Kategoria “Region”

Zameczek RP w Wiśle

Zameczek RP w Wiśle

Share Button

Wisła to znana miejscowość wypoczynkowa w Beskidzie Śląskim, położona na wysokości 431 m.n.p.m. (centrum) u źródeł królowej polskich rzek. Od zachodu miasto otacza pasmo Czantorii i Stożka, od wschodu Równica, Trzy Kopce Wiślane i Przełęcz Salmopolska. Jej południowa część stanowi masyw Baraniej Góry.

Zameczek w latach 1939-1941 w czasie okupacji niemieckiej

Historycznie Wisła związana była z księstwem cieszyńskim. Jako osada figurowała już w 1615 roku, a w 1643 roku ostatnia księżna z rodu Piastów Cieszyńskich – Elżbieta Lukrecja zatwierdziła prawne powstanie Wisły. Po jej śmierci księstwo cieszyńskie przeszło w ręce Habsburgów. Do końca XIX wieku osada miała charakter pasterski. Dopiero przyjazd Bogumiła Hoffa znanego wówczas etnografa, który zachwycony Wisłą wraz z synem rozpropagował jej uzdrowiskowe i letniskowe walory, publikując w ‚Tygodniku Ilustrowanym” artykuł (1885 r.) „Wycieczka do źródeł Wisły”.
Dziś to co najbardziej kojarzy się z kurortem to przede wszystkim malownicze krajobrazy górskie, sporty zimowe i oczywiście – Adam Małysz. Jednak jedną z największych atrakcji turystycznych miasta, którą warto zobaczyć jest Rezydencja Prezydenta RP Zamek w Wiśle Czarnem (Mapa Google) . Zespół Zabytkowy składa się z: Zamku Górnego, Zamku Dolnego – część konferencyjna i pokoje hotelowe, Zamku Dolnego – Gajówki restauracja i pokoje hotelowe oraz Kaplicy pw. Świętej Jadwigi Śląskiej.
Pierwsza budowla na tym terenie powstała na polecenie arcyksięcia cieszyńskiego Fryderyka, jeszcze przed I wojną światową w 1906 roku, na tzw. Zadnim Groniu był to „Myśliwski Zameczek” Habsburgów wybudowany w karpackim stylu z apartamentem dla arcyksiężnej rodziny i licznymi pokojami dla gości. Po upadku monarchii austro-węgierskiej zameczek opustoszał. Po pożarze w 1927 roku w jego miejscu wybudowano nowoczesną rezydencję dla prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego.
W latach okupacji niemieckiej zamek został zmieniony w ośrodek wypoczynkowy dla oficerów III Rzeszy, a po wojnie na powrót stał się rezydencją głowy państwa. W latach PRL-u, kiedy zniesiono urząd prezydenta w zamku odpoczywali komunistyczni dygnitarze m.in. Józef Cyrankiewicz, czy Edward Gierek. Swoją pierwotną funkcję odzyskał w 2005 roku dzięki staraniom ówczesnego Prezydenta. Obecnie w Dolnym Zamku funkcjonuje hotel oraz kawiarnia, a historyczna część Zamku Górnego oraz Kaplica udostępnione są zwiedzającym.

Zwiedzanie
Rezydencje można zwiedzać cały rok z wyłączeniem niedziel i dni świątecznych. Wycieczki odbywają się w grupach z przewodnikiem. Jedna grupa może liczyć, łącznie z organizatorem, nie więcej niż 25 osób. Bezpłatne zwiedzanie obiektu jest możliwe od środy do soboty w godzinach 11;00, 12:30, 14:00. Ze względu na charakter obiektu, Rezydencja zastrzega sobie prawo do odmowy lub przesunięcia terminu zwiedzania. Co najmniej na 10 dni przed planowanym wejściem należy przesłać listę osób zwiedzających zawierającą imiona, nazwiska oraz numery PESEL (tylko osoby dorosłe). Wszystkie informacje znajdziemy na oficjalnej stronie www.zamekwisla.pl (zakładka zwiedzanie). W dniu zwiedzania wymagane są do okazania funkcjonariuszom BOR-u dokumenty tożsamości, a dzieci – legitymację szkolną.
Nawet jeśli nie planujemy zwiedzania zamku warto się tu zatrzymać, w zamku dolnym nie trzeba się zapisywać aby go zobaczyć. Z jego terenu roztacza się piękny widok na zaporę i zbiornik wodny – Jezioro Czerniańskie.

  

  

  

  


Zobacz inne zamki i pałace

  

  


  

Zamek  Suski

Zamek Suski

Share Button

Sucha Beskidzka (do 1965 roku Sucha) to miasto w południowo-zachodniej części województwa małopolskiego, w powiecie suskim. Położone jest w niewielkiej kotlinie na skraju Beskidu Makowskiego i Beskidu Małego, u ujścia rzeki Stryszawki do Skawy. Lokowana na prawie niemieckim w 1405 roku, otrzymała prawa miejskie w 1896 roku. W 1554 roku Stanisław Słupski sprzedał Suchą złotnikowi krakowskiemu Gaspare Castiglione, który po uzyskaniu szlachectwa przybrał od swojej posiadłości polskie nazwisko – Kasper Suski. Z osobą Kaspra Suskiego wiąże się budowa zamku, który miał stać się na kilkaset kolejnych lat głównym ośrodkiem administracyjnym, gospodarczym i kulturalnym okolicznych terenów.

Drzeworyt według rysunku A.Kozarskiego, Tygodnik Ilustrowany 1873

Zamek w Suchej Beskidzkiej (Zamek Suski) (Mapa Google) położony jest kilkaset metrów na północ od centrum miasta, u stóp góry Jasień. Nazywany jest często „Małym Wawelem”, a to dlatego iż, piętrowe arkadowe krużganki zamku suskiego przypominają te wawelskie. Tutejsza rezydencja jednak różni się znacznie od Wawelu formą, ma nieregularny kształt, tylko trzy skrzydła z otwartym na wschód dziedzińcem. Skrzydła południowe i zachodnie są dwupiętrowe, a skrzydło północne – parterowe.
Zacznijmy jednak od początku. Dzieje zamku w Suchej sięgają połowy XVI wieku, kiedy to wyżej wspomniany Gaspare Castiglione vel Kasper Suski poprzez mariaż z córką Stanisława Słupskiego, został dziedzicem wsi i w 1554 roku na miejscu drewnianego dworku Słupskich wzniósł kamienno-drewniany dwór obronny, dziś stanowiący fragment skrzydła południowego. Kasper Castiglione-Suski zmarł w 1589 roku. Zapewne jeszcze przed śmiercią zdołał rozbudować dwór ku zachodowi o kolejne, pojedyncze pomieszczenia na wszystkich kondygnacjach. Po Kasprze dobra suskie odziedziczyli jego synowie, Adam i niepełnoletni jeszcze wówczas Mikołaj. W roku 1598 dokonali podziału: Adam objął m.in. połowę Suchej i Stryszów. Mikołaj zaś część Suchej z dworem. Obaj nie byli dobrymi gospodarzami; Mikołaj bezpośrednio po podziale zastawił swą część majątku potężnemu Mikołajowi Komorowskiemu. W roku 1608 Komorowscy herbu Korczak – właściciele sąsiedniego „państwa żywieckiego”, rezydujący w żywieckim zamku ostatecznie przejęli Suchą. W wyniku dokonanego w tymże roku, po śmierci głowy rodu Krzysztofa Komorowskiego, podziału dóbr między jego synów, Suchą otrzymał Piotr Komorowski, który dokonał zasadniczej rozbudowy dworu, przekształcając go w imponującą rezydencję w stylu renesansowym poprzez dobudowanie do wcześniejszej budowli dwupiętrowych skrzydeł: południowego i zachodniego oraz parterowego skrzydła północnego.
W ręku Komorowskich dobra suskie pozostawały do 1665 roku, gdy w wyniku małżeństwa Konstancji Krystyny Komorowskiej z Janem Wielopolskim wzbogaciły liczne majętności tego rodu. Kolejnej rozbudowy dokonała na początku XVIII wieku Anna Wielopolska, która dobudowała dwie wieże i zmodernizowała wnętrze zamku. Wielopolscy byli najdłużej w posiadaniu zamku – byli jego właścicielami w latach 1665–1843.
Doba konfederacji barskiej, rozbiorów i czasy porozbiorowe to niekorzystny okres w historii dóbr suskich, których właściciele Wielopolscy poważnie się zadłużyli. W latach 1843–1846 dobra suskie przejął od Jana Kantego Wielopolskiego Aleksander Branicki herbu Korczak. Zdecydował on o rozebraniu murów otaczających zamek, a przede wszystkim o zburzeniu jego skrzydła wschodniego wraz z bramą wjazdową. Wybudował zaś neogotycką oranżerię i niewysoki kamienny mur wokół parku. W latach 1882–1887 jego syn hrabia Władysław Branicki zdecydował się przeprowadzić generalną restaurację zamku pod kierunkiem Tadeusza Stryjeńskiego. Niestety kilkanaście lat później, w 1905 roku, zamek zniszczył dotkliwy pożar. Odbudowy podjął się ponownie ten sam architekt. Warto w tym miejscu dodać, że Braniccy zgromadzili na zamku bogatą bibliotekę i liczne dzieła sztuki.
Po śmierci Władysława Branickiego dobra suskie z pałacem i biblioteką (noszącą już wówczas nazwę „Biblioteki hr. Branickich w Suchej”) odziedziczyła jego córka Anna, żona hrabiego Juliusza Tarnowskiego z Końskich i to w ich ręce przeszedł zamek, który był w posiadaniu aż do wybuchu II wojny światowej.
W czasie II wojny światowej Zamek zajęli Niemcy, a później wojska radzieckie. Okupacja hitlerowska i pierwsze miesiące „nowej władzy” w roku 1945 przyniosły tu jak i w całej Polsce zniszczenie. Cenne zbiory biblioteczno-muzealne uległy rozproszeniu, rabunkom i dewastacji, a ich resztki znajdują się w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie.  Po wojnie w zamku mieściło się Liceum Ogólnokształcące, internat oraz magazyny GS i prywatni lokatorzy. W latach 1968-1986 dzięki „Państwowym Zbiorom Sztuki na Wawelu” rozpoczęto prace renowacyjne w celu przygotowania obiektu na cele muzealne. W roku 1996 kompleks zamkowy został przejęty przez samorząd lokalny. Dzisiaj mieszczą się tutaj: Muzeum Miejskie (obejmujące też dwa połączone budynki gospodarcze, tzw. „Dom Ogrodnika”, gdzie umieszczono zbiory etnograficzne), hotel i restauracja „Kasper Suski” oraz miejski ośrodek kultury. Od 2016 roku po wieloletnich staraniach władz miasta Sucha Beskidzka, zespół zamkowo-parkowy ostatecznie zawartym aktem notarialnym stał się własnością miasta Sucha Beskidzka.

 

 

  

W sąsiedztwie zamku znajduje się XIX-wieczny obszerny park, którego historia jest równie bogata jak samego zamku. Niewielki ogród włoski z kwiatami i warzywami istniał już za czasów Kaspra Suskiego. Za czasów kolejnych właścicieli – Komorowskich, gdy zamek stał się rezydencją magnacką w stylu renesansowym, założono również sad. Istotne przekształcenie w kompozycji otoczenia zamku nastąpiło na przełomie XVII i XVIII wieku, kiedy był własnością Wielopolskich. Ten znany ród, ulegając panującej wówczas modzie na tzw. „styl francuski” wprowadził jego elementy w architekturze oraz w jego najbliższym otoczeniu. Wówczas w miejscu dawnego sadu powstał ogród barokowy ze ścieżkami oraz stawem, nad którym wybudowano arkadowy mostek.
Kolejni właściciele Braniccy dokonali kolejnej modernizacji. Za ich czasów wyburzono wysoki kurtynowy mur od strony wschodniej, odsłaniając widok na dziedziniec i krużganki oraz przekomponowano po raz kolejny ogród, tym razem w stylu angielskiego parku krajobrazowego. Również Braniccy w miejscu starszego budynku, który istniał już za czasów Wielopolskich, wznieśli neogotycką oranżerię, w której hodowali rośliny egzotyczne. Taka kompozycja ogrodu nie zmieniła się za czasów kolejnego rodu – Tarnowskich i przetrwała do wybuchu II wojny światowej.
Okres wojny i czasy powojenne naruszyły znacznie kompozycję parku, który odzyskuje swoją świetność od czasu, kiedy właścicielem zespołu zamkowo-parkowego stała się Gmina Sucha Beskidzka. Staraniem Gminy w latach 2017-2018 w ramach generalnego remontu zamku, w parku odnowione zostały również kamienne mostki i inne elementy małej architektury.
Dziś bez wątpienia zespół zamkowo-parkowy to najcenniejszy zabytek w Suchej Beskidzkiej, a sam park to „chyba” najpiękniejsze miejsce w tym mieście. Zachował dawny charakter, rozplanowanie alejek nosi cechy stylowe, obowiązujące w pierwszej połowie XIX wieku, z typową dla tego okresu zewnętrzną alejką na obwodzie założenia. Na jego terenie znajduje się wiele pomników przyrody m.in. dęby,lipy, kasztanowce. W ich sąsiedztwie, zwłaszcza w okresie lipca i czerwca, można podziwiać zachwycające swoim pięknem lilie złotogłów.
Warto również dodać, że z terenu parku (furtka przy oranżerii) można również podejść ścieżką przyrodniczą do Kaplicy konfederackiej na górze Jasień, która w 2018 roku została wytyczona jako główny punkt Małopolskiego Szlaku Konfederacji Barskiej.

 

 

  


Karczma Rzym w Suchej Beskidzkiej

  

Będąc w w Suchej Beskidzkiej trzeba koniecznie odwiedzić pochodzącą z XVIII wieku drewnianą Karczmę Rzym (Mapa Google). Zresztą kto wie, czy do Suchej Beskidzkiej bardziej przyciąga suski zamek, czy sława karczmy Rzym. Karczma mieści się wciąż w tej samej chacie. Kiedy nazwa zawitała na dobre w szyldzie karczmy, historia zaczęła przeplatać się z legendą Mickiewicza o Panu Twardowskim. Dziś wszystko łączy się ze szlachcicem i diabłem.
Przypomnijmy, według legendy, Twardowski był szlachcicem, zamieszkującym Kraków w XVI wieku. Zaprzedał duszę diabłu w zamian za wielką wiedzę i znajomość magii. Chciał jednakże przechytrzyć diabła, więc do podpisanego z nim cyrografu dodał paragraf mówiący o tym, że diabeł może zabrać jego duszę do piekła jedynie w Rzymie, do którego wcale nie planował się udawać. Z pomocą czarta Twardowski zyskał bogactwo i sławę, w końcu stając się dworzaninem króla Zygmunta Augusta. Po wielu latach, w karczmie pod nazwą Rzym, bies dopadł w końcu Twardowskiego i właśnie za miejsce to uważa się zabytkową karczmę Rzym w Suchej Beskidzkiej. Swoją drogą ciekawe, czy Adam Mickiewicz miał na myśli tę karczmę?
Karczma położona jest przy rynku. Od zamku oddalona zaledwie 600 metrów. Najlepiej samochód zostawić na parkingu przy zamku, a do karczmy przejść spacerkiem.
Karczma oprócz legendy i wspaniałego klimatu serwuje swym gościom jadło sporządzone na kuchni węglowej. Menu karczmy jest równie „diabelskie” co cały jej wystrój; Specjał Twardowskiego, Lody Pani Twardowskiej, Mikstura Szatańska, Diablik Twardowskiego, Napitek Zbójnicki i wiele innych potraw.

  

  


Informacje

  

  • Przy zamku znajduje się duży darmowy parking samochodowy (Mapa Google)
  •  Strona miasta Sucha Beskidzka – wwww.sucha-beskidzka.pl
  • Strona Zamek Suski – www.zameksuski.pl
  •  Strona Muzeum Sucha Beskidzka – www.muzeum.sucha-beskidzka.pl
  • Godziny otwarcia muzeum zamkowe – www.muzeum.sucha-beskidzka.pl/godziny_zwiedzania.html
  • Strona Karczmy Rzym – www.karczma-rzym.com
  • Adres Karczma Rzym – Rynek 1 34-200 Sucha Beskidzka

  


Ruiny Zamku Pieniny

Ruiny Zamku Pieniny

Share Button

 

Ruiny Zamku Pienińskiego położone są nieopodal miejscowości Krościenko nad Dunajcem, wysoko w Pieninach, w masywie Trzech Koron na górze zwanej Zamkową (799 m n. p. m). W literaturze oraz tradycji obiekt znany jest również pod nazwą zamku św. Kingi (Kunegundy), córki króla Węgier Beli IV i żony księcia krakowskiego Bolesława Wstydliwego.
Zamek wybudowano po północnej stronie wierzchołka góry, kilkadziesiąt metrów poniżej szczytu. Południową ścianę góry tworzy niedostępne urwisko o wysokości ok. 50 m, a od północy dostępu bronią urwiska schodzące stromo do Pienińskiego Potoku. Zamek został wybudowany na półce skalnej. Miejsce to łączy się z pozostałą częścią grzbietu Masywu Trzech Koron tylko wąskim przesmykiem skalnym, z pozostałych stron jak już w/w znajdują się strome zbocza skalne, tworzące naturalne bramy. Zamek Pieniny jest zatem rzadkim na terenie Polski przykładem zamku górskiego i jednym z najwyżej położonych.

Rekonstrukcja zamku wg. Szczęsnego i Markowskiego 1863 r.

