie przy wsparciu finansowym UE oraz środków własnych w latach 2007-2011 został odbudowany.

Dziś Cystersów w Rudach już nie ma, a o ich obecności przypomina pięknie odbudowany Zespół klasztorno-pałacowy, który składa się z kościoła będącego trójnawową bazyliką, czworoboku średniowiecznego klasztoru pocysterskiego oraz później dobudowanych skrzydeł barokowej rezydencji pałacowej. W kompleksie przygotowane są miejsca wypoczynku oraz ośrodek rekolekcyjny, jako zaplecze dla diecezjalnego Sanktuarium Matki Bożej Pokornej, sale konferencyjne, sale spotkań oraz pomieszczenia ekspozycji muzealnej i wystawienniczej. Realizowane są również inicjatywy naukowe, edukacyjne i kulturalne. Przylegająca do zespołu klasztornego świątynia ze słynącym łaskami obrazem Matki Bożej Rudzkiej została w 1995 roku podniesiona do godności Sanktuarium Diecezji Gliwickiej, a 14 czerwca 2009 roku podniesiona do godności Bazyliki Mniejszej i ponownie służy dziś duchowemu rozwojowi regionu. Warto również dodać, iż prowadzone są także prace nad uporządkowaniem i odtworzeniem otoczenia klasztornego, który ma służyć jako teren rekreacyjny dla okolicznych mieszkańców i zwiedzających. Ponadto cały kompleks znajduje się na Europejskim Szlaku Cysterskim.

Żródło: Tablice informacyjne przy zespole klasztorno-pałacowym, biuletyn Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Gmin Cysterskich, Wikipedia

 

 


 

 

 


 

Pałac Lichnowskich

Pałac Lichnowskich

Share Button

Miejscowość Krzyżanowice leży w zachodniej części województwa śląskiego, 16 km od Raciborza w kierunku południowym, w granicach administracyjnych Gminy Krzyżanowice w powiecie raciborskim, w górnym biegu rzeki Odry. Gmina Krzyżanowice To jedna z ośmiu gmin powiatu raciborskiego.
Wieś założona została prawdopodobnie w XIII wieku, a pierwszy dotyczący jej zapis znajduje się w dokumentach Arcybiskupa Gnieźnieńskiego i pochodzi z 1285 roku. Pochodzenie nazwy miejscowości nie jest pewne: jedne źródła podają, że wywodzi się ona od imienia Crizan, inne, że pochodzi od słowa krzyż. W najdawniejszych czasach Krzyżanowice składały się z dwóch części, należących do rodziny Tworkowskich i Debeszów. Przez wieki obie części wielokrotnie zmieniały właścicieli: były sprzedawane, wchodziły w skład posagów, były dziedziczone przez nieraz bardzo dalekich krewnych zmarłych właścicieli. W jedną posiadłość Krzyżanowice zostały połączone w 1708 roku, a ich nowym właścicielem został baron Karol Gabriel von Wengerski. W 1775 roku Krzyżanowice przeszły w ręce rodziny Lichnowskich, którzy zarządzali nimi i innymi podległymi im majątkami, przez sześć pokoleń, aż do roku 1930. Ostatni właściciel Krzyżanowic był książę Wilhelm von Lichnowsky, w 1930 roku sprzedał pałac wraz z przyległym parkiem siostrom zakonnym – franciszkankom, które administrują tym obiektem do dzisiaj.

Tablica nad bramą, na której widnieje nazwisko księcia i rok budowy bramy

Pałac w Krzyżanowicach zbudowany został w 1700 roku przez hrabiego Jana Bernarda Praschma, a po jego śmierci w 1708 roku sprzedany baronowi Karolowi Gabrielowi von Wengerski. 22 listopada 1775 roku pałac stał się własnością rodu Lichnowskich, którzy gruntownie go przebudowali około 1856 roku w stylu neogotyckim.
W takiej formie obiekt przetrwał do dziś. Wznosi się na planie rzutu prostokąta z trzema ośmiobocznymi basztami w narożach i wieżą od strony południowo-wschodniej, w której kiedyś znajdowała się sala rycerska obecnie przekształcona w kaplicę. Fasada kaplicy posiada bogatą neogotycką dekorację. Pałac wraz z otaczającymi go ogrodami i parkiem ogrodzony jest murem z cegły. Przed 1945 rokiem do pałacu i parku wiodły trzy bramy wjazdowe. Pierwsza brama wychodząca na ulicę Tworkowską, wybudowana została w 1856 roku przez księcia Karola von Lichnowskiego. Upamiętnia to wmurowana tablica, na której widnieje nazwisko księcia i rok budowy bramy – „Carolus Princeps Lichnowsky MDCCCLVI”. Dawniej nad bramą znajdowało się mieszkanie, którego lokator miał za zadanie zamykać ją i otwierać. Ze względu na silne pęknięcia muru, brama została zamknięta w 1993 roku, a nowe wejście do pałacu znajduje się od ul. Wyzwolenia. Kolejna nieistniejąca już bramy znajdowała się przy stacji kolejowej, trzecia usytuowana była w murze koło szosy prowadzącej w kierunku Roszkowa.
W 1930 roku książę Wilhelm von Lichnowsky (ur. w 1905 roku był siódmym księciem i ostatnim Panem Majoratu), sprzedał Pałac Zgromadzeniu Sióstr Zakonnym Franciszkanek, którego są jego właścicielami jak już w/w do dnia dzisiejszego. Wkrótce potem pałac został wyświęcony na klasztor. Siostry od samego początku chciały utworzyć w klasztorze Dom Starców. Pod koniec II wojny światowej Niemcy w klasztorze utworzyli szpital z salą operacyjną dla rannych żołnierzy. 20 kwietnia 1945 roku klasztor i wioskę zajęło wojsko radzieckie. Po zakończeniu działań wojennych Siostry Franciszkanki nadal służyły chorym w klasztornym szpitalu z powodu wybuchu epidemii tyfusu. Następnie do 1964 roku prowadziły Dom Starców a od 1964 roku do dnia dzisiejszego prowadzą Dom Pomocy Społecznej i opiekują się upośledzonymi dziewczynkami, z tego też powodu pałac nie jest udostępniony do zwiedzania.
Warto również dodać, iż Pałac w swej historii gościł wiele znakomitych osób. W latach 1843-48 przebywał i tworzył tutaj węgierski kompozytor i pianista, jedna z najwybitniejszych postaci romantyzmu w muzyce – Franciszek Liszt. Dla uczczenia 100 rocznicy śmierci i 175 rocznicy jego urodzin w 1986 roku nastąpiło uroczyste odsłonięcie tablicy pamiątkowej poświęconej kompozytorowi, mieści się ona przy wejściu do Pałacu. Istnieją również dowody na pobyt jednego z najlepszych przyjaciół Karola Lichnowskiego – Ludwika van Beethovena, jednego z najwybitniejszych klasyków wiedeńskich. Odwiedzał on miejscowość w latach 1806-1811. 20 maja 1995 roku również odsłonięto tablicę pamiątkową, upamiętniającej jego obecność w Krzyżanowicach.

Źródło: Informator Śląskie Pozytywna Energia, Tablica informacyjna przed Pałacem, oficjalny serwis Gminy Krzyżanowice.

 

 


 

 


 

Dwór Kossaków

Dwór Kossaków

Share Button

Górki Wielkie to wieś na Śląsku Cieszyńskim, położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie Brenna, u wylotu doliny Brennicy. Największa atrakcja miejscowości jest zespół dworski z XVIII wieku, powstał w 1734 roku, staraniem Hieronima Marklowskiego. Niestety historia nie obeszła się łaskawie z pierwszymi jego spadkobiercami i dwór tętniący rodzinnym życiem, przechodząc w posiadanie Habsburgów, stał się spichlerzem austriackiej Komory Cieszyńskiej. W okresie międzywojennym ubiegłego stulecia z góreckim dworem związała się rodzina Kossaków. Ród Kossaków ze słynnej rodziny artystów-malarzy, ojca znanej pisarki Zofii Kossak-Szczuckiej, związał się z góreckim dworem w 1922 roku, gdy stracili dobytek na Wołyniu podczas rewolucji bolszewickiej. Postanowili wydzierżawić dwór razem z całym majątkiem góreckim od skarbu Państwa Polskiego, a po wygraniu przetargu stali się jego właścicielami.
W 1939 roku kiedy wybuchła II wojna światowa i rodzina opuściła dom Niemcy przystosowali dwór do swoich potrzeb, prawdopodobnie utworzono w nim szkołę gospodarstwa wiejskiego dla dziewcząt mówiących po niemiecku. Po zakończeniu działań wojennych, w maju 1945 roku pod nieobecność jego właścicieli, dwór został spalony, z dworu pozostały tylko ruiny. Powrót Zofii i Zygmunta z przymusowej emigracji w 1957 roku pozwolił ponownie zatroszczyć się o los ich domu. Warto w tym miejscu dodać, iż nie udało im się za życia Zofii odbudować posiadłości, resztę życia pisarka wraz z mężem spędziła w domku dawnego ogrodnika (obecnie Muzeum Zofii Kossak-Szatkowskiej). Jednak jak można przeczytać we wspomnieniach:

 

„Byłam u siebie, w swych ukochanych Górkach Wielkich, wśród życzliwych mi ludzi i wiernych odbiorcach mych książek”.

 

Marzenia o odbudowie starego dworu mogły się ziścić dopiero po śmierci żony, na wniosek jej męża Zygmunta Szatkowskiego 30 grudnia 1968 roku wykonano następujący wpis do rejestru zabytków województwa katowickiego:
Ruiny dworu z resztkami parku w miejscowości Górki Wielkie, powiat Cieszyn, z XVIII wieku: późnobarokowy, murowany z kamienia i cegły, na rzucie prostokąta z ryzalitem na osi elew. od ogrodu, dwutraktowy, piętrowy, elewacje dłuższe 7-osiowe, w otoczeniu reszta parku na obszarze 0,5 ha. Granice zabytku rozciągają się na całość dworu wraz z parkiem 0,5 ha. Uzasadnienie: Obiekt ma poważne znaczenie dla historii i charakterystyki regionu.

