Zamek w Będzinie

Zamek w Będzinie
Share Button

Będzin jest miastem położonym nad rzeką Czarną Przemszą, w północno-wschodniej części województwa śląskiego, w Zagłębiu Dąbrowskim, w odległości 12 km od stolicy województwa śląskiego – Katowic, 5 km od centrum Sosnowca i 4 km od Dąbrowy Górniczej. Historycznie był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego. Należy do najstarszych miast (650 lat od nadania magdeburskich praw miejskich) Małopolski i województwa śląskiego.
Na mapie atrakcji turystycznych Będzina i jego flagowym symbolem jest średniowieczny piastowski, barokowo-klasycystyczny zamek, który dzięki staraniom wielu osób, w minionych wiekach i obecnie, ten historyczny obiekt nie popadł w ruinę i przetrwał do dzisiaj.

Zamek na litografii Napoleona Ordy 1880 rok.

Zamek na litografii Napoleona Ordy 1880 rok.

Zamek położony jest na wysokiej skarpie na lewym brzegu Czarnej Przemszy stanowi przykład budownictwa obronnego z lat 40-tych XIV wieku. Zresztą można zaryzykować stwierdzenie, że warowna budowla stała na tym wzgórzu od zawsze, gród istniał już w wieku IX, a osadnictwo jak wykazały wykopaliska na wzgórzu, sięga czasów dużo wcześniejszych, bo VII wieku przed Chrystusem, mieściła się tu osada kultury łużyckiej (wykopane przedmioty można zobaczyć na wystawie w Muzeum Pałacu Mieroszewskich).
Pierwsza pisemna wzmianka o zamku, co wiemy dzięki kronikarzom Janowi z Czarnkowa i Janowi Długoszowi, pojawia się w dokumentach w 1349 roku z okresu panowania ostatniego z Piastów – Kazimierza Wielkiego. Warownia była strategicznie ważnym ogniwem kazimierzowskiego systemu obrony granic Królestwa Polskiego, była też ostatnią twierdzą na przedpolu „Orlich Gniazd„. Miała za zadanie strzec granicy Polski przed najazdami od strony Książąt Śląskich i Państwa Czeskiego. Czuwała również nad bezpieczeństwem wodnych i lądowych dróg handlowych, m. in. traktu handlowego ze Śląska do Krakowa.
Pierwszym wymienionym z imienia dowódcą załogi zamkowej był burgrabia Wiernek (lub Wiernko) urzędujący w roku 1349. Kolejnymi właścicelami, którzy zamieszkiwali w zamku byli m.in. Mikołaj Siestrzeniec Kornicz, Szafrańcowie, Jaroccy, Myszkowscy i Zborowscy. Zła passa warowni zaczęła się wraz ze schyłkiem złotej epoki Jagiellonów, w drugiej połowie XVI wieku siedziba na krótko opustoszała i powoli niszczała. W sumie założenie było kilkukrotnie odbudowywane m.in. w 1616 roku po pożarze, dostosowano go wtedy do celów bardziej rezydencjalnych niż obronnych i kolejny raz czterdzieści lat później w 1655 roku po potopie szwedzkim. Jednakże dopiero po powołaniu na starostwo będzińskie przedstawicieli rodziny Mierszewskich (pod koniec XVII w.) budowla popadła w ostatecznie ruinę. Sytuacja taka trwała do 1834 roku, kiedy to z inicjatywy Banku Polskiego, a konkretnie hrabiego Edwarda Raczyńskiego budowla została odbudowana w stylu neogotyckim i romantycznym, co wynikało z ówczesnych tendencji konserwatorskich. W obiekcie miała zostać ulokowana Szkoła Akademiczno-Górnicza. Po odbudowie zaniechano jednak tego projektu. Opuszczony przez użytkowników znów popadł w ruinę. Pełną odbudowę przeprowadzono dopiero po II wojnie światowej. Po wielu perturbacjach w latach 1952-1956 udało się go zrekonstruować nadano mu wówczas obecny wygląd. Od 1956 roku w odbudowanych murach zamku mieści się Muzeum Zagłębia w Będzinie, gdzie prezentowane są dwie wystawy stałe. Pierwsza ukazuje rozwój broni i uzbrojenia od XVI do początku XX wieku. Zaprezentowano okazy broni białej, siecznej i drzewcowej, broń palną, miotającą i elementy uzbrojenia ochronnego. Zbiór składa się w dużej mierze z europejskiej broni regulaminowej, ale zawiera też wiele okazów broni galanteryjnej, myśliwskiej i sportowej, pięknie zdobionej, masą perłową i kością. Druga ze stałych wystaw poświęcona jest historii zamku oraz miasta („Z dziejów zamku i miasta Będzina”). Obrazuje rozwój osadnictwa na Wzgórzu Zamkowym we wczesnym i pełnym średniowieczu z uwzględnieniem zabudowy w obrębie dzisiejszego zamku. Wyeksponowano najstarsze ryciny, zdjęcia i grafikę przedstawiającą przebudowę zamku na przestrzeni wieków. Oprócz rycin, grafik i fotografii w gablotach prezentowane są również przywileje królewskie dla miasta, adresowane do cechów miejskich (XVII-XVIII w.), dokumenty, monety i pieczęcie pochodzące z Będzina. Prócz wspomnianych wystaw stałych Muzeum organizuje także ekspozycje czasowe. Warto również dodać, iż istnieje także możliwość wejścia na szczyt wieży zamku (opcja dodatkowo płatna), skąd roztacza się panorama na Będzin i okoliczne miasta.