Pierwsza wiarygodna wiadomość o zamku pochodzi z początku XIV wieku. Jest nią informacja, iż księżna Kinga w trakcie ucieczki w 1287 roku przed Tatarami miała schronić się w nim, wraz z zakonnicami z klasztoru klarysek w Starym Sączu. Ucieczce oraz atakowi miały towarzyszyć wielkie cuda czynione przez Kingę, które utrudniały ruchy Tatarów. Stały się one później źródłem legend i opowiadań na temat zamku oraz księżnej. Istnienie zamku notuje również Jan Długosz w swoich kronikach w kontekście ukrycia się w nim księcia Bolesława Wstydliwego wraz z małżonką oraz dostojników krakowskich podczas I najazdu Tatarów na Małopolskę w 1241 roku. Informacja ta jednak budzi dzisiaj wśród archeologów i historyków zastrzeżenia. W kronikach Jan Długosz zamieścił również opis położenia zamku oraz jego walory obronne w postaci naturalnych fortyfikacji i sztucznych umocnień. Warto zaznaczyć, iż na podstawie badań przeprowadzonych na zamku uważa się, że opis warowni Jana Długosza jest błędny i prawdopodobnie nie widział on nigdy zamku na żywo, ale doceniał jej naturalnie ufortyfikowane położenie oraz trudny dostęp.
Do dziś oprócz tych wspomnianych niewiele zachowało się opisów o zamku, można powiedzieć, że „resztki” Zamku Pienińskiego są najbardziej tajemniczym obiektem na ternie Pienin, a szukając jakichkolwiek informacji, można natrafić głównie na legendy. Wiadomym jest, że najprawdopodobniej zamek nie był użytkowany już w pierwszej połowie XIV wieku. Został zburzony w pierwszej połowie XV wieku. Istnieją dwie teorie historyczne dotyczące zburzenia zamku. Pierwsza z nich mówi, że został zburzony w 1410 roku, kiedy wojska Ścibora ze Ściborzyc wysłane przez Zygmunta Luksemburskiego, wspierając Krzyżaków zniszczyły Sądecczyznę, w tym zamek. Druga, że został zniszczony w 1433 roku, w czasie pobytu wojsk husyckich na Górnych Węgrzech. I to tyle co można o nim napisać, jeśli chodzi o kroniki i stare pisma.
Więcej informacji można znaleźć z czasów historii bardziej współczesnej. Ruiny zamku zostały odkryte w XIX wieku, a celem coraz częstszych wycieczek turystycznych stały się na początku XX wieku. Ta rosnąca popularność ruin spowodowała, że w wielu ówczesnych przewodnikach po Pieninach pojawiały się opisy zamku. Na tej podstawie wiadomo, że ruiny w XIX wieku były mocno zaniedbane, mury porośnięte mchem i porozrywane przez korzenie drzew, oraz sama ścieżka prowadząca na górę była w złym stanie. Ruiny były również punktem wielu badań i prac archeologicznych, które okazały się niezwykle pomocnym źródłem, dzięki czemu udało się poznać układ przestrzenny zamku i dokonać próby jego częściowej rekonstrukcji w późniejszym okresie.
Odrębną historię Zamku Pieniny stanowi Pustelnia, o której warto również wspomnieć. Drewniana Pienińska Pustelnia została zbudowana w ruinach zamku w 1904 roku, przez Komitet Budowy Kaplicy św. Kunegundy ten sam, który wykuł w skale obok wejścia na zamek grotę św. Kingi i wstawił jej figurę. Pustelnia i Grota św. Kingi znajdowały się w owym czasie pod opieką gminy Krościenko oraz parafii Krościenko. Miejscem tym musiał się ktoś „zaopiekować”, więc w roku 1904 zamieszkał w niej pustelnik Władysław Stachura. Nosił habit franciszkanów, spał w trumnie. Spędzał czas na modlitwie, czytaniu religijnych książek, zbieraniu ziół. Pomagał także turystom odwiedzającym to miejsce. Po wybuchu I wojny światowej został pod fałszywym zarzutem szpiegostwa aresztowany przez austriackich żandarmów. Najprawdopodobniej jednak przyczyną aresztowania mogło być także uchylanie się od służby wojskowej. Skutego łańcuchem i przywiązanego do wozu doprowadzono go do Nowego Targu. Od zarzutu szpiegostwa został uwolniony i skierowany na front. Po zakończeniu wojny wrócił do klasztoru w Krakowie. W 1924 roku zamieszkał ją i odremontował inny pustelnik Wincenty Władysław Kasprowicz. W czasie I wojny światowej jako przymusowo wcielony do armii pruskiej żołnierz brał udział w straszliwej bitwie pod Verdun, później w Powstaniu Wielkopolskim. Dramatyczne przeżycia wojenne skłoniły go do życia klasztornego, czuł jednak powołanie do życia pustelniczego. Samowolnie opuścił klasztor i zamieszkał w Pustelni Pienińskiej aż do 1949 roku, gdy od uderzenia pioruna w 1949 pustelnia spaliła się, władze parku nie zgodziły się na jej odbudowę.

Obecnie do ruin Zamku Pieniny prowadzi szlak z Krościenka. Trzeba wejść na żółty szlak i kierować się na Toporzysko. Na Polanie Wyrąbek kierujemy się na szlak niebieski. Zamkową Górę można zobaczyć także w drodze powrotnej z Trzech Koron. Przez Zamkową Górę przebiega szlak niebieski, który wiedzie na Sokolicę, Sokolą Perć i Trzy Korony.(Mapa Turystyczna – zobacz 1:40 h 4 km.). I dłuższy wariant z Czorsztyna cały czas szlakiem niebieskim (Mapa Turystyczna – zobacz 2:50 8.4 km). W lecie jest to chętnie odwiedzane miejsce, więc trzeba liczyć się z tłokiem na szlaku. Trzeba również dodać, że od kwietnia 2017 roku, niestety wejście do ruin zamku jest zamknięte dla turystów do odwołania. Budowla musi przejść badania konserwatorskie. Pieniński Park Narodowy, który zlecił opracowanie dokumentacji technicznej dla zabezpieczenia i konserwacji tego miejsca otrzymał ekspertyzę z której wynika, że oprócz zawalenia się stropu, zawaleniem grozi również mur sąsiadujący ze schodami prowadzącymi na Zamek. Do czasu renowacji obiekt nie może być udostępniony do zwiedzania.

 

 

 

 


 

Mapka dojścia do zamku z Krościenka

Mapa.cz zobacz
Mapa Turystyczna zobacz

 


 

Zamek w Gliwicach

Zamek w Gliwicach

Share Button

Makieta przedstawia Gliwice w XVII wieku.

Gliwice to miasto leżące w południowej Polsce, w województwie śląskim, jest jednym z najstarszych miast na Górnym Śląsku. O Gliwicach źródła historyczne wspominają po raz pierwszy w XIII wieku. W tym okresie miasto leżało w granicach Polski. Jak donoszą historycy, w XIV wieku Gliwice miały charakter obronny i należały do księstwa opolsko-raciborskiego i w tym też czasie stanął tu zamek. Przypuszcza się, że zbudował go książę Siemowit, który swoje panowanie rozpoczął około 1337 roku i jako jedyny nosił w tym czasie przydomek księcia gliwickiego. Tylko czy rzeczywiście zamek stał w tym miejscu?. Historia powstania zamku nie jest dobrze poznana i nadal pozostaje obiektem badań historyków. Jedna z hipotez mówi, że pierwotnie stał w południowo-wschodniej części miasta, nieopodal kościoła Wszystkich Świętych, gdzie współcześnie znajduje się budynek plebani.
Wiadomym jest że, istniejący obecnie budynek określany jako Zamek Piastowski (według historyków prawidłowa nazwa to Dwór Cetrycza), wraz z murami obronnymi powstał w XIV wieku, początkowo w formie dwóch baszt założonych na planie kwadratu, później połączonych ze sobą ścianą kurtynową i drewnianą galerią, gdzie do dzisiaj przetrwały: wieża, mur kurtynowy, jedno skrzydło mieszkalne, fragmenty średniowiecznych kamiennych murów oraz piwnice. Podaje się też inną datę powstania, miał zostać zbudowany wykorzystując istniejący wcześniej wspomniany fragment umocnień obronnych z połowy XIV wieku w latach 1558-1561 z inicjatywy Fryderyka Zettritza, jednak ten okres w większości źródeł historycznych przedstawiany jest jako rozbudowa istniejącej warowni, która łączący style gotycki i renesansowy.
W następnych wiekach zamek podlegał licznym przebudowom, wykorzystywany był na różne sposoby – jako arsenał, słodownia czy więzienie miejskie. Do 1945 roku budynek nazywano dworem Cetrycza. Po wojnie doczekał się gruntownej przebudowy. W latach 1952-1961 baszta zachodnia została podwyższona o jedną kondygnację i nakryta dachem czterospadowym, a budynek zaadaptowano na siedzibę muzeum. Kolejne prace budowlano-remontowe przeprowadzono w latach 1983-1988 zmieniły one wygląd zewnętrzny obiektu i układ jego wnętrz. W skrzydle zachodnim i łączniku od południa wyeksponowano mur kamienno-ceglany do wysokości trzeciej kondygnacji. Ostatnią rewitalizację obiektu przeprowadzono w latach 2005-2008. Obecnie budynek nazywany Zamkiem Piastowskim jest oddziałem Muzeum w Gliwicach, mieszczą się w nim działy: archeologiczny, historyczny i etnograficzny.

 

 

Czy wiesz że… W 1683 roku miasto zaszczycił swą obecnością Jan III Sobieski zmierzający z odsieczą na Wiedeń ? Zatrzymał się w klasztorze ojców Franciszkanów przy kościele Podwyższenia Krzyża Świętego.

 

 


Wystawy na zamku

 

Wystawa archeologiczna ukazuje historię Ziemi Gliwickiej od najstarszych znalezisk datowanych na epokę kamienia, aż po wczesne średniowiecze. W jej zbiorach znajdują się zabytki pochodzące z badań wykopaliskowych prowadzonych na terenie powiatu gliwickiego. Najwięcej miejsca poświęcono cmentarzysku łużyckiemu z okresu wczesnego żelaza, odkrytemu przed laty w miejscowości Świbie. Wystawiono m.in. zrekonstruowane szkielety zwierząt plejstoceńskich – nosorożca włochatego i mamuta, a ponadto zobaczymy bogatą kolekcje artefaktów ceramicznych, metalowych (brązowe i żelazne ozdoby, narzędzia i broń).

 

 

Wystawa historyczna przedstawia dzieje miasta poczynając od lokacji grodu w końcu XIII wieku, kończąc na przełomie ustrojowym w Polsce w roku 1989. Zobaczymy m.in. dokumenty, akta i rękopisy, starodruki, książki i broszury, zabytki cechowe, zabytki górnicze, kartografię, prasę, militaria, sztandary i chorągwie, afisze i plakaty, banknoty i numizmaty, odznaczenia i medale, ikonografię, fotografie itp.

 

 

Wystawa Etnograficzna dokumentuje kulturę wsi regionu gliwickiego. Dużą część zbiorów stanowią kobiece i męskie stroje ludowe zaprezentowane na naturalnej wielkości manekinach w przeszklonych tubach. Stroje pochodzą z regionu gliwickiego, z terenu Śląska Cieszyńskiego i innych części Górnego i Dolnego Śląska. Dodatkowo zobaczymy sprzęt domowy i gospodarstwa domowego, wyposażenie dawnych domów wiejskich. Na wystawie zobaczyć można również tradycyjną śląską kuchnię i izbę.

 

 


Informacje

 

  • Adres – centrum miasta ul. Pod Murami 2
  • Strona zamku – www.muzeum.gliwice.pl
  • Ceny biletów, godziny otwarcia: www.muzeum.gliwice.pl/pl/informacje-praktyczne (w soboty bezpłatnie)
  • Głowna siedziba muzeum w Gliwicach to XIX-wieczna willa Caro
  • Audioprzewodniki – w zamku można bezpłatnie wypożyczyć (zostawiając kaucję) audioprzewodniki. Przy ich pomocy jest możliwość zwiedzaania Gliwic. Do wyboru są dwie trasy: „Spacerem po Starym Mieście” i „Spacerem po Śródmieściu”.
  • Przewodnik .pdf online –
    – www.gliwice.eu/sites/default/files/imce/przewodnik26_04_2.pdf
    – www.turystyka.gliwice.eu/sites/default/files/imce/przewodnik.pdf

 


 

Zamek w Oświęcimiu

Zamek w Oświęcimiu

Share Button

Oświęcim to miasto w województwie małopolskim. Leży nad rzeką Sołą w centrum Kotliny Oświęcimskiej, między Pogórzem Karpackim a Wyżyną Śląską. W przeszłości był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego, w dokumentach nazwa miasta pojawiła się dopiero pod koniec XII wieku. Dziś wypowiadając słowo „Oświęcim” pierwsze skojarzenie, to niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady Auschwitz-Birkenau, symbol terroru i ludobójstwa. Utworzono go w połowie 1940 roku na przedmieściach włączonego przez nazistów do Trzeciej Rzeszy Oświęcimia.
Jednak Oświęcim to nie tylko obóz koncentracyjny, tyle zła i ponad milion ofiar, to także ładne i ciekawe miasto i jego ponad 800-letnia historia. Szczególne wrażenie na odwiedzających robi jeden z ważniejszych zabytków, symbol historii miasta – pięknie odrestaurowany piastowski zamek, wraz z wieżą, fragmentem murów obronnych oraz starą zabudową. Położony jest na porośniętym starymi drzewami wzgórzu, nad rzeką Sołą. Z pierwotnego książęcego zamku nie pozostało nic prócz masywnej, kwadratowej ceglanej wieży z XIII wieku, która dodajmy jest najwyższym zachowanym murem gotyckim w Polsce południowej.
Obecny budynek zamku wzniesiono na początku XVI wieku po pożarze jaki miał miejsce w 1503 roku. Odbudowano go w ciągu 5 lat na polecenie króla Aleksandra Jagielończyka. Prace przy wzmacnianiu i rekonstrukcji murów trwały do 1534 roku. Z tego okresu do dziś zachowany jest fragment muru obronnego z basteją w północno-wschodniej części wzgórza oraz obecnego budynku zamkowego. Pożar ogarnął zamek jeszcze dwukrotnie w wieku XVII, ostatecznie został zdobyty i spalony w czasie potopu szwedzkiego. Od tego czasu stopniowo popadał w ruinę. Mimo uchwały sejmowej, nakazującej pilne prace remontowe, nigdy już nie odzyskał dawnej świetności. Zniszczenia dopełniła powódź w 1813 roku, kiedy Soła zmieniła swój bieg i niemal połowa wzgórza wraz z budynkami oberwała się i runęła do wody. W kolejnych latach częściowo zrujnowane zabudowania zamkowe służyły nowym, prywatnym właścicielom, jako pomieszczenia gospodarcze, skład soli, był tu hotel i kompleks gastronomiczny, mieściły się również biura starosty oświęcimskiego, na krótko nawet magazyn fabryki wódek i likierów. Ostatnie przebudowy z lat 1904–1906 i 1929–1932 ostatecznie zmieniły charakter zamku. W czasie wojny w jego murach ulokowały się niemieckie władze okupacyjne. W latach powojennych był tu początkowo Urząd Gminy, Powiatowa Rada Narodowa, a następnie siedziba władz miejskich Oświęcimia. W 2004 roku Urząd Miasta Oświęcim przeprowadził, kapitalny remont zabytku, który zakończył się w 2006 roku. Z dniem 1 stycznia 2010 roku, rozpoczęła swoją działalność instytucja „Muzeum Zamek w Oświęcimiu„.

Zbiory Muzeum Zamek w Oświęcimiu liczą obecnie ponad 1350 pozycji inwentarzowych, z czego ponad 90% obiektów jest własnością muzeum. Jedną z najcenniejszych pamiątek historycznych znajdujących się w zbiorach muzeum jest płyta nagrobna Mikołaja Myszkowskiego z końca XV wieku. W kolekcji znajdują się również dokumenty, pieczęcie, numizmaty, mapy, książki, fotografie, przedmioty użytku codziennego, wnętrza mieszkalne (salon, jadalnia, kuchnia, mieszkanie żydowski, katolickie, gabinet Aleksandra Orłowskiego) oraz zabytki archeologiczne pozyskane w trakcie prac wykopaliskowych prowadzonych na wzgórzu zamkowym po roku 2000 i w okolicy starego miasta. Wszystkie eksponaty prezentowane są na poszczególnych grupowo podzielonych stałych wystawach: archeologicznej, wnętrza mieszczańskie, z okresu międzywojennego oraz na wystawie „W Królewskim Mieście Oświęcimiu”, która prezentuje historię miasta z przełomu XIX i XX wieku począwszy od okresu autonomii galicyjskiej aż do wybuchu II wojny światowej w 1939 roku. Warto również wejść po stromych schodach na 40-metrową wieżę, z której roztacza się piękną panorama Oświęcimia i okolic.

 

 

Czy wiesz że… Zamek w swych murach gościł takie znakomitości jak: Kazimierz Jagielończyk z żoną Elżbietą Rakuszanką. Zatrzymała się tu także Bona Sforza w drodze na swój ślub z Zygmuntem I i koronację. Również przyszła żona Zygmuna Augusta – Elżbieta Habsbużanka gościła na zamku. Witał ją tutaj orszak żon polskich dostojników państwowych z Krakowa. Należy wspomnieć o Henryku Walezym kiedy uciekał z Polski do Francji również on zatrzymał się w Oświęcimiu.