Po 1989 roku spadkobiercy Zofii i Zygmunta, córka i syn pisarki – Anna i Witold Szatkowscy postawili sobie za cel przywrócenie do życia rodzinnego gniazda. Powołano w 1998 roku Fundację im. Zofii Kossak, której celem jest pielęgnowanie i utrzymanie dóbr kultury i tradycji; zabezpieczenie spuścizny po Zofii Kossak i Zygmuncie Szatkowskim, a zwłaszcza wspieranie Muzeum Zofii Kossak-Szatkowskiej, aby służyły głębszemu poznawaniu i zrozumieniu ideałów, którymi Zofia Kossak się kierowała. Fundacja zabiegała również o odrestaurowanie zabytkowego zespołu dworskiego należącego przed II wojną światową do rodziny Kossaków. Dzięki staraniom fundacji w 2010 roku udało się zakończyć adaptację zabytkowych ruin dworu. Powstało w 2011 roku Centrum Kultury i Sztuki „Dwór Kossaków” w Górkach Wielkich. Otrzymano na ten cel około 1.5 mln PLN w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
Dziś w budynku znajduje się stała ekspozycja, gdzie można obejrzeć zdjęcia, fototapety oraz eksponaty, związane z życiem i twórczością pisarki i jej rodziny. Jednak ekspozycja w głównej mierze oparta jest na urządzeniach multimedialnych, która ma zobrazować życie rodziny Kossaków. Oprócz tego organizowane są również prelekcje, warsztaty, konferencje, wystawy, koncerty, plenery artystyczne.
Otwarte jest od poniedziałku do niedzieli w godz. 9.00 -17.00. Zwiedzanie dworu Kossaków jest bezpłatne. To pomysł wnuczki pisarki, która chciała, by z historią jej rodziny oraz wartościami, jakie przekazywała w swojej twórczości Zofia Kossak, zetknęło się jak najwięcej osób. Poza zwiedzaniem dworu warto zajrzeć do muzeum Zofii Kossak, czyli do dawnego domku ogrodnika, a jak w/w do domu w którym mieszkała i tworzyła pisarka do końca swoich dni.

Aktualna Oferta Kulturalna- zwiedzanie: www.dworkossakow.pl

 

Czy wiesz że… Dom rodzinny Kossaków w Górkach Wielkich odwiedzili m.in. Jan Parandowski, Maria Dąbrowska, Jan Sztaudynger, Melchior Wańkowicz; malarze i rodzina. Z Krakowa sławny brat bliźniak, Wojciech Kossak oraz jego dzieci: Maria (Pawlikowska-Jasnorzewska), Magdalena (Samozwaniec) i Jerzy Kossak. Bywała tu również kuzynka Zofii, Jadwiga Unrug z mężem Stanisławem Ignacym Witkiewiczem – Witkacym.

 

 


 

„Niech ten dom, tak jak niegdyś ma szeroko otwarte drzwi dla gości z bliska i z daleka.”

 

 


 

Zobacz wywiad z wnuczką Zofii Kossak [Dzień Dobry TVN 4:36]

 


 

Pałac Bażantarnia

Pałac Bażantarnia

Share Button

Książęca Bażantarnia znajduje się w Porębie, w gminie Pszczyna. Pałac położony jest 3 kilometry na zachód od Zamku Pszczyńskiego, przy szosie żorskiej i wodzisławskiej. Ufundowany został przez księcia pszczyńskiego Fryderyka Erdmanna i wybudowany w latach 1792-1800 według projektu Wilhelma Puscha. Warto w tym miejscu dodać, iż Fryderykowi Erdmanowi nie było dane ujrzenie efektu swojego pomysłu, zmarł bowiem w 1797 roku, a budowę ukończył jego syn Fryderyk Ferdynand. Bażantarnia jest typową klasycystyczną, budowlą na planie prostokąta, z wysokim czterospadowym dachem krytym dachówką oraz skierowanym na południe frontem.
Pałac w Porębie służył głównie rozrywce. W odróżnieniu od dostojnych i reprezentacyjnych wnętrz zamku pszczyńskiego, Bażantarnia była „prawdziwą świątynią zabaw i radości”. W archiwum pszczyńskim zachował się opis XIX-wiecznych wnętrz. Na parterze mieściły się: przedpokój ze stojącymi w nim stołami, krzesłami, ławą i biurkiem, piętrowy salon z balkonem, wyposażony w osiem ławek wyściełanych czarnym płótnem, okrągłą sofę, dwa duże lustra, żyrandol, jedenaście kandelabrów ściennych oraz okrągły piec; pokój dam z sofą, sześcioma krzesłami, stołem, weneckim lustrem i parawanem przy kominku; palarnia z sofą, jedenastoma trzcinowymi krzesłami oraz pokój bilardowy. Kilka pomieszczeń znajdowało się na poddaszu.
Należy przypuszczać, że powodzenie Bażantarni skończyło się z Anhaltami. Po przebudowie zamku pszczyńskiego w latach 1870–1874 (już pod panowaniem Hochbergów) reprezentacyjne imprezy dworskie odbywały się w zamku. Ciekawym epizodem jest okres I wojny światowej, gdy w Pszczynie znajdował się Sztab Generalny niemieckich wojsk cesarskich. To w tym czasie Bażantarnia odżyła na nowo jako miejsce wizyt cesarza Niemiec i wielu oficjeli.
W 1922 roku pałac został sprzedany przez ówczesnego posiadacza tych ziem księcia Jana Henryka XV von Hochberg. Nowym właścicielem był pan Kubicki, sąsiad i mieszkaniec Poręby, który urządził w nim słynny wśród elit zajazd. Stałym gościem pałacu w drodze do Wisły był prezydent Ignacy Mościcki, budowniczy Gdyni – Eugeniusz Kwiatkowski oraz „śmietanka” Śląska i Warszawy. Tereny wokół pałacu stanowiły ulubione miejsce sportów zimowych i letnich dla mieszkańców Śląska. Po II wojnie światowej Kubicki stracił swoją własność. W 1946 roku w pałacu przebywała ludność łemkowska i ukraińska przesiedlana w ramach Akcji Wisła. Następnymi lokatorami, którzy zajmowali pałac aż do lat 60-tych XX wieku byli okoliczni mieszkańcy. Wtedy też obiekt znajdujący się w złym stanie technicznym, przejęła jako zaplecze rekreacyjne kopalna Pniówek w Pawłowicach. Wyburzono wówczas oficyny i odrestaurowano wnętrza na styl z lat 70-tych. Służył wielu karczmom piwnym oraz innym uroczystościom barbórkowym. Odwiedzali to miejsce również kilkakrotnie prominenci PRL-u m.in. Edward Gierek i Zdzisław Grudzień.
Od 2001 roku Pałacyk Bażantarnia stanowi własność prywatną i pełni funkcje podobną do tej, jaką posiadał od swoich początków. Obiekt jest znany prawie każdemu mieszkańcowi Pszczyny z racji niezliczonych weselisk i różnego rodzaju uroczystości, które odbywają się w jego wnętrzach.Mieści w sobie dużą salę balową i jadalną, wraz z zapleczem gastronomicznym na parterze, mogącą przyjąć ponad 100 gości. Na piętrach znajduje się pojemna sala konferencyjna i trzy apartamenty. W okolicy znajduje się wiele atrakcji m.in. piękny zabytkowy rynek pszczyński, zamek książąt pszczyńskich z parkiem, zagroda żubrów, zalew Goczałkowicki, liczne ścieżki rowerowe jak i piesze.

Źródło: Zamki i pałace na turystycznych szlakach woj. katowickiego, Wikipedia, Regionalny Instytut Kultury w Katowicach/ Centrum Dziedzictwa, oficjalna strona www.palacbazantarnia.pl

 

„Sera ni mis vita est crastina – vive hodie” .  Takie łacińskie powiedzenie widnieje nad wejściem, wita i zaprasza gości. W tłumaczeniu: „Życie jutrzejsze to życie spóźnione – żyj dzisiaj”.

 

 


Inne miejsca w Pszczynie

 

 


 

 


 

Czy wiesz że…
Pałac Bażantarnia posiada najstarszą, oryginalną salę koncertową i balową na Śląsku.
Przed II Wojną Światową to była jedna z najlepszych restauracji II RP.
Po 1922 roku Jan Henryk XIV sprzedaje Bażantarnie, chociaż sporadycznie odwiedzali to miejsce jego synowie, również po wojnie w latach 90-tych XX wieku Aleksander oraz w latach 2012 i 2016 jego wnuk Bolko.
Bywali tutaj po 1922 roku Książęta Radziwiłłowie, Sapiechowie, Zamojscy Czartoryscy, Czetwertyńscy. Ostanie spotkanie rodzinne miało miejsce 22 lipca 2017 roku.

 


 

Zameczek Promnice

Zameczek Promnice

Share Button

Zameczek Myśliwski w Promnicach został zbudowany w latach 1760-1766 przez Jana Adama Promnica. Malowniczo położony w dawnej Puszczy Pszczyńskiej nad Jeziorem Paprociany, na jego południowym brzegu. Terytorialnie Promnice należą do Kobióra, leśny brzeg jeziora jest kobiórski, wody są tyskie.

Herb Hochbergów w dużej sali zameczku w Promnicach

Historia Promnic sięga XVI wieku, a nazwa Promnice pochodzi od nazwiska rodu, który władał dobrami pszczyńskimi najdłużej, bo przez 217 lat – od 1548 do 1765 roku. Pierwszym panem z tego rodu był biskup wrocławski Baltazar von Promnic, zakupił tereny Wolnego Państwa Pszczyna, w obrębie których znajdowały się Promnice. Po śmierci biskupa dobra przeszły w ręce jego bratanka, Stanisława Promnitza, kolejni właściciele to Jan Erdmann Promnitz. Jan Erdmann ze względu na brak potomków w 1765 roku, jeszcze za swego życia, przekazał państwo pszczyńskie swemu siostrzeńcowi Fryderykowi Erdmannowi Anhalt-Coethen. Ale zanim dokonała się cesja – zdążył jeszcze jak już w/w w lesie nad Jeziorem Paprocańskim postawić drewniany dwór myśliwski, nazwany Promnicami.
Przez kolejne wieki Promnice były w posiadaniu rodziny Anhaltów, a następnie Hochbergów. To właśnie przedstawiciel rodziny Hochbergów Jan Henryk XI Herzog von Pless, piastujący godność Wielkiego Łowczego w Cesarstwie postanowił, że w miejscu starego dworku Promniców stanie Zameczek Myśliwski. Zameczek był gotowy w 1861 roku, ale w 1867 roku spłonął w niewyjaśnionych okolicznościach. Odbudowano go dzięki pieniądzom z ubezpieczenia dopiero w 1868 roku za sumę 3600 marek w złocie. Po śmierci Jana Henryka XI olbrzymi majątek odziedziczył jego najstarszy syn Jan Henryk XV.
Rodzina książęca lubiła przebywać w Promnicach. Na polowaniach w pszczyńskich lasach uczestniczyli m.in. Wilhelm I Friedrich Ludwig von Hohenzollern – król Prus i Wilhelm II – cesarz Niemiec. Szczególnie to miejsce upodobała sobie żona Jana Henryka XV – księżna Daisy. W jej pamiętnikach można przeczytać:

 

[…] Byłam tu bardzo szczęśliwa, również dlatego, że nie było tu miejsca na urządzanie wielkich przyjęć. Jedynie dzieci i członkowie rodzin mogli spędzać tu większość czasu, polując i urządzając pikniki […].