 

 

Czy wiesz że… Będzin w swej historii był wiele razy miejscem historycznych wydarzeń ? W 1364 r. przebywał tu cesarz niemiecki Karol IV, w 1574 r. – Henryk Walezy, w 1683 r. – Jan III Sobieski, w 1696 r. – August II Mocny, w 1797 r. – Stanisław August Poniatowski. W murach zamku zawarto również traktat będzińsko-bytomski, na mocy którego Maksymilian Habsburg zrzekł się pretensji do polskiego tronu, tym samym uznając Zygmunta III Wazę za króla Polski.

 

 


Zobacz inne zamki na Szlaku Orlich Gniazd

 

 


 

Kolejnym obiektem wchodzącym w skład Muzeum Zagłębia w Będzinie jest mieszczący się nieopodal (ok. 500 metrów) barokowo-klasycystyczny pałac wzniesiony w 1702 roku przez Kazimierza Mieroszewskiego. Przedstawiciela jednego z potężniejszych rodów pogranicza małopolsko-śląskiego w Księstwie Siewierskim. Jednopiętrowy budynek wiele razy był upiększany i rozbudowywany, w związku z czym ma niejednolity charakter stylowy. We wnętrzu znajdują się zbiory archeologiczne, etnograficzne oraz historyczne. Wokół pałacu znajduje się wspaniały zespół parkowy. Szczegółowy opis znajdziemy tutaj. Warto kupić bilet łączony na dwa obiekty – zamek i pałac.

 

 

Muzeum Zagłębia sprawuje również opiekę nad obiektami: Podziemia Będzińskie, Mury Miejskie oraz Wzgórze Zamkowe. Podziemia Będzińskie usytuowane są we wschodniej części Wzgórza Zamkowego pomiędzy aleją Kołłątaja a ulicą Podzamcze. Pochodzenie podziemi poniemieckich do dziś nie jest jednoznacznie wyjaśnione. Wiadomo, że powstały podczas II wojny światowej, prawdopodobnie jako magazyny broni dla Wehrmahtu lub schron przeciwlotniczy. Istnieje także hipoteza wskazująca na planowaną podziemną fabrykę broni. Jednak w związku załamaniem się w styczniu 1945 roku frontu i zajęciem Będzina przez Armię Czerwoną, prac nie ukończono. Zwiedzanie jest możliwe siedem dni w tygodniu po uprzednim umówieniu się telefonicznie. Można również spytać w kasie zamku. Odbywa się ono w grupach, prowadzonych przez przewodnika. Wstęp jest bezpłatny (2019).
Mury Miejskie – pochodzą z okresu średniowiecza, powstanie ich zapoczątkowane zostało za czasów Kazimierza Wielkiego. Do dziś zachował się niewielki odcinek, z dwiema częściowo zrekonstruowanymi basztami na planie prostokąta. Zachowane fragmenty murów znajdują się w południowo – wschodniej części Starego Miasta. Od strony miasta graniczą z ulicą Podwale, a od strony zewnętrznej z ulicą Modrzejowską i ulicą Zawale. Od strony zewnętrznej mury są odsłonięte. Od strony Starego Miasta obudowane są dobudówkami z nielicznymi odsłoniętymi fragmentami.
Wzgórze Zamkowe – znajduje się w sąsiedztwem Będzińskiego Zamku i to właśnie tu pod koniec epoki brązu powstała pierwsza osada. Dziś jest to teren bardzo ładnie zrewitalizowany, stał się miejscem rekreacji, zabawy i odpoczynku połączonego z historią (szlak historyczno-edukacyjny). Można również odwiedzić na zachodnim zboczu Wzgórza Zamkowego Kirkut (cmentarz żydowski). Jego początki sięgają 1831 roku. Utworzono go w czasie epidemii cholery. Niestety jest bardzo mocno zaniedbany i porośnięty przez las.

 

 

 


 

Zobacz również
Zamek w Sosnowcu

Sosnowiec to miasto na południu Polski, w województwie śląskim, w Zagłębiu Dąbrowskim. Leży nad 3 Czytaj więcej

Pałac Mieroszewskich

Będziński Pałac Mieroszewskich położony jest w dzielnicy Gzichów we wschodniej części miasta, na prawym brzegu Czytaj więcej

Zamek w Rybniku

Rybnik to miasto stare, sięgające swoimi początkami średniowiecza. Obecnie pod względem liczby mieszkańców zajmuje 25 Czytaj więcej

Rudy

Pocysterski Zespół Klasztorno-Pałacowo-Parkowy w Rudach Miejscowość Rudy to niewielka wieś położona w centrum Parku Krajobrazowego Czytaj więcej

Zamek w Rabsztynie

Na Szlaku Orlich Gniazd Ruiny zamku Rabsztyn leżą na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, na Szlaku Orlich Gniazd, Czytaj więcej

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona używa wtyczki Akismet do redukcji spamu. Polityka prywatności dla odwiedzających stronę. Dowiedz się, jak przetwarzane są dane komentarza.