 

 


Muzeum w starym Ratuszu

 

Będąc w Oświęcimiu trzeba koniecznie wpaść na rynek,  tam czeka na nas kolejna niespodzianka do zwiedzenia.
Od 20 lipca 2018 roku Muzeum Zamek ma swój nowy oddział, który mieści się w byłym budynku Ratusza na Rynku Głównym. Znajduje się w nim stała interaktywna wystawa o nazwie „W przestrzeni historii. Dzieje miasta Oświęcimia” prezentuje historię miasta od średniowiecza do czasów współczesnych.
Jedną z głównych atrakcji jest przedwojenny automobil produkowany w Oświęcimiu, do którego można zasiąść i odbyć wirtualną podróż po uliczkach przedwojennego Oświęcimia. Inną ciekawą atrakcją mieszczącą się w piwnicach budynku są wyświetlane dwa krótkie filmy przedstawiające  historię miasta od czasów najdawniejszych do XVI wieku i kolejny,  o pierwszej parze książęcej zamieszkującej na zamku – księżnej Eufrozynie i księciu Władysławie w ich rolę wcielają się aktorzy. Cały materiał historyczny jest naprawdę świetnie opracowany w formie multimedialnej i przestawiony przez narratora Grzegorza Łukawskiego mieszkańca Oświęcimia i aktora Teatru Słowackiego w Krakowie. Wystawy nie posiadają ograniczeń wiekowych, są również przygotowane zabawy i gry dla najmłodszych np. „Niełatwo być księżną„, „Niełatwo być księciem„, a także Quizy – pytanie-odpowiedź itp, każdy znajdzie coś dla siebie, nawet te osoby, które nie przepadają za historią.
Muzeum Ratusz można zwiedzać indywidualnie i grupowo, warto zakupić podczas wizyty na zamku bilet łączony (zamek, wieża, ratusz) jest trochę taniej, jest też opcja bezpłatna jeśli odwiedzimy te miejsca we wtorek.
Koniecznie trzeba napisać kilka słów na temat samego budynku ratusza. Jego historia rozpoczyna się w XIX wieku, w 1872 roku wtedy to podjęto uchwałę o jego budowie. Po trzech latach od ukończenia budynku, przeniesiono biura władz miejskich, które mieściły się w nim do okresu II wojny światowej. Po zajęciu Oświęcimia niemieckie władze okupacyjne na swoją siedzibę wybrały zamek. Po wojnie ratusz już nigdy nie był siedzibą władz miejskich. Mieścił się w nim Państwowy Urząd Bezpieczeństwa, w latach 70-tych komenda Milicji Obywatelskiej, Wojskowa Komisja Uzupełnień, rezydowało również Towarzystwo Miłośników Ziemi Oświęcimskiej, Rada Osiedla Starego Miasta oraz związany z nią klub „Oświęcimska Starówka”.

 

 

 


Informacje

 

  • Strona zamku: www.muzeum-zamek.pl
  • Punkt Informacji Turystycznej – Rynek Główny 2 (budynek byłego Ratusza)
  • Godziny otwarcia i cennik : www.ratusz-oswiecim.pl/ratusz/godziny-otwarcia/
  • Parking – znajduje się bezpośrednio przy zamku i na przeciwko ul. zamkowa (płatny od poniedziałku do piątku w weekend za darmo) szczegółowe informacje www.oswiecim.pl/urzad-miasta/strefa-platnego-parkowania
  • Wirtualny spacer: www.muzeum-zamek.pl/wirtualny-spacer
  • Ciekawe strony o mieście Oświęcimiu – www.oswiecim.wkraj.pl, oswiecim.pl, www.treespot.um.oswiecim.pl
  • Przewodniki po mieście Oświęcimiu w formacie pdf
    www.it.oswiecim.pl/pliki/oswiecimiZiemiaOswiecimska.pdf
    www.it.oswiecim.pl/pliki/Folder_Zabytki_2015_PL_NET.pdf

 


 

Pałac w Sławikowie

Pałac w Sławikowie

Share Button

Sławików to wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Rudnik. Prawdopodobnie jedna z najstarszych miejscowości na ziemi raciborskiej. Pierwszy raz wzmiankowana w łacińskim dokumencie z 1223 roku jako Slavicovo. Miejscowość wielokrotnie zmieniała właścicieli, jednak chyba najbardziej w historii zapisał się baron Ernst von Eickstedt, który kupił ją w 1831 roku od rodziny von Eichendorff władającej pobliskimi Łubowicami. Na przełomie 1844 i 1845 roku rozpoczął wznoszenie nowego kościoła. Niedługo potem zmarł, a budowę dokończył jego brat Adalbert von Eickstedt, z wykształcenia architekt. Na krótko przed swoją śmiercią, która nastąpiła 3 grudnia 1865 roku, Ernst polecił bratu sporządzić plany przebudowy pałacu. Data powstania pałacu tak naprawdę nie jest znana, bo nie zachowały się źródła pisane, ani nie były robione badania w tym kierunku. Przypuszcza się jednak, że został wybudowany w XVIII wieku przez Fryderyka Gregora von Lautensac.

Pałac w Sławikowie w roku 1910.

W czasach jego świetności pałac prezentował się wspaniale, o czym świadczą pozostałe po nim przedwojenne zdjęcia. Zbudowany na rzucie wydłużonego prostokąta, otoczony okazałym parkiem ze starodrzewiem. Przebudowany w stylu eklektycznym, przez w/w Barona Ernsta von Eickstedt, który nie dożył jej końca. Zmarł w grudniu 1865 roku, spoczął w rodzinnym mauzoleum, zbudowanym w parku przypałacowym, którego pozostałości jeszcze można zobaczyć. Rozbudowę dokończył jego syn Ernest Fryderyk junior. Dobudowano wówczas drugie piętro oraz cztery filary podtrzymujące balkon w elewacji frontowej, dobudowano także oranżerię. Ogólnie obiekt posiadał trzy kondygnacje i był częściowo podpiwniczony. Pokrywał go płaski dach, po którym obecnie nie ma już niestety śladu.
Pałac należał do potomków Ernesta von Eikstedta do 1945 roku, kolejno spadkobiercami pałacu byli: w 1903 roku baron Guido von Eickstedt. Następnie, aż do 1945 roku był w rękach jego syna Rudolfa Karla Ferdinanda Ernsta Guido, kiedy to opuścił pałac wraz z rodziną uciekając przed frontem walk o przyczółek łubowiecki między Wehrmachtem i Armią Czerwoną. W czasie działań wojennych budowla doznała znacznych uszkodzeń. Po wojnie, za czasów Polski Ludowej rozkradziony pałac podobnie jak wiele majątków ziemskich, przeszedł na własność Skarbu Państwa i była zarządzana przez gospodarstwo rolne, które doprowadziło piękną budowlę do całkowitej ruiny. Po roku 2000 pałac kilkakrotnie wystawiono na sprzedaż. Jak na razie bezskutecznie. Warto dodać iż, zespół pałacowy w Sławikowie: pałac i park, został wpisany do rejestru zabytków sztuki 24.03.1964 roku, pod nr rej.: 746/64.
Niegdyś piękny pałac, dzisiaj znajduje się w stanie opłakanym, chyba już nie do uratowania. Całość bierze we władanie przyroda zarośnięty jest jak afrykańska dżungla, w większości budynek porasta bluszcz. Ze ścian odpada tynk, a do środka wchodzą drzewa. W wielu miejscach widać ślady „poszukiwaczy skarbów”. W otoczeniu rezydencji przetrwały również resztki folwarku. Pałac znajduje się centrum Sławikowa, niedaleko kościoła parafialnego pw.  św. Jerzego. Obecnie obiekt nie jest zabezpieczony ani pilnowany, grozi zawaleniem, wstęp do niego jest zabroniony. Wchodząc na teren trzeba pamiętać o zachowaniu ostrożności.

 

 


Zobacz inne zamki i pałace

 

 


 

 


 

Pałac Eichendorffów

Pałac Eichendorffów

Share Button

Łubowice to bardzo stara wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Rudnik. Odkrycia archeologiczne, prowadzone tu dowiodły, iż w okresie od IX do VII wieku przed Chrystusem w Łubowicach znajdował się pradziejowy gród z przełomu epoki brązu i żelaza, zwanej okresem kultury łużyckiej. Kolejne udokumentowane ślady osadnictwa na tym terenie są datowane już na wiek XII. Natomiast pierwsza pisemna wzmianka o średniowiecznych Łubowicach pochodzi z drugiej połowy XIV wieku. Wymienia je datowany na 1376 rok dokument, zawierający listę osiemnastu parafii wchodzących w skład archiprezbiteratu raciborskiego, jako Lubowice, należąca do rycerskiej rodziny Lubowiców.
Dziś jednak miejscowość znana jest głównie z dwóch powodów: za sprawą rodu Eichendorffów, a przede wszystkim znanego poety niemieckiego romantyzmu i przedstawiciela tej rodziny Josepha von Eichendoffa, oraz ruiny jednopiętrowego, barokowego pałacu, zbudowanego w 1786 roku, gruntownie przebudowanego w stylu neogotyckim około 1860 roku i zniszczonego w 1945 roku.
Warto w tym miejscu przybliżyć historię tej budowli. Jak już w/w pałac został wzniesiony w latach 1780–1786 staraniem hrabiego Adolfa Teodora von Eichendorff, z przeznaczeniem na rodową siedzibę. Ledwie dwa lata po zakończeniu budowy przyszedł w nim na świat syn fundatora, Josef Carl Benedikt, późniejszy poeta, uważany dziś za jednego z wybitniejszych przedstawicieli niemieckiego romantyzmu w literaturze. O pałacu nie zachowało się zbyt wiele informacji. Na wytworne wnętrza szlacheckiej siedziby, w czasie kiedy należała do rodziny von Eichendorff, składały się: pokój stołowy z parkietem, na którym wyłożono herb tegoż rodu (gałąź dębu z czterema żołędziami), sala balowa, zwana bawialną i salon muzyczny. Na południe od pałacu znajdował się ogród w stylu angielskim. Pałac, pierwotnie klasycystyczny, w 1858 roku przebudowany został w modnym wówczas stylu angielskiego neogotyku, z dobudowaniem oficyny. Nie był już wówczas własnością Eichendorffów – zubożali hrabiowie zmuszeni byli sprzedać obiekt księciu von Ratibor z pobliskich Rud. W tej formie taki wygląd zachował się na wielu pocztówkach, można je również zobaczyć na tablicach informacyjnych przed pałacem. Kres dla pałacu przyszedł wraz z końcem drugiej wony światowej. W rodzinnej wsi poety doszło wówczas do ciężkich walk, w których pałac został spalony. Wypalone ruiny pałacu po wojnie posłużyły okolicznej ludności za źródło materiałów budowlanych. Ocalały jedynie fragment ścian frontowych, wraz z przylegającym zabytkowym parkiem przypałacowy, z zachowaną grabową aleją – zwaną „Zajęczą”. Dziś pałac jest oczyszczony z gruzów i zabezpieczony jako trwała ruina, a piękny park zachęca do spacerów.
Przy okazji wizyty warto również odwiedzić znajdujący się ok. 200 metrów od ruin pałacu nieczynny cmentarz wokół nieistniejącego już drewnianego kościoła. Na cmentarzu odnaleźć można grób zmarłych rodziców poety. Dodatkowo w starej szkole powstała izba pamięci pod patronatem lokalnej mniejszości niemieckiej poświęcona poecie Eichendorffowi. Izba skupia wszelkie pamiątki dotyczące jego osoby, m.in. dokumenty rodzinne, listy, wizerunki poety czy różnojęzyczne wydania jego dzieł.

 

 

Czy wiesz że… Na poddaszu pałacu, za czasów Eichendorffów, znajdowało się małe obserwatorium z lunetą? O tej informacji można przeczytać w pamiętnikach Poety Josepha von Eichendorffa. Pisał on „Ten rzadki instrument – luneta zwana też tubusem, służył wówczas do obserwacji astronomicznych i „podglądania” okolicy. Z tej atrakcji korzystali również goście Eichendorffów”.

 


 

 

 


Zobacz inne zamki i pałace

 

 


 

Zamek w Sosnowcu

Zamek w Sosnowcu

Share Button

Sosnowiec to miasto na południu Polski, w województwie śląskim, w Zagłębiu Dąbrowskim. Leży nad 3 rzekami: Czarną Przemszą, Białą Przemszą i Brynicą. Osadnictwo na terenie dzisiejszego Sosnowca ma bardzo długą historię, jednak pierwsze informacje na temat miasta pochodzą z połowy XVIII wieku, a prawa miejskie przyznano mu dopiero na początku XX wieku.
Pomimo iż Sosnowiec jest miastem stosunkowo młodym, nie brakuje tutaj miejsc, które warto odwiedzić. Najstarszym i najcenniejszym zabytkiem jest Zamek Sielecki. Nie wiadomo jak wyglądał obiekt i gdzie dokładnie był posadowiony. Pierwsza informacja o obiekcie obronnym w Sielcu w dokumentach pochodzi z 1430 roku. Sielcem władał wtedy Bodzanta. W piśmie dowiadujemy się o konflikcie sąsiedzkim pomiędzy Bodzantą z Sielca a Mikołajem Korniczem Siestrzeńcem, burgrabią będzińskim. W jego trakcie Kornicz Siestrzeniec zdobył sielecki zamek. Spór zakończył się dopiero po usunięciu Kornicza z funkcji burgrabiego.
Na przełomie XV i XVI wieku dobra sieleckie w ramach odzyskiwania królewszczyzn przeszły na własność króla Kazimierza Jagiellończyka, po jego śmierci władał nimi kolejny Jagiellon na polskim tronie – Jan Olbracht, a po nim Aleksander Jagiellończyk. Nie trwało to długo, bo wkrótce ponownie dobra te wróciły w szlacheckie ręce. Do tego czasu nie wiadomo jak wyglądał ten obiekt. Historia budowy zamku jaką znamy dziś zaczyna się w 1620 roku, wtedy to Sebastian Minor z Przybysławic, dziedzic wsi Sielec herbu Półkozic ukończył budowę nowego zamku na planie czworoboku z dziedzińcem pośrodku. Upamiętniono to, tablicą zachowaną do dzisiaj w dawnej kaplicy z tą właśnie datą i herbem Minorów. Wygląd zamku z tego okresu przedstawiają inwentarze z 1665 i 1719 roku. Zamek w swej historii był wielokrotnie przebudowywany, przechodził przemiany nie tylko zewnętrzne, zmieniali się również jego właściciele. W rękach szlachty polskiej pozostał do 1802 roku. W czasie zaborów był własnością arystokracji niemieckiej. W 1814 roku został zakupiony przez Ludwika Anhalt-Koethena ówczesnego właściciela Pszczyny. Po pożarze z 1824 roku w latach 1824-1832 został odbudowany jako obiekt pozbawiony cech obronnych uzyskując w ten sposób charakter reprezentacyjno-pałacowy.
W 1856 roku zamek nabył hr. Andrzej Renard dla swojego syna Jana. Został gruntownie przebudowany tracąc swoją pierwotną formę. Wyburzono skrzydło wschodnie, zasypano fosę, powiększono wieże zamkowe od strony zlikwidowanego skrzydła, obok zamku powstał park w stylu angielskim. W rękach tej rodziny i związanej z nią spółki górniczej „Gwarectwo im. Hr. Renard” zamek pozostał do II wojny światowej, kiedy to majątek Gwarectwa został przejęty na rzecz Skarbu Państwa. Zamek Sielecki stał się własnością kopalni KWK „Sosnowiec”. Początkowo znajdowała się w nim administracja Kopalni, a później Muzeum Górnictwa. W tym czasie dokonano też zmiany zamkowego otoczenia. Wyburzono istniejące obiekty gospodarcze a na ich miejscu wzniesiono osiedle mieszkaniowe, co delikatnie mówiąc nie najlepiej wygląda, ponieważ zamek stoi w otoczeniu „gierkowskich” bloków mieszkalnych. Nie mogłem w to uwierzyć, że ktoś kiedyś mógł coś takiego wymyślić. W 1977 roku budynek przeszedł na własność Centralnej Wzorcowni Szkła Polskiego przedsiębiorstwa „Vitropol” i w latach 1978-1979 zabytek poddano ponownie remontowi. Kiedy pod koniec lat 80-tych upadał w Polsce komunizm w gmachu mieścił się Urząd Stanu Cywilnego z salami konferencyjnymi i restauracją jego stan był bardzo zły. Na tyle zły, że w 1995 zaprzestano jakiejkolwiek działalności i obiekt zamknięto. W tym czasie zniszczony zamek przejęło miasto Sosnowiec i rozpoczęto kolejny remont. Obecnie w zamku, wspaniale odrestaurowanym ma siedzibę „Sosnowieckie Centrum Sztuki – Zamek Sielecki„. Odbywają się wystawy: tematyczne, historyczne, twórców współczesnych, spektakle i koncerty. Ponadto Sosnowieckie Centrum Sztuki posiada Galerię Extravagance – dział historyczny, który zajmuje się organizowaniem wystaw związanych z historią miasta oraz historią Zamku Sieleckiego.

 

 

Czy wiesz że… w Sosnowcu w 1902 r. urodził się znany polski śpiewak (tenor) i aktor Jan Kiepura ? Cieszył się na arenie międzynarodowej dużą popularnością, odnosił sukcesy na scenach czołowych teatrów świata, jak również w salach koncertowych i na ekranie kinowym.