 

Warto w tym miejscu dodać, że wiele zmian w urządzaniu zameczku dokonała właśnie księżna Daisy po śmierci Jana Henryka XI nadała wnętrzom lekkości, wprowadzając meble z jasnymi obiciami oraz malując ściany na jasne kolory. Zainstalowano małą windę do transportu potraw, a także wprowadzono elektryczność. Niemal wszystkie pomieszczenia zyskały bogatszy wystrój. Z zapisów inwentarzowych wynika, że znacznie wzrosła ilość trofeów myśliwskich, których w 1927 roku było aż 450 sztuk, podczas gdy w roku 1865 było ich zaledwie 34.
Książę Jan Henryk XV był ostatnim właścicielem Zameczku Myśliwskiego. Kryzys gospodarczy spowodował stopniowe zadłużanie się posiadłości. Znaczna część dobytku – poroża, trofea myśliwskie, broń zostały sprzedane na licytacji. Po śmierci ostatniego właściciela jego syn Aleksander, oddał Promnice wraz z przyległymi lasami Skarbowi Państwa Polskiego, w ramach zapłaty podatku spadkowego.
W czaie II wojny światowej stacjonowali tu żołnierze niemieccy, później rosyjscy. Szczęśliwie nie zanotowano większych zniszczeń. Po wojnie został przejęty przez Lasy Państwowe, potem kopalnie i zrzeszenia górnicze. Od 1991 roku w zameczku znajduje się restauracja i hotel „Noma Residence”, na parterze mieszczą się sale restauracyjne, natomiast pomieszczenia I i II piętra zostały zaadoptowane na potrzeby hotelu.

Nowe informacje jakie pojawiły się w prasie na temat zameczku.
Zameczek myśliwski w Promnicach jest od 12 lipca 2018 roku własnością Muzeum Zamkowego w Pszczynie. Właściciel „Noma Residence” pozostanie tu do 31 października 2018 roku, żeby mógł się on wywiązać ze swoich zobowiązań wobec klientów. Stwierdzono, że Muzeum Zamkowe jest największą gwarancją właściwego przeprowadzenia renowacji zameczku. Muzeum chce w pierwszym rzędzie przeprowadzić w nim gruntowny remont. O prowadzeniu w nim działalności gastronomiczno-hotelowej na razie nie myśli. Jak mówi Maciej Kluss, dyrektor Muzeum Zamkowego,

 

[…] To byłoby muzeum ze zrekonstruowanymi pokojami księżnej Daisy i cesarza Wilhelma II i w ogóle odtworzonymi wnętrzami z czasów, gdy na polowania zjeżdżali tu panowie na Pszczynie ze swoimi gośćmi […].

 

W zamyśle dyrektora, zameczek miałby być muzeum, w którym nie tyle się zwiedza, co przeżywa. W tym miejscu odbywałyby się koncerty i różnego rodzaju działalność edukacyjna. Pomysłów jest dużo, ale i dużo czasu na ich skrystalizowanie, bo prace konserwatorskie na pewno zajmą kilka lat – mówi dyrektor.

 

Czy wiesz że… W 2003 roku Promnice zyskały międzynarodowy rozgłos za sprawą odbywającego się w nim spotkania prezydentów Grupy Wyszehradzkiej, na którym omawiano przyszłą współpracę Polski, Czech, Słowacji i Węgier po wstąpieniu do Unii Europejskiej.

 

 


 

 


Inne miejsca w Pszczynie

 

 


Z pamiętnika księżnej Daisy – fragment wspomnień z polowania.

11 września 1907 rok – Promnice.

 

[…] Po południu byłam z Hansem na polowaniu. Staliśmy za sztuczną ścianą, zbudowaną z jodeł z otworami strzelniczymi. Broń Hansa jest oczywiście wyposażona w teleskop. Mając takie urządzenie, nikt chyba nie spudłuje. Jak Hans sam ironicznie zauważył, jest to „salonowe urządzenie”. Zgadzam się, że nie jest to żaden sport, skoro jedyną umiejętnością myśliwego jest trafienie w z góry wybranego jelenia! Zabicie go na tak płaskim, jak tutejszy, teren, zza postawionej ściany, bez wcześniejszego tropienia i tylko dla zdobycia głowy do kolekcji, jest doprawdy zajęciem godnym starego, kulawego gentelmana. Prawdę mówiąc, polowania na jelenie w Niemczech są niczym innym, tylko próżną rywalizacją. Każdy właściciel lasów dąży do ustrzelenia jak największego samca, by wygrać puchar Cesarza. Moim zdaniem, polowania na sarny w Książu dostarczają więcej sportowych emocji, bo przynajmniej trzeba za nimi chodzić po górach i strzelać do nich zza prawdziwych krzaków lub drzew. […]

 

Pamiętnik wydany w 2013 roku – „Lepiej przemilczeć”

 

 

Zamek myśliwski książąt pszczyńskich w Promnicach 1920-1926 – Narodowe Archiwum Cyfrowe  Syg.3/8/0/198/606 – Link do Źródła

 


 

Zamek Chałupki

Zamek Chałupki

Share Button

Zamek w Chałupkach położony jest w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Krzyżanowice 300 metrów od mostu granicznego Chałupki-Bohumin na Odrze, na którym do grudnia 2007 roku znajdowało się przejście graniczne z Czechami. Niecałe 10 km od Ostrawy i 15 km od Wodzisławia śl. Historycznie leży na Górnym Śląsku. Określenie „Zamek” wiernie oddaje pierwotny charakter tego obiektu, który z uwagi na swoje położenie spełniał funkcje obronne i otoczony był fosą.
Początki zamku w Chałupkach (wówczas w Boguminie) sięgają XIII wieku, gdy istniał tu drewniany gród strzegący brodu na Odrze. Być może jak uważa cześć czeskich historyków, został wzniesiony w roku 1247 przez pochodzącego z Górnych Łużyc rycerza Henryka z Baruthu. Warownia nazywana wówczas Barutswerde wraz z okolicznymi ziemiami należała do księcia opolsko-raciborskiego i oddawana była rycerzom w lenno. Pod koniec XIII wieku leżący na prawym brzegu Odry gród oraz lewobrzeżne miasto lokacyjne Bogumin, znalazły się w księstwie raciborskim.
Pierwsze informacje na temat zamku pochodzą z 1373 roku i zawarte są w dokumencie wystawionym przez księcia opolskiego Jana, przekazano dla rycerza Pasko w lenno zamek oraz miasto Bogumin i połowę wsi Zabełków.
W XVI wieku na jego fundamentach postawiono murowany zamek, który w 1682 roku rozbudowano. W efekcie powstał pałac o cechach barokowej budowli, wzniesiony na rzucie prostokąta, z basztą w narożniku północno-wschodnim. Cechy te zachował do dnia dzisiejszego. Kolejne przebudowy pałacu z zachowaniem wcześniejszych reliktów nastąpiły na przełomie XVIII i XIX wieku oraz w 1907 roku. W XVII i XVIII wieku pałac należał do rodziny Henckel von Donnersmarck. W 1803 roku jego właścicielem został Karol von Lichnowski, a w 1846 roku nabył go Salomon von Rotschild ze znanej w Europie rodziny żydowskich bankierów. W rękach von Rotschildów pałac znajdował się do 1936 roku (nad wejściem zachował się herb rodowy Rothschildów), kiedy mieszkańcy zmuszeni byli go opuścić w wyniku antysemickiej polityki hitlerowskich Niemiec. Wówczas pałac wraz z przyległym majątkiem został przekazany wdowie po niemieckim generale, baronowej Rotkirch von Kirchen und Pancken. W jej władaniu znajdował się do końca II wojny światowej. W 1945 roku przeszedł na własność Państwa Polskiego. Aż do II połowy lat 70-tych XX wieku stał pusty. W tym okresie jego właściciel – Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Usług Turystycznych w Katowicach rozpoczęło pierwsze prace remontowe obiektu, adaptując wnętrza na restaurację i hotel, oddając je do użytku w 1983 roku. Dziesięć lat później, w 1993 roku, pałac przekazano gminie Krzyżanowice, która roku później wydzierżawiła go osobie prywatnej.
Dziś zamek, przez niektórych nazywany pałac prezentuje się bardzo okazale. Mieści się w nim podobnie jak wcześniej hotel i restauracja. Wokół budynku zachował się zarys dawnej fosy oraz fortyfikacji. Całość otoczona jest XIX-wiecznym zabytkowym parkiem z licznymi okazami starodrzewia z aleją jesionową, lipami i kasztanowcami oraz pięknymi rabatami róż.

 

Strona internetowa zamku: www.hotel-zamek.pl

 

 


 

 


 

Zamek w Rybniku

Zamek w Rybniku

Share Button

Rybnik to miasto stare, sięgające swoimi początkami średniowiecza. Obecnie pod względem liczby mieszkańców zajmuje 25 miejsce na liście największych miast Polski. Historycznie leży na Górnym Śląsku, w południowej Polsce, dziś w województwie śląskim.

Pocztówka rybnicki zamek rok 1926.

Jednym z ważniejszych zabytków miasta jest niewątpliwie Zamek Piastowski, mieszczący się obecnie przy placu Kopernika 2, w tej chwili budynek Sądu Rejonowego i tu warto od razu zaznaczyć, obiekt nie jest udostępniony do zwiedzania. Prawdopodobnie pierwsza budowla w tym miejscu powstała w XII wieku i pierwotnie był grodem obronnym, w XIII wieku została przebudowana i była już obiektem murowanym, otoczonym fosą. W wieku XIV zamek został przebudowany w związku z przeznaczeniem jego części na klasztor. Z tego okresu do dzisiaj zachowały się fragmenty murów parteru wkomponowane w nową zabudowę. W XVII wieku do zasadniczej bryły ś?średniowiecznego zamku dobudowano skrzydła boczne. W następnym stuleciu zaczęto etapami rozbierać mury najstarszej części zamku (z XIII i XIV w.), zasypując gruzem starą fosę. Kompleks budynków w obecnym kształcie powstał w dwóch etapach (1776-1778 r. i 1789-1790 r.), kiedy to przebudowano zamek w związku z przeznaczeniem obiektu na szpital wojskowy. Kolejną przebudowę przeprowadzono w latach 1904-1907. W roku 1938 dokonano ostatniej przebudowy – wykonano nowe wiązanie dachowe, obniżając dach o 2,5 m. i nadbudowano boczne skrzydła zamku. W późniejszym okresie wykonywane były wyłącznie naprawy bieżące. W latach 1990-2000 budynek poddano kapitalnemu remontowi ze względu na pęknięcia jakie zauważono na wszystkich kondygnacjach skrzydła południowego. Przyczyną tego było rozpoczęcie przez Kopalnia Węgla Kamiennego ?Chwałowice? eksploatacji pokładów węgla w pobliżu filara ochronnego obejmującego teren zamku. W 1989 roku uszkodzenia były już tak poważne, że ze względów bezpieczeństwa postanowiono ewakuować ówczesnego użytkownika zamku, którym był Sąd Rejonowy. Przez okres dwóch lat obiekt stał opustoszały, a postępujące uszkodzenia powodowały zniszczenia w coraz większej części zamku. Prace związane z modernizacją i rekonstrukcją zamku zakończono w 1998 roku. Rok później obiekt został nagrodzony w krajowym konkursie „Modernizacja Roku 1999„, w kategorii ?Budynki Zabytkowe. Zrealizowane projekty wzmocnień fundamentów i stropów były monitorowane przez okres 5 lat od chwili ich ukończenia. W tym czasie w obiekcie nie stwierdzono odnawiania się szkód górniczych.
Dziś jest to budowla murowana otynkowana zwrócona elewacja frontową na wschód. Założona na planie podkowy składa się z dwupiętrowego budynku z dwoma prostopadłymi piętrowymi skrzydłami. Skrzydła północne i południowe nie są podpiwniczone i mają po trzy kondygnacje użytkowe. Skrzydło zachodnie jest podpiwniczone, ma trzy kondygnacje nadziemne i użytkowe poddasze.
Podsumowując – budynek jest naprawdę zadbany i pięknie wyremontowany,  tylko szkoda, że włodarze miasta Rybnika nie zadbali o to, aby wygospodarować choć kilka pomieszczeń na muzeum by przybliżyć historię tego miejsca.

Źródło: Biblioteka Cyfrowa Politechniki Krakowskiej – Wiadomości Konserwatorskie 16/2004 pełny tekst

 

 

Czy wiesz skąd pochodzi nazwa miasta Rybnik? W okresie wczesnego średniowiecza ziemie te ze względu na dużą ilość stawów występującą w tych okolicach, pełnił funkcję osady rybackiej, leżącej na ważnym szlaku handlowym, wiodącym z Krakowa przez Oświęcim do Raciborza i Wrocławia. Nazwa osady (a później miasta) pochodzi od prasłowiańskiego słowa „ryba” wspólnego dla wszystkich języków słowiańskich, w których „Rybnik” oznaczało staw rybny.

 


Rys historyczny zamku

 

Zamek Lata 1900-1920

Ostatnie badania archeologiczne datują czas powstania zamku na wiek XIII. Jednak uważa się że już w XII wieku w tym miejscu istniał drewniany obronny gród, wzniesiony za panowania księcia opolsko-raciborskiego Mieszka I Plątonogiego. Pierwsza pisana wzmianka o zamku w Rybniku pochodzi z 1327 roku. Pomiędzy 1202 a 1211, para książęca (Mieszko i Ludmiła) sprowadziła do zamku zakon sióstr Norbertanek, które w latach 1223-1228 prowadziły w nim szkołę dla panien szlachetnie urodzonych. W 1228 roku Norbertanki opuściły Rybnik przenosząc się do Czarnowąsów pod Opolem.
W okresie rozbicia dzielnicowego Rybnik stał się częścią najpierw księstwa raciborskiego, później opolsko-raciborskiego (1202-1290), potem ponownie księstwa raciborskiego. Zamek nie miał charakteru rezydencji lecz był typową budowlą obronną ze stałą załogą zbrojną. W 1428-1435 w okolicy miasta miały miejsce walki prowadzone przez wojska husyckie. Miasto doznało wielkich zniszczeń, ale mieszkańcy znaleźli schronienie na zamku i z szybkiej odbudowy Rybnika należy wnioskować, że zamek się obronił.
W XV wieku Rybnik i Pszczyna utworzyły na krótko autonomiczne państwo ze stolicą w Rybniku, a rybnicki zamek był siedzibą księcia Wacława III, zwany Rybnickim, który przebudował zamek na swoją siedzibę. Wacław utracił Rybnik w 1473 roku – król Czech Maciej Korwin odebrał zamek przychylnemu Władysławowi Jagiellończykowi Wacławowi i przekazał go szlachcicowi z Niewiadomia w nagrodę za walkę przeciw swemu księciu. Zamek po tym okresie posiadał wielu właścicieli, został siedzibą urzędników sprawujących rządy w imieniu właściciela, którzy o niego nie dbali, przez co budowla gotycka szybko popadła w ruinę. W latach 1579-1581 częściowo odbudował go Władysław z Lobkowic, kiedy uzyskał zapewnienie od króla czeskiego, że zamek zostanie w rękach jego dzieci.
W XVII wieku właścicielem miasta został Jan Bernard Prażma. Około roku 1650 rozpoczął on wyburzanie starego zamczyska i w to miejsce zaczął wznosić rezydencję pałacową. W roku 1652 ukończona została nowa kaplica zamkowa o czym wspomina opis wizytacji przeprowadzonej przez biskupów wrocławskich. Po śmierci Prażmy kolejni właściciele byli Oppersdorffowie kontynuowali rozpoczęte prace. Kolejnymi właścicielami Rybnika zostali w roku 1682 hrabiowie Węgierscy. W latach 1776-1778, za czasów hrabiego Józefa Węgierskiego, do starej części zamku dobudowano dwa skrzydła z arkadami na poziomie parteru. Nadało to budowli kształt podkowy zachowany do dziś.
Od 1788 roku państwo rybnickie należało do króla Prus Frederyka Wilhelma II, który przeznaczył pałac na przytułek dla inwalidów wojennych. Zburzono główny gmach budynku a na jego fundamentach wybudowano nowy. Adaptacją budynku kierował wówczas Fryderyk Ilngner. Jemu zawdzięcza się obecny wygląd zamku, o późnobarokowej-klasycystycznej formie. Już od 1842 roku pełni on funkcję Sądu najpierw Grodzkiego, a teraz Rejonowego.

 

 


Ciekawe miejsca w Rybniku, które warto zobaczyć

 

Muzeum w Rybniku [Rynek 18]

Początki pierwszych zbiorów muzealnych należy datować na drugą połowę lat 50-tych XX wieku. W 1957 roku powstał Społeczny Komitet Organizacyjny Zbiorów Muzealnych Ziemi Rybnicko-Wodzisławskiej, zaś 23 stycznia 1958 roku w sali Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Rybniku odbyła się uroczystość z okazji otwarcia placówki muzealnej, nazwanej oficjalnie „Zbiory Muzealne Ziemi Rybnicko-Wodzisławskiej”. Dysponowała ona wówczas trzema niewielkimi pomieszczeniami kamienicy mieszczącej się przy ulicy Rynek 17. Dzisiejsze muzeum mieści się w Starym Ratuszu, powstało w 1970 roku na mocy rozporządzenia Prezydium Miejskiej Rady Narodowej i stanowi kontynuację ekspozycji Zbiorów Muzealnych Ziemi Rybnicko-Wodzisławskiej z 1957 roku.
Muzeum można podzielić na 3 działy: pierwszy z nich to – Dział Historii i Kultury Regionu. Znajduje się w nim ponad 10 tysięcy eksponatów, pozyskanych głównie przez zakupy, przekazy i dary, a także konkursy i wystawy. Obejmują one zabytki obrazujące pradzieje poczynając od pierwszych śladów osadnictwa na tym terenie z epoki kamienia mezolitu i neolitu aż po czasy nam współczesne, z uwzględnieniem tradycyjnej kultury ludowej, sztuki profesjonalnej i nieprofesjonalnej, szkolnictwa, towarzystw kulturalnych, społecznych, historii rozwijających się tu przemysłów spożywczych, hutnictwa i górnictwa. Kolejny dział to Historia Rzemiosła obejmujący przedmioty z różnych okresów dziejowych m.in. rzemiosła metalowego (kowalstwo, ślusarstwo, odlewnictwo, zegarmistrzostwo), rzemiosło drzewne (meblarstwo,stolarstwo,ciesielstwo), rzemiosło włókiennicze (hafciarstwo, krawiectwo, tkactwo). Wśród eksponatów nie brakuje również takich działów jak: fotografia, fryzjerstwo, grzebieniarstwo, kominiarstwo, manekiniarstwo. Na wystawie zobaczyć możemy także dokumenty poświadczające o działalności rybnickich cechów i zrzeszeń.
Trzeci dział to Dział Dokumentacji, Edukacji i Promocji, zadaniem jego jest organizowanie spotkań lub prelekcji na temat historii i kultury Górnego Śląska. Przedstawianie dokumentacji fotograficznej i audiowizualnej (ponad 8000 fotografii 80 godzin nagrań video), przygotowywanie wydawnictw – zaproszeń, afiszy, plakatów, katalogów i informatorów.
Wszystko to jest pięknie podzielone na trzy stałe wystawy. Pierwsza z nich to: „Rybnik nasze miasto”, gdzie prezentowane są m.in. najważniejsze wydarzenia w jego historii czy mieszkanie rodziny robotniczej i chłopskiej z początku XX wieku. Druga „Cechy rzemieślnicze w miastach Górnego Śląska do 1939 roku” oraz trzecia „Wyrobisko górnicze”, gdzie zobaczymy wyrobisko górnicze z zabudowanymi obudowami rożnego typu (drewniana, metalowa). Eksponowany jest także fragment typowego torowiska z wagonikiem wypełnionym urobkiem, pełny strój roboczy górnika oraz różnego typu drobny sprzęt związany z pracą pod ziemią.