 


 

 


Zobacz inne Zamki i Pałace

 

 


 

Pałac Mieroszewskich

Pałac Mieroszewskich

Share Button

Będziński Pałac Mieroszewskich położony jest w dzielnicy Gzichów we wschodniej części miasta, na prawym brzegu Czarnej Przemszy, u zachodniego podnóża Góry Zamkowej. Jak sama nazwa wskazuje był siedzibą rodu Mieroszewskich herbu Ślepowron z Mieroszewic. Najstarsza wzmianka o majątku rodowym znajduje się w księdze metrykalnej parafii św. Trójcy w Będzinie z lat 1644-1647.
Protoplastą gzichowskiej linii, właścicieli klucza był zmarły w 1687 roku Jan Mieroszewski, który od 1640 roku sprawował urząd starosty i sędziego ziemskiego Księstwa Siewierskiego, dziedzica m.in. na Gzichowie. Po śmierci ojca dobra gzichowskie odziedziczył Kazimierz Mieroszewski i to właśnie on po roku 1700 rozpoczął budowę nowej siedziby Mieroszewskich na Gzichowie, prawdopodobnie przy wsparciu braci. Prace przy powiększaniu, a głównie upiększaniu rezydencji kontynuował syn Kazimierza Stanisław Kostka Mieroszewski. Rodzina Mieroszewskich była jedną z potężniejszych rodów pogranicza małopolsko-śląskiego, właścicielami pałacu byli do śmierci ostatniego z linii gzichowskiej hrabiego Józefa Mieroszewskiego, który nie posiadał męskiego potomka. Majątek po nim odziedziczyła córka Ludwika, która poślubia Wincentego Siemieńskiego. Po jej śmierci klucz gzichowski w 1825 roku przechodzi drogą dziedziczenia do rodziny Siemieńskich. Siemieńscy w 1860 roku odsprzedali rezydencję rodzinie Mycielskich, a po powstaniu styczniowym w posiadanie pałacu wszedł śląski potentat przemysłowy – Christian Gustaw Von Kramsta. Od 1890 roku do wybuchu II wojny światowej w 1939 roku pałac był własnością Towarzystwa Kopalń i Hut Sosnowieckich, znajdowały się w nim biura oraz mieszkania administracji Towarzystwa. Podczas II wojny światowej pałac zajęło przedsiębiorstwo Sosnowitzer Bergwerks und Hutten A.G., a w 1945 roku został przejęty przez Spółdzielnię Rolniczą, która gospodarowała w nim do lat 50-tych XX wieku. W tym okresie brak dbałości o pałac i niewłaściwe użytkowanie spowodowało jego dewastację. Szansą na uratowanie zespołu pałacowo-parkowego stało się rozpoczęcie przygotowań do uroczystości 600-lecia Będzina. W latach 1954 i 1958 Główny Konserwator Zabytków w Katowicach poleca natychmiastowe uporządkowanie dworu i budynków gospodarczych przy dworze oraz zleca Pracowniom Konserwacji Zabytków w Poznaniu opracowanie dokumentacji historycznej i wskazówek konserwatorskich. Z przedłożonej dokumentacji wynikało, że ogólny stan obiektu jest dobry. Po ukończeniu niezbędnych prac w 1958 roku w Pałacu utworzono Dom Kultury, który działał do lat 70-tych XX wieku. Jednak już od połowy lat 60-tych Dyrekcja Muzeum w Będzinie wspólnie z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków czyniła starania o zmianę jego funkcji, rozpoczęcie kompleksowej konserwacji całego zespołu pałacowo-parkowego i utworzenie muzeum. Przełomową datą w dziejach pałacu staje się rok 1982. Po 12 latach starań i różnych zabiegach następuje przekazanie go Muzeum Zagłębia w Będzinie.

Dziś Barokowo-klasyczystyczny zespół pałacowo-parkowy jest przykładem pięknie zachowanego i zakonserwowanego obiektu na terenie województwa śląskiego. W swej trzystuletniej historii był niejednokrotnie upiększany i rozbudowywany, w efekcie czego ma niejednolity charakter stylowy, posiada dwie kondygnacje i przejściowy układ pokoi. Niestety, w pałacu nic się nie zachowało z pierwotnego wyposażenia. Prawdopodobnie kolejni właściciele, opuszczając siedzibę wszystko zabrali. Dodatkowo zmiana funkcji z mieszkalnej na biurową spowodowała zatarcie elementów dekoracji rzeźbiarsko-malarskiej.
Muzeum Zagłębia przejmując obiekt w 1982 roku stanęło przed problemem odpowiedniego zagospodarowania sal. Zaczęto gromadzić zabytki mówiące o historii regionu. Głównym źródłem ich pochodzenia stały się pamiątki rodzinne przekazywane przez mieszkańców Zagłębia oraz skupowano eksponaty w antykwariatach południowej Polski. Jednak to co najbardziej wyróżnia Pałac Mieroszewskich to zachowana polichromia. O jej istnieniu dowiedziano się w 1957 roku w trakcie prac konserwatorskich Sali Myśliwskiej. Warto w tym miejscu dodać, iż nazwy poszczególnych sal tj. Salon Wodzów Antycznych, Salon Myśliwski, Salon z Medalionami, Salon Złoty, którymi posługuje się muzeum nie mają pochodzenia historycznego, zostały wprowadzone dla potrzeb muzeum i pochodzą od prezentowanych w nich tematyki polichromii. Sala Wodzów Antycznych (nazywana też Balkonowa, Lustrzana, Środkowa) przedstawia historię starożytną, namalowano w niej postacie wodzów antycznych. Do protoplastów rodu nawiązuje Sala z Medalionami, przedstawiono w niej portrety kobiet i mężczyzn z medalionami, a między oknami umieszczono herb Mieroszewskich. Kolejna, Sala Złota przyjęła swą nazwę od wielu złoceń w niej występujących. Najbardziej rozbudowana polichromia znajduje się w Sali Myśliwskiej. Sześć dużych obrazów ujętych w malowane ramy przedstawiają sceny z polowań. Całość wszystkich wnętrz dopełnia malarstwo z poł. XIX wieku, ozdobne kominki, stylowe meble oraz wyroby ze srebra, porcelany i cyny. Ekspozycja w/w znajduje się na I piętrze Pałacu. Parter prezentuje wystawę archeologiczno-historyczną „W łużyckiej osadzie i średniowiecznym grodzie”. Zobaczyć możemy m.in. obiekty pochodzące z IX i X wieku, które zostały pozyskane podczas wykopalisk archeologicznych z grodziska na Górze Zamkowej w Będzinie. W kolejnym pomieszczeniu, również na parterze umieszczono stałą wystawę etnograficzną „Izba Zagłębiowska” zgromadzono w niej wiele ciekawych eksponatów używanych w dawnym gospodarstwie domowym z początków XX wieku m.in. naczynia, meble, narzędzia rolnicze. Wystawa jest próbą rekonstrukcji wnętrza chaty z terenu Zagłębia Dąbrowskiego. Jest to tzw. typ chaty jednoizbowej, lecz składa się ona z izby i sieni.

Źródło: Wikipedia, Album – Pałac 1702-2002 Muzeum Zagłębia w Będzinie 2002 r.

 

 

 


Zobacz inne zamki i pałace

 

 


Wystawy Czasowe

 

Uzupełnieniem wystaw stałych to wystawy czasowe. Umieszczane są w salach pozbawionych stylowych elementów dekoracyjnych. Wystawy te są o różnorodnej tematyce. Zmieniają się mnie więcej co trzy miesiące. Podczas mojej wizyty miałem przyjemność zobaczyć wystawę prezentującą historię górnictwa węglowego w Zagłębiu Dąbrowskim pt. „Ostatnia Barbórka” . Na wystawie zaprezentowane zostały niezwykłe rekonstrukcje oraz eksponaty nawiązujące zarówno do historii górnictwa węglowego na tych terenach, jak i te ukazujące trud i etos pracy w kopalniach węgla kamiennego.

 

 

 


 

Zamek w Będzinie

Zamek w Będzinie

Share Button

Będzin jest miastem położonym nad rzeką Czarną Przemszą, w północno-wschodniej części województwa śląskiego, w Zagłębiu Dąbrowskim, w odległości 12 km od stolicy województwa śląskiego – Katowic, 5 km od centrum Sosnowca i 4 km od Dąbrowy Górniczej. Historycznie był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego. Należy do najstarszych miast (650 lat od nadania magdeburskich praw miejskich) Małopolski i województwa śląskiego.
Na mapie atrakcji turystycznych Będzina i jego flagowym symbolem jest średniowieczny piastowski, barokowo-klasycystyczny zamek, który dzięki staraniom wielu osób, w minionych wiekach i obecnie, ten historyczny obiekt nie popadł w ruinę i przetrwał do dzisiaj.

Zamek na litografii Napoleona Ordy 1880 rok.

Zamek na litografii Napoleona Ordy 1880 rok.

Zamek położony jest na wysokiej skarpie na lewym brzegu Czarnej Przemszy stanowi przykład budownictwa obronnego z lat 40-tych XIV wieku. Zresztą można zaryzykować stwierdzenie, że warowna budowla stała na tym wzgórzu od zawsze, gród istniał już w wieku IX, a osadnictwo jak wykazały wykopaliska na wzgórzu, sięga czasów dużo wcześniejszych, bo VII wieku przed Chrystusem, mieściła się tu osada kultury łużyckiej (wykopane przedmioty można zobaczyć na wystawie w Muzeum Pałacu Mieroszewskich).
Pierwsza pisemna wzmianka o zamku, co wiemy dzięki kronikarzom Janowi z Czarnkowa i Janowi Długoszowi, pojawia się w dokumentach w 1349 roku z okresu panowania ostatniego z Piastów – Kazimierza Wielkiego. Warownia była strategicznie ważnym ogniwem kazimierzowskiego systemu obrony granic Królestwa Polskiego, była też ostatnią twierdzą na przedpolu „Orlich Gniazd„. Miała za zadanie strzec granicy Polski przed najazdami od strony Książąt Śląskich i Państwa Czeskiego. Czuwała również nad bezpieczeństwem wodnych i lądowych dróg handlowych, m. in. traktu handlowego ze Śląska do Krakowa.
Pierwszym wymienionym z imienia dowódcą załogi zamkowej był burgrabia Wiernek (lub Wiernko) urzędujący w roku 1349. Kolejnymi właścicelami, którzy zamieszkiwali w zamku byli m.in. Mikołaj Siestrzeniec Kornicz, Szafrańcowie, Jaroccy, Myszkowscy i Zborowscy. Zła passa warowni zaczęła się wraz ze schyłkiem złotej epoki Jagiellonów, w drugiej połowie XVI wieku siedziba na krótko opustoszała i powoli niszczała. W sumie założenie było kilkukrotnie odbudowywane m.in. w 1616 roku po pożarze, dostosowano go wtedy do celów bardziej rezydencjalnych niż obronnych i kolejny raz czterdzieści lat później w 1655 roku po potopie szwedzkim. Jednakże dopiero po powołaniu na starostwo będzińskie przedstawicieli rodziny Mierszewskich (pod koniec XVII w.) budowla popadła w ostatecznie ruinę. Sytuacja taka trwała do 1834 roku, kiedy to z inicjatywy Banku Polskiego, a konkretnie hrabiego Edwarda Raczyńskiego budowla została odbudowana w stylu neogotyckim i romantycznym, co wynikało z ówczesnych tendencji konserwatorskich. W obiekcie miała zostać ulokowana Szkoła Akademiczno-Górnicza. Po odbudowie zaniechano jednak tego projektu. Opuszczony przez użytkowników znów popadł w ruinę. Pełną odbudowę przeprowadzono dopiero po II wojnie światowej. Po wielu perturbacjach w latach 1952-1956 udało się go zrekonstruować nadano mu wówczas obecny wygląd. Od 1956 roku w odbudowanych murach zamku mieści się Muzeum Zagłębia w Będzinie, gdzie prezentowane są dwie wystawy stałe. Pierwsza ukazuje rozwój broni i uzbrojenia od XVI do początku XX wieku. Zaprezentowano okazy broni białej, siecznej i drzewcowej, broń palną, miotającą i elementy uzbrojenia ochronnego. Zbiór składa się w dużej mierze z europejskiej broni regulaminowej, ale zawiera też wiele okazów broni galanteryjnej, myśliwskiej i sportowej, pięknie zdobionej, masą perłową i kością. Druga ze stałych wystaw poświęcona jest historii zamku oraz miasta („Z dziejów zamku i miasta Będzina”). Obrazuje rozwój osadnictwa na Wzgórzu Zamkowym we wczesnym i pełnym średniowieczu z uwzględnieniem zabudowy w obrębie dzisiejszego zamku. Wyeksponowano najstarsze ryciny, zdjęcia i grafikę przedstawiającą przebudowę zamku na przestrzeni wieków. Oprócz rycin, grafik i fotografii w gablotach prezentowane są również przywileje królewskie dla miasta, adresowane do cechów miejskich (XVII-XVIII w.), dokumenty, monety i pieczęcie pochodzące z Będzina. Prócz wspomnianych wystaw stałych Muzeum organizuje także ekspozycje czasowe. Warto również dodać, iż istnieje także możliwość wejścia na szczyt wieży zamku (opcja dodatkowo płatna), skąd roztacza się panorama na Będzin i okoliczne miasta.

 

 

Czy wiesz że… Będzin w swej historii był wiele razy miejscem historycznych wydarzeń ? W 1364 r. przebywał tu cesarz niemiecki Karol IV, w 1574 r. – Henryk Walezy, w 1683 r. – Jan III Sobieski, w 1696 r. – August II Mocny, w 1797 r. – Stanisław August Poniatowski. W murach zamku zawarto również traktat będzińsko-bytomski, na mocy którego Maksymilian Habsburg zrzekł się pretensji do polskiego tronu, tym samym uznając Zygmunta III Wazę za króla Polski.

 

 


Zobacz inne zamki na Szlaku Orlich Gniazd

 

 


 

Kolejnym obiektem wchodzącym w skład Muzeum Zagłębia w Będzinie jest mieszczący się nieopodal (ok. 500 metrów) barokowo-klasycystyczny pałac wzniesiony w 1702 roku przez Kazimierza Mieroszewskiego. Przedstawiciela jednego z potężniejszych rodów pogranicza małopolsko-śląskiego w Księstwie Siewierskim. Jednopiętrowy budynek wiele razy był upiększany i rozbudowywany, w związku z czym ma niejednolity charakter stylowy. We wnętrzu znajdują się zbiory archeologiczne, etnograficzne oraz historyczne. Wokół pałacu znajduje się wspaniały zespół parkowy. Szczegółowy opis znajdziemy tutaj. Warto kupić bilet łączony na dwa obiekty – zamek i pałac.

 

 

Muzeum Zagłębia sprawuje również opiekę nad obiektami: Podziemia Będzińskie, Mury Miejskie oraz Wzgórze Zamkowe. Podziemia Będzińskie usytuowane są we wschodniej części Wzgórza Zamkowego pomiędzy aleją Kołłątaja a ulicą Podzamcze. Pochodzenie podziemi poniemieckich do dziś nie jest jednoznacznie wyjaśnione. Wiadomo, że powstały podczas II wojny światowej, prawdopodobnie jako magazyny broni dla Wehrmahtu lub schron przeciwlotniczy. Istnieje także hipoteza wskazująca na planowaną podziemną fabrykę broni. Jednak w związku załamaniem się w styczniu 1945 roku frontu i zajęciem Będzina przez Armię Czerwoną, prac nie ukończono. Zwiedzanie jest możliwe siedem dni w tygodniu po uprzednim umówieniu się telefonicznie. Można również spytać w kasie zamku. Odbywa się ono w grupach, prowadzonych przez przewodnika. Wstęp jest bezpłatny (2019).
Mury Miejskie – pochodzą z okresu średniowiecza, powstanie ich zapoczątkowane zostało za czasów Kazimierza Wielkiego. Do dziś zachował się niewielki odcinek, z dwiema częściowo zrekonstruowanymi basztami na planie prostokąta. Zachowane fragmenty murów znajdują się w południowo – wschodniej części Starego Miasta. Od strony miasta graniczą z ulicą Podwale, a od strony zewnętrznej z ulicą Modrzejowską i ulicą Zawale. Od strony zewnętrznej mury są odsłonięte. Od strony Starego Miasta obudowane są dobudówkami z nielicznymi odsłoniętymi fragmentami.
Wzgórze Zamkowe – znajduje się w sąsiedztwem Będzińskiego Zamku i to właśnie tu pod koniec epoki brązu powstała pierwsza osada. Dziś jest to teren bardzo ładnie zrewitalizowany, stał się miejscem rekreacji, zabawy i odpoczynku połączonego z historią (szlak historyczno-edukacyjny). Można również odwiedzić na zachodnim zboczu Wzgórza Zamkowego Kirkut (cmentarz żydowski). Jego początki sięgają 1831 roku. Utworzono go w czasie epidemii cholery. Niestety jest bardzo mocno zaniedbany i porośnięty przez las.