Zwiedzanie, godziny otwarcia, lekcje muzealne, ciekawostki, aktulaności – [www.muzeum.rybnik.pl]

 

 

Rybnik
Rybnik
Muzeum Ziemi Rybnickiej
« 1 z 25 »

 


Bazylika św. Antoniego Padewskiego [ul. Mikolowska 4]

Bazylika, często nazywana „Katedrą Ziemi Rybnickiej” zbudowana została wg projektu architekta Ludwika Schneidera w latach 1903–1906, jak na kościół jest dosyć młodą świątynią. Główny ołtarz wykonał rzeźbiarz C. Buhl z Wrocławia w 1907 roku. Dziełem rzeźbiarzy z Wrocławia jest także bogato rzeźbiona ambona z 1911 roku i zapewne też ołtarz Matki Bożej Różańcowej. Bogato rzeźbiony tron biskupi jest dziełem mistrzów z Oberammergau w Bawarii. Z tego samego kręgu artystycznego pochodzą stacje drogi krzyżowej z 1908 roku. Godne uwagi są także 4 neogotyckie konfesjonały.
Z ważniejszych dat świątyni można by wymienić trzykrotne uszkodzenie rybnickiej bazyliki: pierwsza na skutek eksplozji wagonów z dynamitem na rybnickim dworcu kolejowym w 1921 roku, kolejne podczas II wojny światowej oraz w czasie pożaru w 1959 roku, spłonęła wówczas północna wieża kościoła, zniszczone również zostały organy. Kolejnymi ważnymi wydarzeniami z historii kościoła był rok 1993 wtedy to Jan Paweł II nadał jej tytuł bazyliki mniejszej. W 2005 roku odsłonięto znajdujący się przed bazyliką Pomnik Jana Pawła II, a 10 kwietnia 2011 roku w świątyni odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą ofiarom katastrofy polskiego Tu-154 w Smoleńsku.
Na południowej wieży bazyliki znajduje się punkt widokowy, w tym miejscu warto dodać, że świątynia jest najwyższą budowlą sakralna na Górnym Śląsku (96 metrów). Wieżę z tarasem zwiedzać można zgodnie z zasadami ustalonymi przez parafię św. Antoniego. Szczegółowe informacje można uzyskać na oficjalnej stronie [www.bazylika.rybnik.pl/o-parafii/zwiedzanie-wiezy-bazyliki/]

 


 

 

 


 

Zamek Chudów

Zamek Chudów

Share Button

Zamek w Chudowie usytuowany jest we wsi Chudów ok 10 km od miasta Gliwice w województwie śląskim. Po raz pierwszy Chudów pojawia się w źródłach pisanych za czasów biskupa wrocławskiego Henryka z Wierzbnej, kiedy to w 1305 roku wymieniony jest wśród miejscowości zobowiązanych do płacenia dziesięciny na rzecz stolicy biskupiej.

Chudów, hipotetyczna rekonstrukcja zamku XVI wiek – rys. Michał Strużyna

Początki murowanego zamku w Chudowie datowane są na lata trzydzieste XVI wieku. Pierwszym historycznie potwierdzonym właścicielem Chudowa był Jan de Hodow, który w źródłach pojawia się przy dacie 15 października 1434 roku jako jeden z sędziów rozstrzygających spór pomiędzy książętami górnośląskimi a biskupem krakowskim Zbigniewem Oleśnickim i Krystynem z Koziegłów, kasztelanem sądeckim. Po nim (być może tożsamy z nim) byli: Jan Sudisz, a następnie Jakub i Mikołaj Chudowscy. Warto w tym miejscu dodać, iż na przestrzeni wieków chudowski zamek wielokrotnie zmieniał swych właścicieli. Jednak za za budowniczego murowanego zamku w Chudowie należy uznać Jana Gierałtowskiego, odgrywającego istotną rolę na terenie ówczesnego księstwa bytomskiego. Jako zamożny właściciel kompleksu dóbr (m.in. Chudów, Gierałtowice, Przyszowice, Knurów) prowadził szereg inwestycji. Będąc majętnym i dbającym o swój prestiż rycerzem, podjął się przekształcenia wcześniejszej drewnianej siedziby Chudowskich w murowane założenie o charakterze obronno-rezydencjonalnym.
Ważnymi wydarzeniami w historii obiektu były: przebudowa dokonana w XIX wieku przez Aleksandra von Bally, pożar zamku w 1875 roku oraz jego przekształcenie w romantyczną ruinę na żądanie ówczesnych właścicieli – Joanny von Schomberg-Godulla i jej męża Hansa Ulricha von Schaffgotsch. Wyniki badań archeologicznych pokazały, że ten ostatni proces polegał nie tylko na rozbiórce murów, ale i przeprowadzeniu licznych prac ziemnych w obrębie zamkowego dziedzińca.
Przełomem dla zamku, był rok 1995 powstała wówczas fundacja „Zamek Chudów”, która postawiła sobie za cel zrekonstruowanie obiektu. Dzięki jej działalności w 2001 roku rozpoczęto odbudowę zamkowej wieży, w której od 2004 roku mieści się muzeum. Prezentowane w nim eksponaty pochodzą z prowadzonych przez nią od 2001 roku szerokich badań archeologicznych na tym terenie. Obecnie dzięki fundacji zamek w Chudowie jest największą w okolicy atrakcją turystyczną gdzie liczba odwiedzających systematycznie wzrasta, jest miejscem licznych imprez i festynów m.in. organizowane są turnieje rycerskie, zawody łuczników i liczne inscenizacje. Otwarty do zwiedzania od końca kwietnia, w każdą sobotę, niedzielę oraz dni wolne od pracy. Jeśli chcemy się wybrać warto na stronie oberży „Czarny Koń”(knajpa przy zamku) [www.oberzaczarnykon.com.pl] sprawdzić kalendarz imprez.

Opis zamku
Jeżeli ktoś spodziewał się w Chudowie wielkiej  warowni, może poczuć się zawiedziony. Samo założenie stanowi formalnie przykład niedużego dwudomowego zamku nizinnego, na planie zbliżonym do prostokąta o wymiarach 30 m x 28 m. Jest obiektem o układzie basztowym, w którym elementy obronne zostały silnie zminiaturyzowane, zastosowano tu odmianę „przedsieniową”, charakteryzującą się zmniejszeniem tarasów wzmacniających obronę bramy. Obiekt jest murowany z kamienia i cegły, w środku z niewielki dziedzińcem centralnym z krużgankami i studnią. Założenie posiadało dwa trzykondygnacyjne budynki mieszkalne, przekryte wysokimi dachami dwuspadowymi oraz czworoboczną, pięciokondygnacyjną wieżę o wymiarach 8,5 m x 11 m, przekrytą wysokim dachem czterospadowym, z wejściem głównym od strony południowo-zachodniej z drewnianym mostem nad fosą zamkową. Szósta kondygnacja została dodana podczas XIX-wiecznej przebudowy. Po okresie swojej największej świetności, jaką budowla ta miała w XVIII wieku, kiedy to stała się jednym z najświetniejszych, tętniących życiem miejsc na terenie Śląska, zaczęła podupadać. W XIX wieku budowla została rozebrana i stała się niezwykle wówczas modną ruiną. Swoje „drugie” życie otrzymała na przełomie XX i XXI wieku, kiedy to jej właścicielem stała się w/w fundacja „Zamek Chudów”.

Źródła: Czasopismo Uniwersytetu Jagielońskiego Alma Mater 99 (2008), Wikipedia, Tablica informacyjna przy zamku.

 

Czy wiesz że… Na zamku podczas prac archeologicznych w 2006 roku natrafiono na sakiewkę, a raczej jej resztki, ale ciągle jeszcze pełną. Ten „ Chudowski skarb” prawdopodobnie pochodzący ze średniowiecza z około 1470 roku składał się z jednostronnie, stemplowo wybijanych monet – brakteatów.

 

 


 

 

Zamek w Chudowie wirtualna wycieczkazobacz

 


Zobacz inne zamki i pałace

 

 


Zamek w Chudowie na starej fotografii

 

 


 

Zamek w Raciborzu

Zamek w Raciborzu

Share Button

Zamki zwykle kojarzą się z historią i tak też jest w przypadku raciborskiej siedziby władców Górnego Śląska. Na przełomie XII/XIII wieku to właśnie na zamku powstała myśl utworzenia na lewym brzegu Odry miasta Racibórz. Książę sprowadził nad górną Odrę wykwalifikowanych osadników z Europy Zachodniej, dając im prawa gwarantujące rozwój gospodarczy. Tamte wydarzenia sprawiły, że z końcem XIII wieku Racibórz należał do jednych z większych miast Polski piastowskiej, z rozwijającym się rzemiosłem i handlem.

Plan miasta Raciborza (Ratibor) z 1843 roku.

O zamku raciborskim w swej kronice w 1108 roku wspomina znany Gall Anonim przy okazji polsko-czeskiego sporu, wtedy to Bolesław Krzywousty miał toczyć o niego bój z Morawianami.
Murowana warownia jest przykładem zamku nizinnego, została wzniesiona przez księcia piastowskiego pod koniec XIII wieku (niektóre źródła podają, że proces budowy trwał przez cały wiek XIII). Gród wraz zamkiem był siedzibą władców, ośrodkiem administracyjnym oraz pełnił rolę strażnicy granicznej państwa Polskiego. Centralne miejsce, w północnej i wschodniej części zamku zajął dom książęcy, który od południa sąsiadował z gotycką kaplicą. Kompleks tworzył również budynek bramny oraz mury obronne. Całość znajdowała się na wyspie, otoczona rzeką Odrą i jej odnogą (wykorzystywana jako młynówka). Do zamku można się było dostać przez most zwodzony.
Budowla w kolejnych wiekach była wielokrotnie przebudowywana i przekształcana w duchu gotyku i później renesansu. W XVI wieku wzniesiono przy zamku browar, a na początku XVII wieku gorzelnię, pod koniec XVIII wieku powstała nawet fabryka ceramiki.
XVIII i XIX wiek nie był dla zamku łaskawy, stan jego pogorszył się, dowodem tego jest przyjazd Króla Prus Fryderyka II do Raciborza w 1742 roku, który nie wybrał zamku na miejsce swojego pobytu. W czasie wojen napoleońskich mieścił się w nim szpital dla żołnierzy francuskich. 19 stycznia 1858 zamek ucierpiał znacznie podczas pożaru, po czym został gruntownie przebudowany. Od lat 30-tych XIX wieku do 1945 roku zamek należał do książęcego rodu Hohenlohe-Waldenburg-Schillingsfürst z Rud, którzy do dziś są w posiadaniu tytułu książąt von Ratibor. W latach 50-tych budowla, jak wiele innych obiektów zabytkowych w PRL, zaczęła znów niszczeć. Dopiero od lat 90-tych zamek jest stopniowo odnawiany. Obecnie jest własnością Powiatu Raciborskiego. W 2012 roku zakończono jego odbudowę i od tej pory jest udostępniony do zwiedzania. Można w nim zobaczyć dawny dom książęcy, w którym mieszczą się wystawy stałe i czasowe ekspozycje, kaplicę zamkową p.w. św. Tomasza Becketa, średniowieczne mury oraz budynek bramny. Do zamku przylega browar niestety nie jest on własnością zamku, ale po uprzednim umówieniu się z jego właścicielem jest możliwość zwiedzenia połączonego z degustacją.
Bogata i ciekawa historia zamku to nie jedyna atrakcja miasta. Warto również odwiedzić rynek, muzeum w Raciborzu, gdzie znajduje się prawdziwa mumia egipska, Raciborską Basztę czy gotyckie kościoły.

Źródło: Informatory miasta Racibórz, przewodnik turystyczny ” Zamki i Pałace”, oficjalna strona miasta i zamku piastowskiego w Raciborzu 

 

Czy wiesz że… Według legendy, Racibórz zawdzięcza herb dwóm władcom. Najpierw Bolesław Krzywousty, dokonując podziału Polski między synów, postanowił każdemu z nich przekazać do herbu po połowie piastowskiego orła. Później Mieszko Laskonogi dodał do godła koło ze szprychami.

 

 


Ekspozycje muzealne

 

Wystawa stała – Izba Tradycji Śląskiego Więziennictwa

Ekspozycja muzealna składa się z kilku części. Na początku trasy zwiedzamy pięknie odrestaurowaną gotycką kaplicę zamkową św. Tomasza Becketa. Zbudowana z końcem XIII wieku, do 1416 roku siedziba raciborskiej kapituły kolegialnej. Świątynia nazywana jest śląską Sainte-Chapelle oraz perłą śląskiego gotyku i podobnie jak paryski pierwowzór, ma dwa poziomy. Dolny przeznaczony był na relikwie i oratorium grobowe Piastów Raciborskich. Górny to prezbiterium z emporią książęcą.
Następnie przechodzimy do pomieszczeń książęcych, w których mieści się ekspozycja zamkowa poświęcona życiu mieszkańców Śląska. Zobaczymy tam m.in. stroje, meble, wyposażenie śląskiej kuchni czy liczne sprzęty wykorzystywane w gospodarstwie domowym. W kolejnym pomieszczeniu znajduje się wystawa zatytułowana ” Śląskie Sherwood” została zorganizowana dzięki współpracy z Regionalną Dyrekcją Lasów Państwowych. Można na niej oglądać zwierzęta – sarnę, lisa, bobra, kuny, jenota, borsuka, i wiele innych zwierząt, do tego poroża, kolekcje skamielin , motele, owady, okazy gatunków drzew, narzędzia leśników, szczątki mamutów i słoni leśnych. Wystawa ma charakter edukacyjno-historyczny. Dalej przenosimy się w świat więziennictwa, to kolejna wystawa stała otwarta w lutym 2013 roku dzięki staraniom Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Katowicach. Na wystawie zobaczymy imponującą kolekcję przedmiotów i pamiątek z tym związanych m.in. drzwi do celi z 1896 roku, przedwojenny zamek i krata z zakładu karnego w Raciborzu, pojemnik na nieczystości tzw. bomba wykorzystywana w więzieniach, w których nie było kanalizacji ,stare więzienne łóżko, grzałka wykonana przez więźniów oryginalne mundury straży więziennej i wiele innych ciekawych przedmiotów.
Następne sale mieszczą równie ciekawą ekspozycję stałą pt. “Książęta von Ratibor – genealogia rodu”. Na tablicach poglądowych przedstawiono drzewo genealogiczne (patrz galeria) całego rodu, liczne zdjęcia jej członków a także zamki i pałace będące ich własnością. Całość dopełniają pamiątki po rodzinie von Ratibor z prywatnych zbiorów.
Corocznie ekspozycję na zamku uzupełniają towarzyszące wystawy tematyczne czasowe, o których można przeczytać na oficjalnej stronie zamku (zakładka wystawy czasowe).

 

Zamek Piastowski w Raciborzu
Zamek Piastowski w Raciborzu
« 1 z 35 »

 

Zobacz film [13:23] Odbudowa oraz podziemia Zamku Piastowskiego w Raciborzuautor Adrian Szczypinski

 


Dzieje miasta i zamku – właściciele i ważniejsze wydarzenia

 

Mieszko Plątonogi (ur. 1131–1146, zm. 16 maja 1211) – książę z dynastii Piastów. Na czasy jego panowania przypada okres świetności raciborskiego grodu.

Śląsk, a więc i ziemia raciborska, należał do piastowskiego państwa Mieszka I. Po śmierci Bolesława Chrobrego tereny te dostały się na krótko pod panowanie czeskie, a do Polski wcielił je ponownie Kazimierz Odnowiciel (1050 rok). Polsko-czeskie spory o Śląsk trwały kilkadziesiąt lat. Zakończył je pokój kłodzki podpisany przez Bolesława Krzywoustego i Sobiesława I w 1137 roku. Pierwsza historyczna wzmianka o Raciborzu pojawia się pod datą 1108 r. na łamach Kroniki Galla Anonima. Kronikarz wspomina, iż idąc spod Koźla, wojowie polskiego księcia Bolesława Krzywoustego zajęli gród raciborski. Stało się to bez walki, gdyż osadzona tu załoga morawska wzięła zbliżające się oddziały jako swoich pobratymców.
Księstwo raciborskie. Po śmierci Krzywoustego, który w testamencie podzielił ziemie państwa polskiego na dzielnice, Małopolska wraz ze Śląskiem dostała się w ręce seniora, Władysława II. Dążąc do przywrócenia jedności państwa, w wyniku konfliktu z możnowładztwem i braćmi, został on wygnany i schronił się w Niemczech, gdzie zabiegał o pomoc w odzyskaniu władzy. Po latach starań, w 1163 roku, jego synowie – Bolesław, Mieszko i Konrad – odzyskali dzielnicę śląską, dając początek śląskim liniom Piastów. Początkowo władzę nad Śląskiem przejął najstarszy z braci – Bolesław I Wysoki. W 1172 roku Mieszko i Konrad oraz syn Bolesława, Jarosław, upomnieli się oswoją część dziedzictwa, wywołując wojnę domową. W jej wyniku Mieszko otrzymał najbardziej wysunięty na południe kraniec dzielnicy (z Raciborzem i Cieszynem), a Jarosław jej część środkową (z Opolem). Kilka lat później wydzielono jeszcze księstwo głogowskie dla Konrada. Mieszko, zwany Plątonogim (lub Laskonogim), zjednoczył księstwa opolskie i raciborskie (na krótko objął też władzę nad całą Polską), a na stolicę swoich ziem wybrał Racibórz.
Po śmierci Mieszka księstwo przejął jego syn – Kazimierz I. Po nim rządy regencyjne sprawował Henryk Brodaty. Około 1238 r. władzę otrzymał pełnoletni już Mieszko II, zwany Otyłym, a kilka lat później – jego młodszy brat, Władysław. Synowie Władysława podzielili ojcowiznę: Bolko osiadł w Opolu, Kazimierz w Bytomiu, Mieszko w Cieszynie, a Przemysł w Raciborzu. Ten ostatni doczekał się jednego syna, Leszka, który, z braku męskiego potomka, okazał się ostatnim przedstawicielem linii Piastów raciborskich. Po jego śmierci księstwo raciborskie przejął Mikołaj II Przemyślida. Potomkowie Mikołaja rządzili księstwem raciborskim do 1521 roku, kiedy zmarł ostatni z nich, Walentyn, zwany Garbatym. Na mocy układu, który Garbaty zawarł z księciem opolskim Janem Dobrym z linii Piastów, księstwa raciborskie i opolskie znów znalazły się pod jednym berłem. Jan nie miał dzieci, schedę po nim przez dłuższy czas (1532–70) oddawano w lenno różnym osobom. Jedną z nich był Jerzy von Hohenzollern, siostrzeniec króla Zygmunta Starego i brat Albrechta Hohenzollerna, ostatniego mistrza zakonu krzyżackiego w Prusach. Jerzy był gorliwym propagatorem protestantyzmu, stąd zwano go Pobożnym.

Książęta von Ratibor – Ostatni właściciele zamku w Raciborzu (1840-1945)