 

 

 


 

Rudy

Rudy

Share Button

Pocysterski Zespół Klasztorno-Pałacowo-Parkowy w Rudach

Miejscowość Rudy to niewielka wieś położona w centrum Parku Krajobrazowego „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich”, w dolnym biegu rzeki Rudy, w województwie śląskim, w powiecie raciborski, pomiędzy Gliwicami i Raciborzem.
Jak się przyjmuje, założycielami Rud pierwotnie zwanych Wladislavia, byli Cystersi, choć za fundatora uchodzi książę Władysław III Opolski. Mnisi osiedlili się w Rudach w połowie XIII wieku przybywając z Jędrzejowa i w tym też czasie wybudowali murowany wczesno-gotycki kościół i klasztor oraz rozpoczęli akcję kolonizacyjną i działalność gospodarczą. Zakonnicy, znani z pracowitości i gospodarności, znacznie przyczynili się do rozwoju tego obszaru. Zajmowali się sadownictwem, leśnictwem i bartnictwem. W okolicy Rud wybudowali stawy rybne. Hodowali także owce, trzodę i bydło. W 1707 roku klasztor posiadał pięć hut żelaza, a nieco później hutę szkła, warzelnie potasu, smolarnię, fabrykę drutu, gorzelnię i browar.
Bogata historia cysterskiej obecności w Rudach została przerwana w 1810 roku, kiedy to na mocy edyktu króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III nastąpiło rozwiązanie wszystkich zgromadzeń zakonnych, a dobra klasztorne zostały przekazane w ręce książąt raciborskich. Byli oni właścicielami pocysterskich obiektów, aż do stycznia 1945 roku, kiedy okolice Rud zostały zajęte przez oddziały Armii Czerwonej. Doszło wówczas do splądrowania całego obiektu, a następnie do jego podpalenia. W latach 1947-1950 odbudowano kościół przywrócono mu według możności wygląd pierwotny, czyli wczesno-gotycki. Zabudowania klasztorno-pałacowe pozostały w stanie ruiny przez ponad 50 lat, nie znalazł się bowiem gospodarz, który mógłby przywrócić mu niegdysiejszą świetność. Stan taki trwał aż do roku 1998, kiedy to kompleks: park przypałacowy i obiekt klasztorno-pałacowy zostały w stanie zdewastowanym przekazane Kościołowi Diecezji Gliwickiej, gdzie przy wsparciu finansowym UE oraz środków własnych w latach 2007-2011 został odbudowany.

Dziś Cystersów w Rudach już nie ma, a o ich obecności przypomina pięknie odbudowany Zespół klasztorno-pałacowy, który składa się z kościoła będącego trójnawową bazyliką, czworoboku średniowiecznego klasztoru pocysterskiego oraz później dobudowanych skrzydeł barokowej rezydencji pałacowej. W kompleksie przygotowane są miejsca wypoczynku oraz ośrodek rekolekcyjny, jako zaplecze dla diecezjalnego Sanktuarium Matki Bożej Pokornej, sale konferencyjne, sale spotkań oraz pomieszczenia ekspozycji muzealnej i wystawienniczej. Realizowane są również inicjatywy naukowe, edukacyjne i kulturalne. Przylegająca do zespołu klasztornego świątynia ze słynącym łaskami obrazem Matki Bożej Rudzkiej została w 1995 roku podniesiona do godności Sanktuarium Diecezji Gliwickiej, a 14 czerwca 2009 roku podniesiona do godności Bazyliki Mniejszej i ponownie służy dziś duchowemu rozwojowi regionu. Warto również dodać, iż prowadzone są także prace nad uporządkowaniem i odtworzeniem otoczenia klasztornego, który ma służyć jako teren rekreacyjny dla okolicznych mieszkańców i zwiedzających. Ponadto cały kompleks znajduje się na Europejskim Szlaku Cysterskim.

Żródło: Tablice informacyjne przy zespole klasztorno-pałacowym, biuletyn Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Gmin Cysterskich, Wikipedia

 

 


 

 

 


 

Janów, Niegowa, Żarki

Janów, Niegowa, Żarki

Share Button

Jurajskie piękno

Trzy gminy, które warto odwiedzić podczas wizyty w jednym z najpiękniejszych zakątków Jury Krakowsko-Częstochowskiej to Janów, Niegowa i Żarki. Te trzy jurajskie gminy położone w północnej części województwa śląskiego postawiły na turystyczne partnerstwo. Liderem projektu była gmina Żarki, w efekcie wspólnych działań wybudowano 22 km tras asfaltowych, powstały ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne, liczne szlaki piesze i rowerowe. To tutaj można podróżować tzw. Szlakiem Orlich Gniazd, gdzie zobaczymy m.in. zamki w Mirowie, Bobolicach i Ostrężniku. Dodatkowo do najcenniejszych miejsc, które warto odwiedzić zaliczyć trzeba miejscowość Złoty Potok w gminie Janów, a w niej jak podają przewodniki najstarszą pstrągarnię w Europie, zespół pałacowo-parkowy na terenie którego, znajduje się Dworek Zygmunta Krasińskiego (obecnie Muzeum Regionalne im. Zygmunta Krasińskiego) oraz obok dworku niestety nie udostępniony do zwiedzania pałac Raczyńskich. Odwiedzając gminę Żarki, a konkretnie najstarszą dzielnicę Leśniów zwiedzimy Sanktuarium Matki Bożej Leśniowskiej, zespół zabytkowych stodół z drugiej połowy XIX i początku XX wieku oraz położone około 500 metrów od Sanktuarium – Muzeum Dawnych Rzemiosł „Stary Młyn”.
Oprócz zwiedzania w/w miejsc w sezonie wiosennym i letnim w gminach: Janów, Niegowa i Żarki organizowanych jest szereg imprez plenerowych m.in. Wielkie kino pod gwiazdami czyli „Jurajskie Lato Filmowe” organizowane w połowie lipca w Złotym Potoku. Przez trzy dni na dużym, szesnasto-metrowym ekranie, wyświetlanych jest kilkanaście hitów kinowych. Kolejna ciekawa impreza to „Święto Pstrąga” organizowane na przełom lipca i sierpnia. Podczas tej dwudniowej imprezy organizowane są zawody wędkarskie, konkurs w płukaniu złota, pokazy sprawnościowe, turnieje sportowe, rajdy piesze i konne oraz występy muzyczne.

Więcej szczegółów można znaleźć na stronach internetowych i w przewodnikach.  Żarkiwww.umigzarki.plprzewodnik turystyczny pdf *** Janówwww.janow.pl/przewodniki turystyczne pdf  *** Niegowa  – www.niegowa.pl

 

 


Gmina Janów

 

Gmina Janów położona jest w województwie śląskim (powiat częstochowski). Zajmuje płn.-wsch. część Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Stąd do Częstochowy mamy 20 km, a do Krakowa 90 km. Nazwa Janowa, który powstał 1670 roku pochodzi od imienia jego założyciela Jana Aleksandra Koniecpolskiego. Natomiast herb gminy nawiązuje do herbu szlacheckiego Koniecpolskich. Na błękitnej tarczy przedstawia on srebrną podkowę zwróconą w dół, ze złotym Krzyżem Kawalerskim na szczycie. Wróćmy jednak do wcześniejszych czasów, bo warto przywołać kilka ważniejszych dat i nazwisk, które miały wpływ na historię tego miejsca.

 

Czy wiesz że… Gmina Janów ma największą liczbę rezerwatów przyrody w woj. śląskim ?

 

Z kart historii i nie tylko…
Pierwsi ludzie w dolinie Wiercicy pojawili się ok. 80 tys. lat p.n.e. Ich kamienne narzędzia zostały odnalezione w Grocie Niedźwiedziej na terenie Złotego Potoku. Jak wskazują najnowsze badania początki Potoku sięgają wczesnego średniowiecza (XII w.). Jego założycielami byli rycerze herbu Szreniawa, przybyli na te ziemie z doliny rzeki Szreniawy, będącej lewym dopływem Wisły. To oni zapewne w XIII wieku wznieśli i uposażyli miejscowy kościół św. Jana Chrzciciela. Później od nazwy miejscowości przyjęli nazwisko Potockich. W II połowie XIV wieku Potoccy wznieśli na obszarze dóbr murowaną wieżę obronno-mieszkalną. Potok należał do rodowego majątku Potockich do drugiej połowy XVI wieku, stając się następnie własnością Jana Silnickiego herbu Doliwa. W 1625 roku majątek sprzedano hetmanowi polnemu koronnemu Stanisławowi Koniecpolskiemu i to właśnie on założył w 1670 roku w/w miejscowość Janów, która 20 lat później uzyskała prawa miejskie.
W kolejnym stuleciu i na początku XIX wieku miejscowość Złoty Potok, która dziś należy do Gminy Janów wielokrotnie zmieniał właścicieli. W 1851 roku zadłużone dobra kupił dawny generał napoleoński, hrabia Wincenty Krasiński. Był on ojcem sławnego polskiego pisarza Zygmunta Krasińskiego. Poeta odwiedził tutejszy dworek tylko raz, latem 1857 roku. W latach 1852-1856 gen. Wincenty Krasiński wzniósł obok niego neoklasycystyczny pałac. Po jego śmierci majątek otrzymał w spadku Zygmunt Krasiński. Później jego właścicielami były dzieci poety – syn Władysław, a od 1877 roku córka – Maria Beatrix Krasińska. Po jej ślubie z hrabią Edwardem Raczyńskim złotopotocki pałac rozbudowano i otrzymał on nowy wystrój wnętrz. Za panowania Raczyńskich Złoty Potok przeżywał lata świetności. W 1881 roku hrabia Edward Raczyński założył tu pierwszą w Europie hodowlę pstrąga. Następnymi właścicielami dóbr byli Karol i Stefania Raczyńscy.
Wojenne i powojenne lata nie były zbyt łaskawe dla pałacu. Zaraz po zakończeniu walk Niemcy zajęli pałac, a Raczyńskich wysiedlili do pobliskiego dworku. W styczniu 1945 roku, tuż przed wkroczeniem Rosjan, Niemcy wywieźli z pałacu najcenniejsze dzieła sztuki i sprzęty. Potem to, co zostało, padło łupem żołnierzy rosyjskich i zwykłych szabrowników. Po 1945 roku Raczyńskim odebrano cały majątek, a ich ziemie rozparcelowano, zresztą warto w tym miejscu dodać iż, takie praktyki miały miejsce w całej Polsce, wszystkim właścicielom ziemskim zabierano ich majątki na mocy dekretu o reformie rolnej PKWN z 1944 roku.
Dziś Gmina Janów to miejsce pełne niespodzianek i nie ma w tym zbytniej przesady. Rozległe lasy, bajkowe ostańce, krasowe podziemia, krystaliczne czyste źródła oraz liczne zabytki świeckie i sakralne sprawiają, że jest to wspaniałe miejsce na wypoczynek i warto ją odwiedzić.

 

Czy wiesz że... W krypcie złotopotockiego kościoła św. Jana Chrzciciela spoczywają proch czteroletniej Elżbiety – córki Zygmunta Krasińskiego, hrabiego Karola Raczyńskiego oraz trzech jego synów ?

 

 

 


Zamki na Szlaku Orlich Gniazd

 

 


 

Muzeum Regionalne im. Zygmunta Krasińskiego mieści się w dawnym dworku zakupionym w 1851 roku przez generała Wincentego Krasińskiego, dla jego syna – poety i dramatopisarza Zygmunta Krasińskiego. Ten jednak z rodziną gościł tu tylko jeden raz latem w 1857 roku. Pobyt Krasińskich przerwała nagła śmierć czteroletniej ukochanej córki Elżbiety. Po śmierci córki Krasińscy opuścili Złoty Potok i wyjechali do Paryża, gdzie wielki poeta zmarł dwa lata później w 1859 roku. Dworek i sąsiedni pałac przeszedł w ręce Raczyńskich. Po 1945 roku przejął go skarb państwa.
W latach 1985-2007 dworek był jednym z oddziałów Muzeum Częstochowskiego. Natomiast od 2008 roku jest własnością gminy Janów. Muzeum posiada cztery działy. Tutejsze zbiory liczą kilkaset zabytków. Wśród nich są obrazy, rzeźby, meble, fotografie i dokumenty związane z rodzinami Potockich, Krasińskich i Raczyńskich. W 2009 roku wzbogacono
je m.in. o dwa raporty płk. Zygmunta Chmieleńskiego z okresu powstania styczniowego 1863 roku, zbiór fotografii i z lat 70-tych XIX wieku i okresu międzywojennego oraz unikalną kronikę rodziny Raczyńskich.

Godziny otwarcia, cennik znajdziemy na oficjalnej stronie internetowej tutaj. Warto również pobrać przewodnik w formacie .pdf po muzeum znajdziemy go tutaj.

 

 


Gmina Żarki

 

Gmina Żarki podobnie jak wyżej wspomniana gmina Janów ma doskonałe położenie w północnej części województwa śląskiego w bardzo atrakcyjnej części Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Niezwykle interesująca przeszłość miasteczka, zachowane zabytki sakralne i świeckie oraz turystyczne szlaki stanowią zachętę do odwiedzenia tego miejsca.

Z kart historii i nie tylko…
Ze względu na brak przekazów źródłowych początki Żarek nie są znane. Pierwsze wzmianki o wsi Żarki pochodzą z lat 1325-1327. Prawa miejskie na prawie polskim wieś otrzymała od Władysława Opolczyka, chociaż inne źródła podają, że lokowanie nastąpiło za Kazimierza Wielkiego. W 1406 roku Władysław Jagiełło przeniósł je z prawa polskiego na prawo średzkie (odmiana prawa niemieckiego powstała w Środzie Śląskiej). W kolejnych wiekach tereny te należały do Myszkowskich, następnie Korycińskich i Męcińskich. Około 1620 roku Mikołaj Koryciński rozpoczął tu budowę dworu obronnego. W 1664 roku miasto zostało zniszczone przez wielki pożar. Jednak to co najmocniej zapisało się na kartach historii tego miasta to przywilej królewski wydany w 1556 roku przez króla Zygmunta Augusta, pozwolił on gospodarzom Żarek urządzać trzy jarmarki w ciągu roku: na św. Stanisława, na Nawiedzenie Matki Boskiej i na św. Andrzeja. W owym czasie miasto znane było jako lokalny ośrodek rzemiosła i handlu. Dziś targowisko miejskie w Żarkach to największy w północnej części województwa śląskiego supermarket pod chmurką (tak można wyczytać w przewodnikach). Żareckie Jarmarki organizowane są w każdą środę i sobotę przy zabytkowych stodołach z drugiej połowy XIX i XX wieku. Targ w sobotę odwiedza ok. 10 tysięcy klientów. Ale trudno się dziwić skoro lokalne produkty i przedmioty codziennego użytku można wybierać na 500 stoiskach zlokalizowanych na 1,5 hektara powierzchni.
Kolejne ciekawe miejsce, które warto odwiedzić, a położone jest niedaleko starych stodół to Muzeum Dawnych Rzemiosł – Stary Młyn. Mieści się w blisko stuletnim młynie elektrycznym. Obiekt został pomyślany jako muzeum interaktywne – rodzaj parku technologicznego. Zwiedzający poznają historię pięciu głównych rzemiosł obecnych od wieków w Żarkach: młynarstwa, piekarstwa, szewstwa, bednarstwa i kołodziejstwa. Całość uzupełnia prezentacja losów miasteczka wzbogacona wątkami handlu (www.muzeumzarki.pl).
Warto również dodać, iż Żarki od XVII wieku były wielonarodowym miastem, w którym splatały się dzieje i losy Polaków oraz mieszkańców pochodzenia niemieckiego, rosyjskiego, ale przede wszystkim żydowskiego. Nie ma innego miasteczka na Jurze, w którym zachowały się liczne pamiątki przypominające po współistnieniu głównie tych dwóch narodów. Dzisiaj w Żarkach nie ma ludności pochodzenia żydowskiego, ale wiele pamiątek związanych z religią mojżeszową pozostało. Koniecznie trzeba zobaczyć odrestaurowaną dawną synagogę z ok. 1870 roku, największy jurajski cmentarz żydowski z 1821 roku, pospacerować wąskimi uliczkami żydowskich domów na Starym Rynku. To wszystko znajduje się na specjalnie utworzonym tzw. Szlaku Kultury Żydowskiej. Na szlak składa się siedem przystanków, w polskiej i angielskiej wersji językowej oraz strzałki kierunkowe, które wyznaczają kierunek wędrówki.
Jednak to co koniecznie trzeba zobaczyć w Żarkach zostawiłem na koniec, zresztą wydaje mi się, że właśnie po to odwiedza to miasto większość turystów. To miejsce to Sanktuarium Matki Bożej w Leśniowie, działa tam Zakon Ojców Paulinów. Sanktuarium znajduje się na przedmieściach Żarek w dzielnicy Leśniów, słynie jako miejsce rodzinnych błogosławieństw i udokumentowanych cudów. Historia tego miejsca ma swój początek w 1382 roku i związana jest z legendą. Wracający z Rusi, śląski książę Władysław Opolczyk, zatrzymał się w dzisiejszym Leśniowie. Lato było upalne. bezskutecznie poszukiwali wody w okolicy. Książę zwrócił się w modlitwie do Matki Bożej i uzyskał łaskę, bo nagle wytrysnęło obfite źródło, dające początek istniejącemu do dziś potokowi Leśniówka. Książę w miejscu skąd wypłynęła woda, nakazał wybudować drewnianą kapliczkę i umieścił w niej figurkę Matki Bożej, którą wiózł razem z obrazem późniejszej „Czarnej Madonny”. Cudowna figura Matki Bożej Leśniowskiej, umieszczona jest obecnie w głównym ołtarzu świątyni.

Więcej informacji znajdziemy www.turystykazarki.pl -> zakładka turystyka

 

Czy wiesz że… W dniu 13 sierpnia 1967 roku odbyła się uroczystość koronacji figury Matki Bożej Leśniowskiej. Korony zostały nałożone m.in. przez Prymasa Polski – kard. Stefana Wyszyńskiego i kard. Karola Wojtyłę ? Niestety w 2010 roku korony zostały skradzione. Mimo zaangażowania policji, wiernych oraz nagrody w wysokości 50 tys. cennych zabytków nie odzyskano.