W 1558 roku księstwo raciborskie trafiło pod bezpośrednie panowanie Prus, a konkretnie rodu Habsburgów. Z tego też okresu, a konkretnie w spisanym w 1595 roku urbarzu posiadłości raciborskich znalazł się opis zamku, który świadczy, że budowla w Ostrogu przygotowana była do pełnienia roli stałej rezydencji władców, goszczenia szeregu znakomitych gości i wyprawiania wspaniałych uczt. Zamek miał jedną wielką salę biesiadną, w której po wymarciu Piastów i Przemyślidów raciborskich, organizowano posiedzenia sądu. Dokument wymienia piwnicę na wino i dwie sklepione na piwo, spiżarnię kuchenną, wielką kuchnię oraz piekarnię. Z innego opisu, datowanego na 1609 rok, wiadomo, że pod budynkiem mieszkalnym była „piwnica wina i sklepiona piwnica piwa”. Nad nimi znajdowała się pierwsza kuchnia. Lokalizacja drugiej nastręcza trudności, bo opis jest dość nieprecyzyjny, a ponadto budowla przeszła od tego czasu liczne przebudowy.
W latach 1532 do 1645 r. księstwo opolsko-raciborskie miało łącznie ośmiu przejściowych władców. Wielokrotnie zmieniał się stan prawny tworzących je majętności. Były oddawane w zastaw, sprzedawane, potem znów przejmowane na własność kamery cesarskiej. Zamkiem zarządzali m. in. Oppersdorffowie i Mettichowie, prywatni właściciele dóbr raciborskich, pełniący jednocześnie godność starostów księstwa, podległych bezpośrednio cesarzowi bądź panom zastawnym, m. in. w latach 1645-1666 Wazom polskim (król Władysław IV Waza tytułował się księciem opolsko-raciborskim). W kolejnych latach panami na raciborskim zamku byli m. in. rodziny: Sobeck, Schlabrendorff, Wilczek oraz Reuss von Plauen.
W grudniu 1740 roku na Śląsk wkroczyły wojska pruskie. Rozpoczęła się pierwsza wojna śląska. Po jej zakończeniu, w 1742 roku, ziemia raciborska znalazła się w granicach Prus. 1 maja 1816 roku, w ramach reorganizacji państwa pruskiego, oficjalnie powołano do życia powiat raciborski.
W 1820 roku Racibórz i zamek objął landgraf Wiktor von Hessen-Rotenburg. W czerwcu 1821 roku uzyskał od króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III edykt podnoszący dobra raciborskie do
godności pośrednio zawisłego księstwa z prawem do oddzielnego głosu w śląskim landtagu i wszystkimi prawami przysługującymi najzasobniejszym posiadłościom śląskim.  W 1834 roku zmarł bezpotomnie. Na mocy jego testamentu, dobra raciborskie przejął siostrzeniec jego żony Wiktor von Hohenlohe-Schillingsfürst, uzyskując w 1840 roku od cesarza tytuł Herzog von Ratibor. Warto w tym miejscu dodać, że jego potomkowie (Wiktor II i Wiktor III) władali zamkiem do końca drugiej wojny światowej.
Po zjednoczeniu Niemiec tereny te znalazły się w II Rzeszy Niemieckiej. W 1921 roku przeprowadzono plebiscyt, który miał określić przynależność państwową spornych między Niemcami a Polską terenów Górnego Śląska. Nim doszło do głosowania, w latach 1919 i 1920 wybuchły antyniemieckie powstania śląskie. Podczas plebiscytu za przynależnością do Niemiec opowiedziało się 90% mieszkańców Raciborza. Wyniki w powiecie nie były już tak jednoznaczne. Po trzecim powstaniu śląskim, które wybuchło po ogłoszeniu rezultatów, część powiatu przyłączono do Polski. Granicę między Polską a Niemcami wytyczono kilka kilometrów na wschód od miasta. 1 września 1939 roku z terenu Raciborza wkroczyły do Polski jednostki zbrojne Wehrmachtu. Sama wojna dała tu osobie znać dopiero w 1944 roku. W styczniu 1945 roku rozpoczęła się radziecka ofensywa. Do Raciborza armia czerwona wkroczyła 31 marca. Odbyło się to prawie bez walki, zabudowania legły jednak w gruzach. Większość zniszczeń była efektem celowych podpaleń dokonywanych przez żołnierzy. W ciągu miesiąca zajęli pozostałą część powiatu. Polska administracja objęła władzę na ziemi raciborskiej w maju. Wkrótce większość Niemców zmuszono do wyjazdu, a ich miejsce zajęli repatrianci ze wschodnich ziem polskich.

 

 

Czy wiesz że… Nazwa miasta Racibórz („Ratibor” – forma zgermanizowana) wywodzi się od imienia Racibor, które było bardzo popularne we wczesnym średniowieczu. Imię to nadawano władcom być może na dobrą wróżbę, aby „walczyli i zwyciężali w boju. Oba człony „rati=walczyć” oraz „boriti=walczyć” i oznacza „walczący na wojnie”.

 


Ciekawe miejsca w Raciborzu, które warto zobaczyć

 

Racibórz
Racibórz
Rynek i Kolumna Maryjna
« 1 z 25 »

 

Wmurowana tablica z tekstem tłumaczenia w kościele farnym w tzw. Kaplicy Polskiej, obok ołtarza Matki Boskiej Częstochowskiej informuje o pożarze jaki miał miejsce w Raciborzu w 1574 roku.

Raciborska Baszta i mury obronne [ul. Basztowa]
Popularnie nazywana jest basztą, ale kiedyś była m.in. wieżą więzienną. Trafiali tu drobni przestępcy, zbrodniarze oraz kobiety oskarżone o czary. Wzniesiona w 1574 roku w stylu renesansowym, jest jedynym poza fragmentami murów, zachowanym elementem miejskich fortyfikacji. Zwieńczona attyką z otworami strzelniczymi i czterema wieżyczkami. Budowla dawała schronienie załodze obrońców. Przy baszcie zachował się fragment gotyckich murów obronnych, wzmiankowanych w Raciborzu już w 1299 roku. Wieża mimo swej ponurej przeszłości, jest dziś jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów krajobrazu miasta. Wpisana jest w logo Raciborza i została umieszczona na emitowanym przez Narodowy Bank Polski w 2007 roku dwu złotowej monecie z serii „Historyczne Miasta Polski”. Basztę z wystawą uzbrojenia, narzędzi tortur oraz celi więziennej można zwiedzać od maja do do września.

Rynek i Kolumna Maryjna
Zwykle pierwsze kroki w mieście kieruje się na rynek. Położony jest w centrum Raciborza był centralnym placem średniowiecznego założenia urbanistycznego. Podczas drugiej wojny światowej w 1945 roku bardzo mocno ucierpiał, ratusz wraz z innymi budynkami spłonął, ostał się tylko jeden budynek. Pierwszym budynkiem odbudowany po wojnie w 1949 roku była siedziba obecnego banku PKO. Następnie dokonano odbudowy pierzei zachodniej Rynku między ulica Długą a Chopina próbując zachować kształt poprzedniej zabudowy architektonicznej. Sukiennice zostały przyozdobione neorenesansowymi attykami. Przeciwna strona rynku nie doczekała się stylizowanych sukiennic. Jednak najważniejszą częścią rynku jest stojąca na jego środku poźnobarokowa Kolumna Matki Bożej zbudowana w latach 1725–1727 przez Jana Melchiora Oesterrreicha. Zwieńczenie kolumny stanowi posąg Matki Boskiej Niepokalanego Poczęcia, cokoły na narożach zajmują trzej orędownicy: św. Florian, św. Sebastian, św. Marceli. Kolumna z dramatycznych wydarzeń wojennych wyszła nietknięta, dzięki temu monument od prawie 300 lat króluje w niezmienionej postaci na najważniejszym placu miasta. Według podań, jeśli cokół zostanie ruszony, miasto zaleje woda, kolumna przykrywa bowiem wylot niezwykle obfitego źródła. Niektóre osoby wiążą powódź z lipca 1997 roku z pracami archeologicznymi, które odbywały się rok wcześniej na raciborskim rynku.

Jedna z trzech tablic na Kolumnie Matki Boskiej na rynku mówiąca o fundatorach i oddaniu miasta pod opiekę Matki Boskiej.

Kościół p.w. św. Jakuba [Rynek]
Zaledwie kilka kroków dzieli kolumnę od kościoła św. Jakuba jedynej pozostałości po klasztorze Dominikanów, którego zabudowania ciągnęły się dawno temu aż do murów miejskich. Pierwsza świątynia w tym miejscu stanęła już w 1258 roku, kiedy to brat Mieszka książę opolsko-raciborski Władysław wydał dokument uposażający konwent w liczne nadania i przywileje. Pożar miasta z 1300 roku strawił pierwszy kościół i zabudowania klasztorne, który został szybko odbudowany zyskał wówczas nowe czteroprzęsłowe prezbiterium oraz wieżę. Podczas odbudowy po kolejnym pożarze w 1574 roku wprowadzono do architektury renesansowe sklepienia. W XVII wieku zmieniono układ przestrzenny nawy głównej, dodano dwa kwadratowe filary i utworzono kaplicę grobową rodziny von Gaschin. W XVIII wieku elewacja zewnętrzna została przebudowana w stylu barokowym. Kościół ma trzy krypty: pod kaplicą św. Krzyża z pochówkami w/w członków rodziny von Gaschin, pod kaplicą różańcową i pod kaplicą Walentego. W jego podziemiach mają spoczywać fundatorzy: książęta Mieszko Otyły i Wladysław opolsko-raciborski. Mimo zniszczeń w 1945 roku zachował interesujące wyposażenie wnętrza.

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny [ul. Mickiewicza]
Będąc na rynku, gotyckiej świątyni nie sposób przeoczyć. Kościół, zwany farnym, ufundowano prawdopodobnie w 1205 roku, jest jednym z najstarszych kościołów parafialnych na Górnym Śląsku. Ze źródeł historycznych wynika jedynie, że istniał w drugiej połowie XIII wieku, a w 1300 roku, po pożarze, który pochłonął niemal całe miasto, został odbudowany od podstaw. W 1416 roku książę Jan II Żelazny przeniósł do niej z zamku kapitułę kolegiacką, przez co na stałe osiedlili się tutaj kanonicy raciborscy. Kościół zachował pierwotną gotycką bryłę z początku XIV wieku. W prezbiterium znajduje się piękny barokowy ołtarz główny, datowany na lata 1656-1660, a w nim dwa cenne obrazy, m.in. koronacja NMP z połowy XVII wieku. W 1810 roku władze pruskie zniosły kolegiatę, przejmując jej liczne dobra ziemskie. Odtąd kościół pełni funkcje największej raciborskiej parafii. W ciągu wieków ulegał zniszczeniom w wyniku wojen i pożarów, m.in.: w 1426 r., 1546 r., 1643 r., 1774, a szczególne zniszczenie przyniósł 1945 rok i koniec II wojny światowej.

Kościół św. Jana Chrzciciela [ul. Morawska]
Piękny neogotycki kościół dzieli od zamku piastowskiego około 400 metrów. W bryle budowli dominuje efektowna wysmukła wieża. Ciągle trwają spory co do dokładnej daty powstania pierwszego kościoła na Ostrogu. Obecny kościół neogotycki zbudowano w latach 1856-1860. Na przełomie XIX i XX stulecia świątynia była ważnym miejscem pątniczym, pielgrzymowano tu do łaskami
słynącego wizerunku Jezusa Boleściwego. Malowidło na desce pochodzi z przełomu XVII i XVIII stulecia i zdobi boczny ołtarz Krzyża Świętego. Natomiast w ołtarzu głównym umieszczono kopię tego obrazu. W ołtarzu głównym można zobaczyć obraz znanego berlińskiego artysty Johannesa Bochenka, który pochodził z pobliskiego Hulczyna. Dzieło przedstawia chrzest Chrystusa w Jordanie. Pięknie prezentują się wykonane około 1900 roku w renomowanych pracowniach w Raciborzu i w Monachium kolorowe witraże zdobiące prezbiterium, nawy boczne północną i południową oraz ścianę zachodnią chóru.