 

 


Gmina Niegowa

 

Gmina Niegowa położona jest na terenie Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych na południowy wschód od Częstochowy, w dorzeczu Pilicy i Warty. Jest jednym z piękniejszych nie skażonych przez przemysł obszarów Jury Krakowsko–Częstochowskiej, nic więc dziwnego, że spory jej obszar włączono w skład Parku Krajobrazowego „Orlich Gniazd”. Przez teren gminy biegnie kilka szlaków turystyki pieszej; czerwonySzlak Orlich Gniazd, niebieskiSzlak Warowni Jurajskich, dodatkowo spotkamy szlaki rowerowe i konne oraz liczne ostańce i jaskinie. Największą na Jurze Krakowsko–Częstochowską i znajdującą się właśnie w gminie Niegowa jest Jaskinia Wierna 1027 m. Jednak najbardziej godne uwagi i chyba najczęściej odwiedzane, są dwa średniowieczne zamki obronne. Pierwszy z nich, ruiny warowni w Mirowie i oddalony o 1,5 km, odbudowany w 2011 roku zamek w Bobolicach. Pomiędzy zamkami prowadzi pasmo zwane Grzędą Mirowską. Pasmo tworzą niezwykle efektowne ostańce skalne, o fantazyjnych kształtach, w których powstały płytkie groty i całkiem głębokie jaskinie krasowe.

Z kart historii…
Początki życia na terytorium dzisiejszej gminy Niegowa są słabo rozpoznane, świadczą o nich tylko wykopaliska. W dokumentach wieś po raz pierwszy została wymieniona w 1306 roku. Osadnictwo w okolicach dzisiejszej Niegowy rozwijało się bardzo szybko, a tereny te stanowiły bezpośrednią granicę pomiędzy Królestwem Polskim a Księstwami Śląskimi i od najdawniejszych czasów były świadkami zaciętych walk o przygraniczne ziemie. Położenie tego terenu na obszarze bogato rzeźbionym i wyposażonym w miejsca niedostępne zostało zauważone przez pierwszych władców państwa polskiego, którzy teren ten umocnili zamkami i warowniami. Głównym budowniczym był Kazimierz Wielki, to właśnie on wybudował większość warowni i strażnic na tym terenie. Po śmierci Kazimierza Wielkiego tron polski w myśl wcześniejszych układów sukcesyjnych, objął jego siostrzeniec Ludwik Węgierski, z dynastii andegaweńskiej. W momencie koronacji nowy król tereny te nadał księciu Władysławowi Opolczykowi, który kilka lat później za panowania Władysława Jagiełły utracił je. Tym sposobem zostały wcielone do Królestwa Polskiego, gdzie znalazły się w stołecznym województwie krakowskim.
Przez ziemię niegowską w kolejnych wiekach przewija się cała plejada rodów szlacheckich będących właścicielami, dziedzicami, bądź to dzierżawcami wsi Niegowa i całej okolicy, wymienić tu można rody Myszkowskich i Wielopolskich. Ksiądz Władysław Borek w swej księdze parafialnej wymienia nazwiska szlachciców, którzy dzierżyli Niegowę i dobra wchodzące w skład tegoż majątku jej pierwszym dzierżawcą był Kuchowski, następnie: Kowińscy, Sierakowscy, Chomentowscy, Męcińscy, Jarzyńscy itd.
Po okresie świetności Rzeczypospolitej w XV i XVI wieku rozpoczyna się stulecie XVII, wypełnione szeregiem wojen z Turcją, Rosją, Kozakami i Szwecją. Prowadzenie walk na ziemiach polskich doprowadziło do znacznego spustoszenia i osłabienia kraju, co odbiło się niekorzystnie również dla tych terenów. Koniec wieku XVIII pomimo podejmowanych prób naprawy moralnej ojczyzny kończy się dla Polaków tragicznie. W wyniku trzech rozbiorów Rzeczpospolita zostaje rozdarta pomiędzy trzy mocarstwa: Rosję, Austrię i Prusy. Niegowa po rozbiorach znalazła się w państwie pruskim. W wyniku wojen napoleońskich nastąpiły kolejne zmiany granic. Na mocy traktatu podpisanego w 1807 roku z ziem II i III zaboru pruskiego utworzono Księstwo Warszawskie, powiększone w 1809 roku o tereny II zaboru austriackiego z Krakowem i Lublinem. Ziemia niegowska należała do tego zalążka państwowości polskiej. Po kongresie wiedeńskim w 1815 roku Niegowa stała się częścią Królestwa Polskiego, połączonego unią personalną z Rosją.
Wiek XIX dla ziemi niegowskiej jest czasem wielu zmian, to kolejne lata walki o niepodległość z zaborcą. Dopiero 1918 rok przynosi odzyskanie niepodległości. Powstanie II Rzeczpospolitej oznacza przystąpienie do ogromnej pracy nad odbudową kraju. Niestety wolnością cieszono się niespełna dwadzieścia lat, 1939 rok to nowa wojna i kolejna zbrodnicza okupacja, tym razem niemiecka. Niegowa i okolice zostały wyzwolone z pod okupacji niemieckiej w styczniu 1945 roku wtedy też rozpoczął się nowy etap w jej dziejach. Po II wojnie światowej zaczęto budować nową wieś.

Żródło: www.niegowa.pl (wersja skrócona)

 

 

 


 

Góra św. Anny

Góra św. Anny

Share Button

Niewiele jest takich miejsc w Polsce jak Góra św. Anny, gdzie walory religijne, kulturowe, architektoniczne, geograficzne i przyrodnicze splatają się w jedno. Od nazwy tego wzniesienia pochodzi nazwa niewielkiej miejscowości oraz nazwa samego parku krajobrazowego – obszaru poddanego ochronie. Administracyjnie Park Krajobrazowy „Góra Św. Anny” leży w środkowowschodniej części województwa opolskiego na terenie dwóch powiatów: strzeleckiego (gmina Leśnica, Strzelce Opolskie i Ujazd) i krapkowickiego (gmina Zdzieszowice i Gogolin).
W ciągu wieków różnie nazywano to miejsce. Historycy wymieniają nazwę Góra św. Jakuba, a na najstarszej mapie Śląska z 1561 roku widnieje jako Góra św. Jerzego. W akcie fundacyjnym franciszkanów z 1657 roku wymienia się nazwę Góra Chełmska. Od początku XIX wieku do powszechnego użytku weszła nazwa Góra św. Anny.
Góra św. Anny jest najwyższym punktem Grzbietu Chełma i ma wysokość 404 m n.p.m. Na jej szczycie widoczny już z daleka wznosi się piękny, zabytkowy franciszkański klasztor, wraz z niezwykle malowniczą kalwarią. Zwieńczeniem całego kompleksu klasztornego, który od stuleci stanowi miejsce pielgrzymek jest bazylika św. Anny, a w nim pochodząca z XV wieku figura św. Anny. Warto dodać, że rangę bazyliki mniejszej otrzymał kościół św. Anny staraniem biskupa opolskiego w roku 1980 z okazji jubileuszu 500-lecia istnienia sanktuarium. Liczni pielgrzymi i turyści odwiedzający to miejsce zwiedzają również powstałą w latach 1912-1914 Grotę Lurdzką jest to miejsce sprawowania większych ceremonii religijnych. Plac przed grotą, otoczony jest stacjami Drogi Krzyżowej, które są zbudowane z występujących w okolicy wapieni i dużych głazów narzutowych. Kolejne miejsca, których nie sposób ominąć podczas pobytu to zespół 35 kaplic kalwaryjskich wybudowanych w 1709 roku, ołtarz papieski upamiętniający spotkanie z Janem Pawłem II oraz muzeum misyjne przy klasztorze franciszkanów, oczywiście to tylko niektóre z miejsc godnych obejrzenia.

 

 

Czy wiesz że … Po raz pierwszy Karol Wojtyła przebywał na Górze św. Anny w roku 1955 roku. Wtedy, jako młody profesor był wykładowcą na kursie duszpasterskim dla księży Diecezji Opolskiej. Po raz drugi przybył na to miejsce już jako papież Jan Paweł II – 21 czerwca 1983 roku. Przewodniczył wtedy uroczystym nieszporom, w których wzięły udział rzesze pielgrzymów. Śladem pozostałym do dziś po tej wizycie jest Ołtarz Papieski.

 

 

 

W miejscowości Góra św. Anny oprócz religijnych zabytków jest jeszcze kilka ciekawych miejsc architektury świeckiej, które zasługują na uwagę, należą do nich m.in. Pomnik Czynu Powstańczego. Monumentalny obiekt powstał w latach 1934 – 1938, jest położony w miejscu gdzie przed II wojną światową Niemcy wybudowali mauzoleum nazistowskie ku czci Niemców poległych w czasie powstań śląskich. Składał się z: amfiteatru skalnego, mauzoleum, schroniska młodzieżowego oraz otaczającego te budowle założenia parkowego z licznymi ścieżkami spacerowymi. Po zakończeniu II wojny światowej niemieckie mauzoleum zburzono, a na jego miejsce wzniesiono Pomnik Czynu Powstańczego. Wnętrze ściany ozdobiono czterema rzeźbami przedstawiającymi górnika, hutnika, rolnika i Ślązaczkę z dzieckiem na ręku. Między pylonami znajduje się znicz ozdobiony reliefami przedstawiającymi Krzyż Grunwaldu i Śląski Krzyż Powstańczy. Do naszych czasów choć w nie najlepszym stanie zachował się również w/w amfiteatr skalny. W czasach swej świetności mógł pomieścić 7 tys. miejsc siedzących i 43 tys. stojących. Był jednym z największych w ówczesnym świecie.

 

 

 

 

Czy wiesz że… W 2004 roku decyzją Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej Górę Świętej Anny uznano za pomnik historii.

 

Kolejne ciekawe miejsca znajdujące się w okolicach Góry Świętej Anny to wiele nieczynnych kamieniołomów. W jednym z nich utworzono rezerwat geologiczny. Obejmuje on część nieczynnego kamieniołomu bazaltu i wapienia. Stanowi atrakcyjną ilustrację budowy geologicznej tych okolic. Przez kamieniołom prowadzi ścieżka dydaktyczna z tablicami opisującymi różnorodność geologiczną tego miejsca. Jest to jeden z najciekawszych tego typu rezerwatów w Polsce. Na dnie kamieniołomu zachował się również krater dawnego wulkanu, na którego krawędziach łatwo można zauważyć odsłonięte styki różnych skał, zarówno osadowych jak i wylewnych oraz słupy bazaltowe. Do kamieniołomu dojdziemy idąc około 700 metrów ścieżką spacerową od amfiteatru.

 

 

 

Trochę dalej bo około 1,5 km (20 min spacerkiem główną drogą) od Bazyliki, przy ulicy Leśnickiej znajduje się Muzeum Czynu Powstańczego utworzone zostało w 1964 roku przez Muzeum Śląska Opolskiego, jako jego oddział. Pierwotnie placówka mieściła się w budynku dawnej szkoły w Leśnicy, gdzie w czasie III Powstania Śląskiego stacjonował sztab powstańczy. W 1980 roku muzeum zostało przeniesiono w obecne miejsce. W budynku tym w latach 1936-1939 mieściła się siedziba I Dzielnicy Związków Polaków w Niemczech. W czasie II wojny światowej znajdował się tu jeden spośród 26 obozów pracy na Śląsku Opolskim. Jego zbiory Jego zbiory, liczące prawie 2,5 tys. eksponatów, dotyczą głównie powstań śląskich oraz plebiscytu na Górnym Śląsku. Zgromadzone są również pamiątki po uczestnikach powstań, dokumentujące drogi życiowe powstańców. Wartościowe zbiory to: sztandary bojowe i kombatanckie oraz pisemne rozkazy wydawane w czasie III Powstania Śląskiego. W budynku oprócz wystaw stałych opowiadających o powstaniach śląskich, na piętrze mieszczą się także bardzo ciekawe, przyrodnicze wystawy czasowe, prowadzone przez pracowników Działu Przyrody Muzeum Śląska Opolskiego.

 

 


Informacje

 

  • Strona internetowa sanktuarium – www.swanna.com.pl
  • Strona internetowa Muzeum Czynu Powstańczego – www.muzeum.opole.pl/o-muzeum/muzeum-czynu-powstanczego/
  • Punkt Informacji Turystycznej Góra św. Anny – www.geopark-goraswanny.pl/15/informacja-turystyczna.html

 


 

Zamek Lietava

Zamek Lietava

Share Button

Słowacki Zamek w Lietavie, a w zasadzie jego ruiny położone są na stromym skalnym grzbiecie pomiędzy wsiami Lietava i Lietavská Svinná, na wysokości 635 m n.p.m. Warownia należy do najrozleglejszych słowackich zamków (uważa się go zaraz po zamku Spiskim za drugi według wielkości zamek na Słowacji). Ta potężna twierdza odegrała w dziejach północno-zachodniej Słowacji ważną rolę. W średniowieczu z zamku kontrolowano okoliczne szlaki handlowe, służył jak centrum administracyjne i wojskowe, uważany był za nie do zdobycia.

Tak mógł wyglądać zamek w 1615 roku

Pierwotna budowla miała styl gotycki, z umieszczoną w centrum wieżą w kształcie graniastosłupa, która do dziś zachowała się do wysokości 14 metrów. Od zachodniej strony do budynku zamku dostawiono pałac z kaplicą. Do dzisiaj na jego murach są widoczne szczegóły architektoniczne. W kierunku zachodnim od wieży znajduje się piąta brama zamku, a dalej na zachód stoją dalsze budynki mieszkalne pałacu. Na północno-wschodniej stronie od zamku wewnętrznego jest podzamcze zakończone  wieżą i walcową basztą działową. Równolegle z pierwszym podzamczem przebiega drugie podzamcze, zakończone bramą wejściową. Państwo zamieszkiwało pałac w górnej części zamku. Według zapisów zamek miał orientacyjnie 90 pomieszczeń. Pańskie komnaty mieszkalne były urządzone z przepychem i wyposażone wystawnymi przedmiotami, w zamku palono w piecach i kominkach. W środkowej części zamku był tzw. thurzowski pałac. Thurzowie mieli w nim urządzone mieszkanie z tajnymi korytarzami i skarbcem, w których ukrywali pieniądze i kosztowności. Znajdowało się tu również archiwum.
Początki zamku sięgają końca XIII stulecia. Pierwszym właścicielem zamku był ród Balassów, następnie przeszedł w ręce Mateusza Czaka (Matúša Čáka Trenčianskiego) i wchodził w skład jego rozległych włości. Później był on majątkiem różnych rodów szlacheckich. Pod koniec XIV wieku jego właścicielem był król Zygmunt Luksemburski. W XVI wieku zamek został rozbudowany, umocniony i ozdobiony w stylu renesansowym przez węgierski ród Turzonów. Ostatnim właścicielem był Jerzy VII Thurzo. Po śmierci Imricha Thurzo w 1621 roku zmniejszało się znaczenie warowni, rozpoczęły się procesy o zamek pomiędzy jego spadkobiercami. Według wzmianki z 1698 roku zamek nie był już zamieszkiwany, w związku z czym zaczął popadać w ruinę. Około 1760 roku zniszczenia zamku były już tak duże, że znajdujące się w nim do tego czasu archiwum przeniesiono na Zamek Orawski.
Przez kolejne dwieście pięćdziesiąt lat twierdza Lietavska nie była  zamieszkiwana, więc stopniowo popadała w ruinę. Bezczynność właścicieli wobec tego zabytku nie była obojętna dla wolontariuszy, którzy w roku 1999 założyli Stowarzyszenie dla uratowania Lietavskiego zamku. Jego celem było i jest uratowanie, odnawianie i konserwacja zamku Lietava. Od 2003 roku, po podpisaniu umowy o wynajmie gruntu, na terenie zamku są prowadzone prace konserwacyjne i zabezpieczające. Jego stan sukcesywnie się poprawa, choć przyznać trzeba, że jest jeszcze bardzo, bardzo dużo do zrobienia. Od 21 października 2008 roku Stowarzyszenie dla uratowania Lietavskego zamku stało się właścicielem ruin zamku.
Wejście na zamek jest bezpłatne (2018 r.). Po kompleksie można poruszać się swobodnie, jednak trzeba uważać, ponieważ nie wszędzie są barierki nieostrożność może spowodować upadek z wysokości. Z dziedzińca zamkowego dojdziemy do knajpki zamkowej można w niej kupić przekąski i pamiątki.
Zamek Lietava i dojście do niego jest idealnym miejscem na jednodniową wycieczkę, a zwiedzenie wzgórza zamkowego oferuje atrakcyjne widoki na całą okolicę. Do zamku dostaniemy się niebieskim szlakiem około 30 min z miejscowości Lietava-Majer, lub zielonym szlakiem stromym wzniesieniem około 45 min z miejscowości Lietavská Svinná.