 

Browar Zamkowy [ul. Zamkowa]
Browar Zamkowy w Raciborzu jest jednym z najstarszych browarów mający długoletnie tradycje na Górnym Śląsku. Graniczy bezpośrednio z Zamkiem Piastowskim, który wraz z kaplicą gotycką nazywaną perłą śląskiego gotyku, jest jednym z najważniejszych zabytków średniowiecznych województwa Śląskiego. Pierwszy udokumentowany wpis o browarze sięga roku 1567. Raciborski browar organizuje lokalny oktoberfest, oferuje zwiedzanie browaru połączone z degustacją. Niestety nie jest to zbyt częste, informacji należy szukać na oficjalnej stronie browaru [www.browar-raciborz.pl] oraz portalach społecznościowych [facebook – @BrowarZamkowyRaciborz].

 

Muzeum w Raciborzu [ul. Gimnazjalna]
Na siedzibę muzeum przeznaczono XIV-wieczny dawny kościół należący w przeszłości do zgromadzenia sióstr dominikanek, opustoszały i niszczejący od 1911 roku. Budowla jest malowniczo obrośnięta bluszczem i przetrwała w prawie niezmienionym kształcie, jedynie wnętrze w XIX wieku zyskało dodatkową kondygnację. Pierwsze ekspozycje prezentowały m. in. zbiory naczyń cynowych, szklanych i porcelanowych, militariów, rzeźby i malarstwa sakralnego, ksiąg i przedmiotów liturgicznych, zabytki archeologiczne i etnograficzne. Zorganizowano również niewielką wystawę „W domu Ozyrysa”, w której zobaczyć możemy oryginalną mumię egipską wraz z kartonażem i sarkofagami. W tej chwili muzeum w Raciborzu jest jednym z najstarszych i najbogatszych w eksponaty muzeów na Śląsku. Mieści się w trzech obiektach podzielone na cztery działy: dział Archeologii, Historii, Etnografii, Sztuki i Rzemiosła Artystycznego. W swych zbiorach posiada około 30 tysięcy eksponatów. Więcej informacji www.muzeum.raciborz.pl

 


Zobacz inne Zamki i Pałace

 

 


Muzeum w Raciborzu

 

 

 


Informacje praktyczne

 

  • Strona www zamku – www.zamekpiastowski.pl
  • Kontakt – Racibórz ul. Zakowa 2 tel. +48 32 414 02 33
  • Na zamku znajduje się Punk Informacji Turystycznej (Budynek Bramny przy wejściu) otwarty jest w okresie od 1.października do 31.marca codziennie od poniedziałku do piątku w godzinach 9.00-16.00, w soboty niedziele i święta 10.00-18.00. W terminie od 01.kwietnia do 30 września we wszystkie dni tygodnia 10.00-18.00 (drugi punk informacji jest  przy rynku). Zamknięte 1 stycznia (Nowy Rok), w sobotę i niedzielę wielkanocną, 1 listopada, 24 i 25 grudnia.
  • Bilety na zamek kupujemy w w/w zamkowym punkcie informacji turystycznej (można płacić kartą). Zwiedzanie odbywa się co godzinę z przewodnikiem. Czas zwiedzania to około 45 min.
  • Cennik biletów najlepiej sprawdzić na stronie www tutaj
  • Parking – znajduje się przy zamku parkujemy wzdłuż ulicy. Najlepiej jednak zaparkować auto około 300 metrów od zamku na bezpłatnym parkingu na przeciwko kościoła św. Jana Chrzciciela ul. Morawska 1

 


 

Pałac w Krowiarkach

Pałac w Krowiarkach

Share Button

Makieta zamku. Można ją zobaczyć na zamku raciborskim na wystawie pt. “Zamki i Pałace ziemi raciborskiej”

Zespół pałacowo-parkowy w Krowiarkach znajduje się w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Pietrowice Wielkie, we wsi Krowiarki. Budowę rozpoczęto w latach 1800-1826 i kontynuowano w latach 1852-1877. Wzniesiono go na miejscu dawnego drewnianego dworu pochodzącego z XVII wieku. Utrzymany został w stylu neorenesansowym i neobarokowym, tak więc łączenie stylów różnych epok widać w nim na każdym kroku. Pałac był dawną siedzibą rodów Strachwitz, Gaschin i Donnersmarck (ten ostatni to jeden z najbogatszych rodów w Europie). Pałac posiada w podziemiach 30 piwnic. Na parterze i piętrach znajduje się 115 sal, z których najbardziej znane to: Jadalna inaczej zwana Brunatną – ze względu na dębowe boazerię i kredensy, Mauretańska – znajdująca się w prawym skrzydle pałacu, posiadająca bogatą dekorację w stylu neomauretańskim z elementami roślinnymi i geometrycznymi, sąsiaduje ona z reprezentacyjną Salą Balową inaczej zwaną „białą”, posiadającą bardzo bogatą dekorację sztukatorską i snycerską, zdobiona pozłacanymi malowidłami i rzeźbami, nawiązującą do motywów barokowych i rokokowych.
Obiekt otoczony jest dużym parkiem z okazami starodrzewia, w którym do dzisiaj zachowało się wiele gatunków egzotycznych drzew. W parku znajduje się również mauzoleum, gdzie zostali pochowani Donnersmarckowie. Na terenie kompleksu pałacowego zachowały się wozownia i stajnia.
Niestety, i to tyle z jego pięknej historii. Jak większość tego typu obiektów w naszym kraju, po wojnie został znacjonalizowany i zaczął się jego powolny upadek, choć warto tu zaznaczyć, że wojnę przetrwał w nie naruszonym stanie. Mieściły się w nim kolejno: Szkoła Aktywu Politycznego, Państwowy Dom Dziecka oraz przedszkole. Od roku 1963 w pałacu funkcjonował także Szpital Rehabilitacyjno-Ortopedyczny, gdzie po siedmiu latach placówka szpitalna została przeniesiona. Od 1970 roku ponad 40 lat nie miał stałego gospodarza i stopniowo niszczał. Prace renowacyjne rozpoczęły się dopiero, gdy w 2007 roku obiekt sprzedany został prywatnej spółce. Obecny właściciel, to już drugi w ostatnim czasie, jest nim spółka z Głogowa. Kupiła pałac za 650 tys. euro i zaczęła od rozbiórki pałacowej wieży, ze względu na jej zły stan. Po rozbiórce wieży zaczęto remont tego, co jeszcze dało się uratować – naprawiono dach, wymieniono stolarkę okienną, a w sali jadalnej strop, który groził zawaleniem. Zdjęto gzymsy i rozety, które poddano konserwacji. Udało się też odremontować mauzoleum. Obiekt, w dalszym ciągu to ruina (stan 2018 r.) by odzyskać swój blask, wymaga olbrzymich nakładów finansowych i sporo pracy. Właściciel ciągle ubiega się o dotację w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego miejmy nadzieje że w końcu ją dostanie. Życzę właścicielom powodzenia i wytrwałości!!! Kiedyś był piękny, szkoda że był… 🙁
Obiekt nie jest udostępniony do zwiedzania, ale jest możliwość wynajęcia go do sesji ślubnych, wszelkie informacje z tym związane dostępne są na Facebooku.

 

 


 

 

Jak wygląda Pałac w środku (rok 2017) najlepiej przedstawia ten film – zobacz – Autor Roman Stark

 


Trochę historii –  na starej fotografii

 

Kartusze herbowe na elewacji pałacu: po lewej rodu von Donnersmarck., po prawej herb rodziny Henckel- Gaschin.

Miejscowość po raz pierwszy jako Krawarz była wzmiankowana w źródłach w 1223 roku. W XVI wieku osada stanowiła własność Jana Tracha; potem zaś Kaspra Wyskoty z Wodnik. Od 1554 roku wieś znajdowała się w rękach rodziny von Bees, która w 1678 roku na terenie dominium postawiła drewniany dwór.
W początkach XIX wieku dobra należały do Strachwitzów, którzy w latach 1836—40 wystawili niewielki pałac. W roku 1843 dobra przeszły w ręce Amanda Leopolda von Gaschin-Roseńberg, który stworzył tutaj w 1848 roku majorat (majorat – ordynacja rodowa przewidująca dziedziczenie majątku ordynackiego przez najstarszego syna lub krewnego w przypadku braku potomków linii męskiej) . Wobec braku męskiego potomka, dobra przeszły po jego śmierci w ręce żony Fanny Karoliny z domu Leszczyc Sumin-Sumińskiej. Wówczas to przebudowano pałac nadając mu obecny wygląd, Po jej śmierci w 1879 roku majorat dziedziczyła jej córka Wanda, od 1856 roku żona Hugona Henckel von Bonnersmarck z Siemianowic. Około 1898 roku dobra przeznaczono dla syna Edgara z okazji jego ślubu z Karoliną von Windisehgraetz (od 1911 roku używającego tytułu Henckel-Gaschin von Donnersmarck). Ślub Wandy z przedstawicielem jednej z największych fortun przemysłowych Śląska, w połączeniu ze wzmiankami archiwalnymi o pracach budowlanych, pozwala datować właśnie na ten okres. Stary pałac powiększono wówczas, wzbogacając go o wieże i wieżyczki.
W 1900 roku z władanych majątków utworzono ordynację (dziedziczenie majątku ziemskiego, posiadającego swój własny statut, który zapobiegł rozdrobnieniu dóbr). Hugo i Wanda zamieszkiwali Krowiarki do 1905 roku, kiedy to przenieśli się do odnowionego pałacu w Brynku. 17 maja 1906 roku w Krowiarkach obchodzili złote wesele, co odnotowały Nowiny Raciborskie. Od 1911 roku w Pałacu zamieszkiwał Edgar Graf von Henckel-Gaschin. Od 1939 roku pałac był własnością Hansa Grafa von Henckel-Gaschin. Wraz ze zbliżaniem się frontu wschodniego wysłał on swoją żonę za granicę, a sam w marcu 1945 roku uciekł na rowerze przed wojskami Armii Czerwonej do Baborowa na stację, aby stamtąd udać się do Czech pociągiem. Zmarł w 1993 roku w Sao Paulo (Brazylia).
Pałac przetrwał wojnę w stanie nienaruszonym. Mieściła się w nim Szkoła Aktywu Politycznego, a od 1947 roku Państwowy Dom Dziecka i przedszkole. W 1949 roku przypałacowy park został wpisany do rejestru zabytków. Od 1963 roku pałac przejął Szpital Rehabilitacyjno-Ortopedyczny. W 1970 roku szpital opuścił pałac, wraz z jego cennym wyposażeniem i rozpoczął się okres niszczenia.

 

 


Zobacz inne zamki i pałace

 

 


 

 


 

Go Top