Oficjalna strona: www.hradlietava.sk  // O zamku można przeczytać w książce pt. Zamki i Zamczyska Słowacji Arkadiusza Wasilewskiego tutaj

 

 


 

 


Inne miejsca na Słowacji

 

 


Plan Zamku

 

Plan Zamku

1. Główna wieża – Hlavni věž   2. Dziedziniec starego zamku – Nádvoří starěho hradu   3. Stary Pałac – Starý Palác   4. Mała wieża – Mála věž   5. Podłużna wieża – Podlouhlá věž   6. Gotycka kaplica – Gotická kaple   7. Wielki rondel – Velký rondel   8. Północny Pałac Kiniżów – Severni Kinižovský palác   9. Południowy Pałac Kiniżów- Jižní Kinižovský palác   10. Pałac – Kostkovský palác   11. Wieża przy starej bramie – Věž u staré brány   12. Wieża Rondel – Rondelová věž   13. Brama wejściowa na dziedziniec – Pereniho brána   14. Studnia na dziedzińcu – Studně   15. Czerwony bastion – Červená bašta   16. Mała okrągła wieża – Malá okrouhlá věž   17. Wieloboczny bastion – Polygonální bastion   18. Brama wyjściowa   19. Główna Brama – Hlavni brána   20. Prostokątny bastion – Pravoúhlý bastion   21. Frontowa wieża obronna – Předsunutá obranná věž

 


 

Zamek Frýdštejn

Zamek Frýdštejn

Share Button

Miejscowość Frýdštejn leży na północnym skraju Czeskiego Raju. Jest idealnym punktem wypadowym w malownicze tereny pełne zabytków historii i atrakcji przyrodniczych. Jedną z głównych atrakcji tej części Czeskiego Raju jest zamek Frýdštejn. Ruiny średniowiecznego zamku wznoszą się na wysokiej skale blisko doliny rzeki Izery (niedaleko znajdują się znane tereny rekreacyjne Malá Skála).
Niewiele wiadomo o powstaniu zamku i miejscowości Frýdštejn. Prawdopodobnie cały teren pierwotnie należał do potężnego rodu Markvarticów. Po raz pierwszy w dokumentach z 1363 roku przeczytać można o właścicielach; Janie z Dražic i jego synu, którzy byli w tym czasie związani z niedaleko leżącą wsią Hodkovice. W 1376 roku majątek był już własnością Jana Bibersztejna z Frydlantu, więc przypuszcza się, że nazwa pochodzi od nazw Frýdlantu, a następnie majątku Bibrstejna. Tak więc zgodnie z dokumentami, zamek został być może założony przez jednego z Bibrstejnów w drugiej połowie XIV wieku (domniemanie podobieństwa nazw dwóch zamków). Jednak niektórzy historycy twierdzą, po badaniu elementów architektonicznych, że został on założony na początku XIV wieku.
Zamek Frýdštejn usytuowano na stromej trudno dostępnej skale co sprawiało, że zamczysko było niełatwe do zdobycia. Warownia należy do grupy zamków skalnych, ponieważ częściowo został wykuty w litej skale, niedostatek miejsca zmusił budowniczych do zastosowania piętrowej koncepcji budowli. Obronę zamku zapewniały mury obronne, których częścią była też duża okrągła wieża, i z której była możliwość obserwacji bliskiej i dalekiej okolicy. Wieża jest dominantą Frýdštejna i najlepiej zachowaną częścią zamku, ma wysokość ok. 15 metrów. Na wieżę dziś można się dostać wchodząc po stromych schodach, widok stąd jest przepiękny, głównie na malowniczą dolinę Izery oraz miejscowość Malá Skála. Pozostałą część zamku stanowi kilka pomieszczeń wykutych w skale, tu też znajdowały się właściwe budynki zamkowe. Na dolnym, podpiwniczonym poziomie wybudowano bramę, znajdują się tu również potężne mury i pozostałości systemu obronnego.
Ważną rolę zamek odegrał w okresie wojen husyckich, jako twierdza strażnicza stracił pierwotne znaczenie w XVI wieku. Od tego czasu stopniowo podupadał i przemieniał się w ruinę. Od 1892 roku od książąt Rohanów odkupiło go Turnovskie Towarzystwo Upiększające i udostępniło turystom. W latach 80-tych i 90-tych XX wieku ruiny zostały w całości poddane renowacji i zabezpieczone co zapobiegł dalszemu pogarszaniu się stanu obiektu. Obecnie zamek jest własnością gminy Frýdštejn i został zabezpieczony i udostępniony do zwiedzania. Zwiedzanie zamku jest odpłatne i możliwe od 1 maja do 31 października, codziennie od 10:00 do 17:00.
Po zwiedzeniu zamku, można kontynuować wycieczkę w kierunku miejscowości Mala Skala, drogą asfaltową (cały czas z górki), lub skorzystać z drugiego wariantu wrócić do Malej Skály czerwonym szlakiem, po drodze mamy do zwiedzenia kolejne ruiny średniowiecznego zamku Vranov – Panteon (około 3.5 km) .

 

 


 

 

Zobacz film [3:49]

 


Zobacz inne miejsca w Czechach

 


 

 


Mapka

 

 


 

Zamek Vranov Panteon

Zamek Vranov Panteon

Share Button

Stara fotografia przedstawiająca Salę Trzech Mocarzy, jeszcze w pełni urządzona.

Ruiny zamku Vranov Panteon usytuowane są w miejscowości Malá Skála w Czechach około 8 km na północny-wschód od Turowa, w regionie Czeskiego Raju. Warto w tym miejscu dodać, iż obszar Czeskiego Raju oprócz pięknych piaskowcowych formacji skalnych, jest właśnie bogaty w obiekty kulturowo-historyczne; tj. zamki, ruiny zamków, pałace, grody czy jaskinie. Największym zainteresowaniem cieszą się właśnie zamki i pałace. Ich wnętrza, jak i dziedzińce wykorzystywane są często jako miejsca imprez kulturalnych: pokazów sokolników i szermierki, tematycznych wystaw stałych i tymczasowych, przedstawień teatralnych, koncertów, itp. Niektóre z nich zostały udostępnione do indywidualnego zwiedzania, jak np. opisywany tu Vranov Panteon.
Kamienny zamek Vranov Panteon stoi nad stromym, skalnym urwiskiem, wysoko nad rzeką Izerą. Został prawdopodobnie zbudowany na początku XV wieku, od 1422 do 1425 roku był pierwszym, o którym wspomniano w pismach. Biorąc pod uwagę jego długość (łącznie z gruntem), prawie 400 metrów, uważany jest za najdłuższy zamek skalny w Czechach. W okresie swego powstania spełniał wszystkie wymogi obronne i dzięki swej lokalizacji pełnił ważną funkcję na szlaku handlowym do Polski. Na najwyższej skale posadowiono wieżę strażniczą, jednak większość zabudowy była drewniana do dziś zachowały się jedynie piwnice oraz spora ilość pomieszczeń wykutych w piaskowcowej skale. Do zamku prowadziły dwie ufortyfikowane bramy. Widoczny na zdjęciach charakterystyczny neogotycki pałacyk został zbudowany w 1879 roku.
Vranov w swej historii doświadczał okresów wielkiego rozwoju i poważnego rozpadu. W XVI wieku zamek został opuszczony, a jego odrodzenie nastąpiło dopiero na początku XIX wieku w 1802 roku, kiedy majątek kupił przedsiębiorca włókienniczy Franciszek Zacharias Römisch, który w kilku pomieszczeniach zdecydował się zrobić pomnik dla sławnych ludzi – Panteon. Zebrał w nim symboliczne nagrobki, pomniki, tablice pamiątkowe oraz urny związane z legendarnymi i historycznymi osobami wybitnych pisarzy, poetów, legendarnych bohaterów i czeskich władców.
Zamek można zwiedzać od kwietnia do października. Pieszo można do niego dojść z miejscowości Mała Skala czerwonym szlakiem (1.5 km), wstęp jest płatny. Z zamku Vranov polecam kontynuować dalej wędrówkę czerwonym szlakiem (około 3.5 km) do innego bardzo atrakcyjnego zamku Frýdštejn.

 

 

Czy wiesz dlaczego to miejsce nazwano Panteonem ? Ponieważ w pomieszczeniach oraz w pobiżu zamku jego właściciel hr. Franciszek Zacharias Römisch umieścił liczne nagrobki, pomniki, napisy, urny kamienne, popiersia legendarnych i wybitnych postaci oraz wydarzenia, które zapisały się w historii. Niestety następcy hr. Rtimischa nie przejawiali takiego zainteresowania, tym samym wiele z tego, co tworzyło dawny Panteon, uległo zniszczeniu.

 


Zwiedzanie ruin skalnego zamku Vranov Panteon

 

Sala Trzech Mocarzy dziś.

Zwiedzanie rozpoczynamy od dziedzińca (podczas zwiedzania oznaczone nr 1), na którym w tej chwili znajduje się punkt widokowy, według niektórych historyków miejsce to w średniowieczu nazywano Parkanem. Na dziedzińcu zamkowym znajdowały się drewniane zabudowania gospodarcze, zapewniające codzienne funkcjonowanie twierdzy. Prawdopodobnie rozmieszczone były tu: magazyny, warsztaty rzemieślnicze, stajnie, kuźnia, budynki mieszkalne dla strażników oraz kaplica. W pierwszej połowie XVI wieku jak już w/w zamek opustoszał i przez kolejne trzy wieki z jego terenu pozyskiwano kamienny budulec do budowy pałacu w Małej Skale, co znacząco wpłynęło na kształt Parkanu. Obecny wygląd uzyskał dopiero w XIX wieku po romantycznej przebudowie. Podczas przebudowy hr. Römisch za pomocą kamiennych murków stworzył piękne tarasy widokowe oraz neogotycką bramę z łacińskimi inskrypcjami w miejscu pierwotnego wejścia do zamku. Zdecydował się również na wybudowanie Letniego Zamku w kształcie neogotyckiej kaplicy zamykającą Parkan od wschodu. I tu ciekawostka mimo, że Letni Zamek wyglądem przypomina kaplice nigdy tej funkcji nie pełnił. Ściany ozdobiono freskami przedstawiającymi zamki: Karlštejn i luxembourg (Château de Vianden) oraz wizerunki świętych Królestwa Czeskiego, będących członkami rodu Römisch. Do dziś zachowały się jedynie freski na sklepieniach parteru, przedstawiających świętych.
Przechodząc dalej po przeciwnej stronie letniego zamku znajduje się tzw. Jaskinia Sineda (nr 2). Pierwotnie znajdowały się w niej zamkowe piwnice. Nazwa jaskini pochodzi od czytanego wspak nazwiska austriackiego poety Michaela Denisa. Ściany tej sztucznej groty ozdobione są nazwiskami niemieckich literatów oraz datami ważnych dla historii Czech oraz rodu Römisch np: 1282 – rok głodu i walk za panowania Braniborów, 1447 – wyprawa Łużyczan przeciwko Ziemiom Czeskim, 1669 i 1708 – daty wydobywania kamieni szlachetnych. Kolejne miejsce to dawny ołtarz Madonny (nr 3) hr. Römisch nakazał wyciosanie tu ołtarzyka, który ozdobiono wizerunkiem Madonny Della Seida (na wzór obrazu Rafaella). Niestety po ołtarzyku pozostały jedynie resztki ozdobnego gzymsu. Na skałkach, patrząc w kierunku bramki można zobaczyć ślady po średniowiecznym pomieszczeniu wykutym w skale. Kolejne miejsce oznaczone nr 4 to Sala Trzech Mocarzy – dawny Pałac Zamkowy, a zarazem serce Zamku Vranov, położone jest w strategicznym miejscu, wśród skał otaczających go z trzech stron. Pałac miał kilka kondygnacji. Na parterze mieściła się kuchnia zamkowa, a głęboka wnęka służyła jako palenisko, dziś znajdują się tam jedynie kamienne podstawy. Otwór w skalnej ścianie tzw. okno służyło do mocowania kołowrotu do wyciągania wody ze studni. Dawna studnia miała 70 metrów głębokości i była częścią zamku sięgała prawie do poziomu rzeki Izery. Ponieważ została zbudowana poza bramą twierdzy, była chroniona przez drewniane fortyfikacje. Studnię będziemy mijać idąc do zamku. Dawny Pałac Zamkowy Franciszek Zacharias Römisch poświęcił to miejsce najważniejszemu wydarzeniu tamtych czasów – zwycięstwie nad Napoleonem w bitwie po Lipskiem w 1813 roku. W środku znajduje się kamienny cokół, na której jeszcze 100 lat temu znajdowały się kamienne: hełm, laska marszałkowska i szabla. Na cokole umieszczono napis „Ojczyźnie i jej bohaterskim obrońcom – 1814”.

 


Zobacz inne miejsca w Czechach

 

 


 

 

Zobacz film [3:49]

 

 


 

Pałac Rothschildów

Pałac Rothschildów

Share Button

Pałac Rothschildów znajduje się w miejscowości Šilheřovice (pol. Szylerzowice) w Czechach, blisko granicy z Polską, 15 km od Ostrawy, 4 km od Chałupek – przy historycznej drodze prowadzącej kiedyś z Polski na Morawy. Sama miejscowość położona jest na terenie Wzgórza Hulczyńskiego, w jego wschodniej części, pierwsza zachowana pisemna wzmianka na temat gminy pochodzi z 1377 roku i dotyczy podziału majątku wojewody opawskiego Mikołaja II pomiędzy jego czterech synów. Po wojnach śląskich wieś znalazła się w granicach Prus. Od 1818 roku w nowym powiecie raciborskim. Po pierwszej wojnie światowej została przyłączona do Czechosłowacji.

Kartusz herbowy rodu von Rothschild

Głównym zabytkiem tej miejscowości jest pałac, jego historia ma swój początek pod koniec XVIII wieku, kiedy rodzina Eichendorffów zleciła postawienie rezydencji w miejsce wcześniejszego renesansowego zamku, wzmiankowanego w źródłach już w 1609 roku. Nowy Pałac został zbudowany w latach 1787-1815. Jest to raczej obszerny barokowy budynek, który w późniejszym okresie został ukończony w stylu pseudo-barokowym. Rezydencja w Šilheřovicach została przebudowana w stylu neobarokowym w latach 80-tych XIX wieku przez Alberta von Rothschilda – kolejnych właścicieli z wiedeńskiej gałęzi rodziny, którzy majątkiem w Szylerzowicach władali od 1844 do 1945 roku. Ta międzynarodowa rodzina niemieckich Żydów, związana z bankowością i finansami, z nadanymi przez rządy Austrii i Wielkiej Brytanii tytułami szlacheckimi, posiadająca silną pozycję w Europie, do dziś jest jedną z najbogatszych rodzin na świecie. W XIX wieku nazwisko Rothschildów było synonimem bogactwa (Więcej informacji na temat rodziny Rothschild można znaleźć na stronie: rothschild.silherovice.eu). Budynek pałacu po odejściu ostatnich właścicieli, a konkretnie po 1945 roku był wykorzystywany jako placówka edukacyjno-dydaktyczna, mieścił się w nim dom młodzieży, szkoła górnicza, później centrum szkoleniowe. Do 2008 roku pałac był praktycznie niedostępny dla odwiedzających. Dziś obiekt jest odnowiony i służy do organizacji imprez towarzyskich, można go zwiedzać jedynie z zewnątrz. Na oficjalnej stronie internetowej pałacu można przeczytać, że pałac „częściowo” (cokolwiek to znaczy) jest udostępniony dla gości podczas imprez komercyjnych, bankietów, wesel, przyjęć, balów itp.

Układ zamku – Park
Pałac Šilheřovice to trzy-skrzydłowy budynek w kształcie litery „E” murowany, z cegły otynkowany z dziedzińcem i nadbudową mansardową, gdzie każde skrzydło sąsiaduje z bogato zdobioną okrągłą wieżą z kopułą, górującą nad pałacem. Część środkowa (przy elewacji tylnej) jest zwieńczona trójkątnym ostrołukowym polem nad drzwiami wypełniona kartuszem herbowym rodu von Rothschild i poprzedzona balkonem na pierwszym piętrze, wspartym na czterech kolumnach. Również przy elewacji tylnej znajduje się taras, z którego schody prowadzą do parku. Sam park z rzadkimi okazami drzew z całego świata, powstał po 1820 roku w stylu angielskim, stopniowo rozbudowywano go do obecnej formy, czyli powierzchni 98 hektarów. Na terenie parku przetrwały ozdobne rzeźby, fontanny (np. fontanna Neptuna), oranżeria przy zbiorniku wodnym – obecnie klub golfowy, pałacyk myśliwski- dziś restauracja, ale główna atrakcja parku to 18-dołkowe pole golfowe, oddane do użytku w 1970 roku jedno z największych w tej części Europy.

Co jeszcze ciekawego w okolicy
W tym miejscu warto również dodać, iż w ostatnich latach na terenie gminy zaczęła również intensywnie rozwijać się turystyka rowerowa. W związku z tym powstała ścieżka edukacyjna, dzięki której można zwiedzić Szylerzowice i okolicę. Ścieżka zaprowadzi nas m.in. do kościoła Wniebowzięcia Marii Panny, do lipowej alei, 1000-hektarowego lasu, w którym znajduje się rezerwat przyrody Czarny Las, zameczku myśliwskiego, jeziora Eveliny czy dworku Anny. Ścieżka ma długość około 9 km, 15 przystanków i dwa miejsca do wypoczynku. Niestety tablice z opisami są tylko w języku czeskim, ale mimo wszystko warto ją całą przejechać i nacieszyć oko.

Więcej informacji: oficjalna strona zamku www.zameksilherovice.cz, oficjalna strona zameczku myśliwskiego www.restauracezamecek.cz/

 

 

Ciekawostka… Pod koniec XIX wieku wśród możnych panowała mumiomania, a konkretnie wielka moda na Egipt. W pałacach całej Europy organizowano tzw. wieczorki mumiowe. Jedną z takich mumii przywiózł do pałacu w Szylerzowicach podróżujący ówcześnie po Egipcie baron Anzelm von Rothschild i tu podczas takiego wieczorku mumia została rozbandażowana. Prawdopodobnie (choć nie ma pewności) była prezentem barona dla jego ukochanej przyszłej małżonki; ta jednak prezentu nie przyjęła, więc arystokrata przekazał mumię miejscowemu Królewskiemu Gimnazjum Ewangelickiemu w Raciborzu. Dziś możemy ją oglądać w raciborskim muzeum. To jedyna mumia egipska na Górnym Śląsku i jedna z nielicznych w Polsce.

 


 

 

Zobacz pałac z lotu ptaka [3:48]

 


Zobacz inne miejsca w Czechach

 

 


 

Pałac Lichnowskich

Pałac Lichnowskich

Share Button

Miejscowość Krzyżanowice leży w zachodniej części województwa śląskiego, 16 km od Raciborza w kierunku południowym, w granicach administracyjnych Gminy Krzyżanowice w powiecie raciborskim, w górnym biegu rzeki Odry. Gmina Krzyżanowice To jedna z ośmiu gmin powiatu raciborskiego.
Wieś założona została prawdopodobnie w XIII wieku, a pierwszy dotyczący jej zapis znajduje się w dokumentach Arcybiskupa Gnieźnieńskiego i pochodzi z 1285 roku. Pochodzenie nazwy miejscowości nie jest pewne: jedne źródła podają, że wywodzi się ona od imienia Crizan, inne, że pochodzi od słowa krzyż. W najdawniejszych czasach Krzyżanowice składały się z dwóch części, należących do rodziny Tworkowskich i Debeszów. Przez wieki obie części wielokrotnie zmieniały właścicieli: były sprzedawane, wchodziły w skład posagów, były dziedziczone przez nieraz bardzo dalekich krewnych zmarłych właścicieli. W jedną posiadłość Krzyżanowice zostały połączone w 1708 roku, a ich nowym właścicielem został baron Karol Gabriel von Wengerski. W 1775 roku Krzyżanowice przeszły w ręce rodziny Lichnowskich, którzy zarządzali nimi i innymi podległymi im majątkami, przez sześć pokoleń, aż do roku 1930. Ostatni właściciel Krzyżanowic był książę Wilhelm von Lichnowsky, w 1930 roku sprzedał pałac wraz z przyległym parkiem siostrom zakonnym – franciszkankom, które administrują tym obiektem do dzisiaj.

Tablica nad bramą, na której widnieje nazwisko księcia i rok budowy bramy

Pałac w Krzyżanowicach zbudowany został w 1700 roku przez hrabiego Jana Bernarda Praschma, a po jego śmierci w 1708 roku sprzedany baronowi Karolowi Gabrielowi von Wengerski. 22 listopada 1775 roku pałac stał się własnością rodu Lichnowskich, którzy gruntownie go przebudowali około 1856 roku w stylu neogotyckim.
W takiej formie obiekt przetrwał do dziś. Wznosi się na planie rzutu prostokąta z trzema ośmiobocznymi basztami w narożach i wieżą od strony południowo-wschodniej, w której kiedyś znajdowała się sala rycerska obecnie przekształcona w kaplicę. Fasada kaplicy posiada bogatą neogotycką dekorację. Pałac wraz z otaczającymi go ogrodami i parkiem ogrodzony jest murem z cegły. Przed 1945 rokiem do pałacu i parku wiodły trzy bramy wjazdowe. Pierwsza brama wychodząca na ulicę Tworkowską, wybudowana została w 1856 roku przez księcia Karola von Lichnowskiego. Upamiętnia to wmurowana tablica, na której widnieje nazwisko księcia i rok budowy bramy – „Carolus Princeps Lichnowsky MDCCCLVI”. Dawniej nad bramą znajdowało się mieszkanie, którego lokator miał za zadanie zamykać ją i otwierać. Ze względu na silne pęknięcia muru, brama została zamknięta w 1993 roku, a nowe wejście do pałacu znajduje się od ul. Wyzwolenia. Kolejna nieistniejąca już bramy znajdowała się przy stacji kolejowej, trzecia usytuowana była w murze koło szosy prowadzącej w kierunku Roszkowa.
W 1930 roku książę Wilhelm von Lichnowsky (ur. w 1905 roku był siódmym księciem i ostatnim Panem Majoratu), sprzedał Pałac Zgromadzeniu Sióstr Zakonnym Franciszkanek, którego są jego właścicielami jak już w/w do dnia dzisiejszego. Wkrótce potem pałac został wyświęcony na klasztor. Siostry od samego początku chciały utworzyć w klasztorze Dom Starców. Pod koniec II wojny światowej Niemcy w klasztorze utworzyli szpital z salą operacyjną dla rannych żołnierzy. 20 kwietnia 1945 roku klasztor i wioskę zajęło wojsko radzieckie. Po zakończeniu działań wojennych Siostry Franciszkanki nadal służyły chorym w klasztornym szpitalu z powodu wybuchu epidemii tyfusu. Następnie do 1964 roku prowadziły Dom Starców a od 1964 roku do dnia dzisiejszego prowadzą Dom Pomocy Społecznej i opiekują się upośledzonymi dziewczynkami, z tego też powodu pałac nie jest udostępniony do zwiedzania.
Warto również dodać, iż Pałac w swej historii gościł wiele znakomitych osób. W latach 1843-48 przebywał i tworzył tutaj węgierski kompozytor i pianista, jedna z najwybitniejszych postaci romantyzmu w muzyce – Franciszek Liszt. Dla uczczenia 100 rocznicy śmierci i 175 rocznicy jego urodzin w 1986 roku nastąpiło uroczyste odsłonięcie tablicy pamiątkowej poświęconej kompozytorowi, mieści się ona przy wejściu do Pałacu. Istnieją również dowody na pobyt jednego z najlepszych przyjaciół Karola Lichnowskiego – Ludwika van Beethovena, jednego z najwybitniejszych klasyków wiedeńskich. Odwiedzał on miejscowość w latach 1806-1811. 20 maja 1995 roku również odsłonięto tablicę pamiątkową, upamiętniającej jego obecność w Krzyżanowicach.

Źródło: Informator Śląskie Pozytywna Energia, Tablica informacyjna przed Pałacem, oficjalny serwis Gminy Krzyżanowice.

 

 


 

 


 

Dwór Kossaków

Dwór Kossaków

Share Button

Górki Wielkie to wieś na Śląsku Cieszyńskim, położona w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim, w gminie Brenna, u wylotu doliny Brennicy. Największa atrakcja miejscowości jest zespół dworski z XVIII wieku, powstał w 1734 roku, staraniem Hieronima Marklowskiego. Niestety historia nie obeszła się łaskawie z pierwszymi jego spadkobiercami i dwór tętniący rodzinnym życiem, przechodząc w posiadanie Habsburgów, stał się spichlerzem austriackiej Komory Cieszyńskiej. W okresie międzywojennym ubiegłego stulecia z góreckim dworem związała się rodzina Kossaków. Ród Kossaków ze słynnej rodziny artystów-malarzy, ojca znanej pisarki Zofii Kossak-Szczuckiej, związał się z góreckim dworem w 1922 roku, gdy stracili dobytek na Wołyniu podczas rewolucji bolszewickiej. Postanowili wydzierżawić dwór razem z całym majątkiem góreckim od skarbu Państwa Polskiego, a po wygraniu przetargu stali się jego właścicielami.
W 1939 roku kiedy wybuchła II wojna światowa i rodzina opuściła dom Niemcy przystosowali dwór do swoich potrzeb, prawdopodobnie utworzono w nim szkołę gospodarstwa wiejskiego dla dziewcząt mówiących po niemiecku. Po zakończeniu działań wojennych, w maju 1945 roku pod nieobecność jego właścicieli, dwór został spalony, z dworu pozostały tylko ruiny. Powrót Zofii i Zygmunta z przymusowej emigracji w 1957 roku pozwolił ponownie zatroszczyć się o los ich domu. Warto w tym miejscu dodać, iż nie udało im się za życia Zofii odbudować posiadłości, resztę życia pisarka wraz z mężem spędziła w domku dawnego ogrodnika (obecnie Muzeum Zofii Kossak-Szatkowskiej). Jednak jak można przeczytać we wspomnieniach:

 

„Byłam u siebie, w swych ukochanych Górkach Wielkich, wśród życzliwych mi ludzi i wiernych odbiorcach mych książek”.

 

Marzenia o odbudowie starego dworu mogły się ziścić dopiero po śmierci żony, na wniosek jej męża Zygmunta Szatkowskiego 30 grudnia 1968 roku wykonano następujący wpis do rejestru zabytków województwa katowickiego:
Ruiny dworu z resztkami parku w miejscowości Górki Wielkie, powiat Cieszyn, z XVIII wieku: późnobarokowy, murowany z kamienia i cegły, na rzucie prostokąta z ryzalitem na osi elew. od ogrodu, dwutraktowy, piętrowy, elewacje dłuższe 7-osiowe, w otoczeniu reszta parku na obszarze 0,5 ha. Granice zabytku rozciągają się na całość dworu wraz z parkiem 0,5 ha. Uzasadnienie: Obiekt ma poważne znaczenie dla historii i charakterystyki regionu.

Po 1989 roku spadkobiercy Zofii i Zygmunta, córka i syn pisarki – Anna i Witold Szatkowscy postawili sobie za cel przywrócenie do życia rodzinnego gniazda. Powołano w 1998 roku Fundację im. Zofii Kossak, której celem jest pielęgnowanie i utrzymanie dóbr kultury i tradycji; zabezpieczenie spuścizny po Zofii Kossak i Zygmuncie Szatkowskim, a zwłaszcza wspieranie Muzeum Zofii Kossak-Szatkowskiej, aby służyły głębszemu poznawaniu i zrozumieniu ideałów, którymi Zofia Kossak się kierowała. Fundacja zabiegała również o odrestaurowanie zabytkowego zespołu dworskiego należącego przed II wojną światową do rodziny Kossaków. Dzięki staraniom fundacji w 2010 roku udało się zakończyć adaptację zabytkowych ruin dworu. Powstało w 2011 roku Centrum Kultury i Sztuki „Dwór Kossaków” w Górkach Wielkich. Otrzymano na ten cel około 1.5 mln PLN w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
Dziś w budynku znajduje się stała ekspozycja, gdzie można obejrzeć zdjęcia, fototapety oraz eksponaty, związane z życiem i twórczością pisarki i jej rodziny. Jednak ekspozycja w głównej mierze oparta jest na urządzeniach multimedialnych, która ma zobrazować życie rodziny Kossaków. Oprócz tego organizowane są również prelekcje, warsztaty, konferencje, wystawy, koncerty, plenery artystyczne.
Otwarte jest od poniedziałku do niedzieli w godz. 9.00 -17.00. Zwiedzanie dworu Kossaków jest bezpłatne. To pomysł wnuczki pisarki, która chciała, by z historią jej rodziny oraz wartościami, jakie przekazywała w swojej twórczości Zofia Kossak, zetknęło się jak najwięcej osób. Poza zwiedzaniem dworu warto zajrzeć do muzeum Zofii Kossak, czyli do dawnego domku ogrodnika, a jak w/w do domu w którym mieszkała i tworzyła pisarka do końca swoich dni.

Aktualna Oferta Kulturalna- zwiedzanie: www.dworkossakow.pl

 

Czy wiesz że… Dom rodzinny Kossaków w Górkach Wielkich odwiedzili m.in. Jan Parandowski, Maria Dąbrowska, Jan Sztaudynger, Melchior Wańkowicz; malarze i rodzina. Z Krakowa sławny brat bliźniak, Wojciech Kossak oraz jego dzieci: Maria (Pawlikowska-Jasnorzewska), Magdalena (Samozwaniec) i Jerzy Kossak. Bywała tu również kuzynka Zofii, Jadwiga Unrug z mężem Stanisławem Ignacym Witkiewiczem – Witkacym.

 

 


 

„Niech ten dom, tak jak niegdyś ma szeroko otwarte drzwi dla gości z bliska i z daleka.”

 

 


 

Zobacz wywiad z wnuczką Zofii Kossak [Dzień Dobry TVN 4:36]

 


 

Pałac Bażantarnia

Pałac Bażantarnia

Share Button

Książęca Bażantarnia znajduje się w Porębie, w gminie Pszczyna. Pałac położony jest 3 kilometry na zachód od Zamku Pszczyńskiego, przy szosie żorskiej i wodzisławskiej. Ufundowany został przez księcia pszczyńskiego Fryderyka Erdmanna i wybudowany w latach 1792-1800 według projektu Wilhelma Puscha. Warto w tym miejscu dodać, iż Fryderykowi Erdmanowi nie było dane ujrzenie efektu swojego pomysłu, zmarł bowiem w 1797 roku, a budowę ukończył jego syn Fryderyk Ferdynand. Bażantarnia jest typową klasycystyczną, budowlą na planie prostokąta, z wysokim czterospadowym dachem krytym dachówką oraz skierowanym na południe frontem.
Pałac w Porębie służył głównie rozrywce. W odróżnieniu od dostojnych i reprezentacyjnych wnętrz zamku pszczyńskiego, Bażantarnia była „prawdziwą świątynią zabaw i radości”. W archiwum pszczyńskim zachował się opis XIX-wiecznych wnętrz. Na parterze mieściły się: przedpokój ze stojącymi w nim stołami, krzesłami, ławą i biurkiem, piętrowy salon z balkonem, wyposażony w osiem ławek wyściełanych czarnym płótnem, okrągłą sofę, dwa duże lustra, żyrandol, jedenaście kandelabrów ściennych oraz okrągły piec; pokój dam z sofą, sześcioma krzesłami, stołem, weneckim lustrem i parawanem przy kominku; palarnia z sofą, jedenastoma trzcinowymi krzesłami oraz pokój bilardowy. Kilka pomieszczeń znajdowało się na poddaszu.
Należy przypuszczać, że powodzenie Bażantarni skończyło się z Anhaltami. Po przebudowie zamku pszczyńskiego w latach 1870–1874 (już pod panowaniem Hochbergów) reprezentacyjne imprezy dworskie odbywały się w zamku. Ciekawym epizodem jest okres I wojny światowej, gdy w Pszczynie znajdował się Sztab Generalny niemieckich wojsk cesarskich. To w tym czasie Bażantarnia odżyła na nowo jako miejsce wizyt cesarza Niemiec i wielu oficjeli.
W 1922 roku pałac został sprzedany przez ówczesnego posiadacza tych ziem księcia Jana Henryka XV von Hochberg. Nowym właścicielem był pan Kubicki, sąsiad i mieszkaniec Poręby, który urządził w nim słynny wśród elit zajazd. Stałym gościem pałacu w drodze do Wisły był prezydent Ignacy Mościcki, budowniczy Gdyni – Eugeniusz Kwiatkowski oraz „śmietanka” Śląska i Warszawy. Tereny wokół pałacu stanowiły ulubione miejsce sportów zimowych i letnich dla mieszkańców Śląska. Po II wojnie światowej Kubicki stracił swoją własność. W 1946 roku w pałacu przebywała ludność łemkowska i ukraińska przesiedlana w ramach Akcji Wisła. Następnymi lokatorami, którzy zajmowali pałac aż do lat 60-tych XX wieku byli okoliczni mieszkańcy. Wtedy też obiekt znajdujący się w złym stanie technicznym, przejęła jako zaplecze rekreacyjne kopalna Pniówek w Pawłowicach. Wyburzono wówczas oficyny i odrestaurowano wnętrza na styl z lat 70-tych. Służył wielu karczmom piwnym oraz innym uroczystościom barbórkowym. Odwiedzali to miejsce również kilkakrotnie prominenci PRL-u m.in. Edward Gierek i Zdzisław Grudzień.
Od 2001 roku Pałacyk Bażantarnia stanowi własność prywatną i pełni funkcje podobną do tej, jaką posiadał od swoich początków. Obiekt jest znany prawie każdemu mieszkańcowi Pszczyny z racji niezliczonych weselisk i różnego rodzaju uroczystości, które odbywają się w jego wnętrzach.Mieści w sobie dużą salę balową i jadalną, wraz z zapleczem gastronomicznym na parterze, mogącą przyjąć ponad 100 gości. Na piętrach znajduje się pojemna sala konferencyjna i trzy apartamenty. W okolicy znajduje się wiele atrakcji m.in. piękny zabytkowy rynek pszczyński, zamek książąt pszczyńskich z parkiem, zagroda żubrów, zalew Goczałkowicki, liczne ścieżki rowerowe jak i piesze.

Źródło: Zamki i pałace na turystycznych szlakach woj. katowickiego, Wikipedia, Regionalny Instytut Kultury w Katowicach/ Centrum Dziedzictwa, oficjalna strona www.palacbazantarnia.pl

 

„Sera ni mis vita est crastina – vive hodie” .  Takie łacińskie powiedzenie widnieje nad wejściem, wita i zaprasza gości. W tłumaczeniu: „Życie jutrzejsze to życie spóźnione – żyj dzisiaj”.

 

 


Inne miejsca w Pszczynie

 

 


 

 


 

Czy wiesz że…
Pałac Bażantarnia posiada najstarszą, oryginalną salę koncertową i balową na Śląsku.
Przed II Wojną Światową to była jedna z najlepszych restauracji II RP.
Po 1922 roku Jan Henryk XIV sprzedaje Bażantarnie, chociaż sporadycznie odwiedzali to miejsce jego synowie, również po wojnie w latach 90-tych XX wieku Aleksander oraz w latach 2012 i 2016 jego wnuk Bolko.
Bywali tutaj po 1922 roku Książęta Radziwiłłowie, Sapiechowie, Zamojscy Czartoryscy, Czetwertyńscy. Ostanie spotkanie rodzinne miało miejsce 22 lipca 2017 roku.

 


 

Go Top