Pałac Lichnowskich

Pałac Lichnowskich
Share Button

Miejscowość Krzyżanowice leży w zachodniej części województwa śląskiego, 16 km od Raciborza w kierunku południowym, w granicach administracyjnych Gminy Krzyżanowice w powiecie raciborskim, w górnym biegu rzeki Odry. Gmina Krzyżanowice To jedna z ośmiu gmin powiatu raciborskiego.
Wieś założona została prawdopodobnie w XIII wieku, a pierwszy dotyczący jej zapis znajduje się w dokumentach Arcybiskupa Gnieźnieńskiego i pochodzi z 1285 roku. Pochodzenie nazwy miejscowości nie jest pewne: jedne źródła podają, że wywodzi się ona od imienia Crizan, inne, że pochodzi od słowa krzyż. W najdawniejszych czasach Krzyżanowice składały się z dwóch części, należących do rodziny Tworkowskich i Debeszów. Przez wieki obie części wielokrotnie zmieniały właścicieli: były sprzedawane, wchodziły w skład posagów, były dziedziczone przez nieraz bardzo dalekich krewnych zmarłych właścicieli. W jedną posiadłość Krzyżanowice zostały połączone w 1708 roku, a ich nowym właścicielem został baron Karol Gabriel von Wengerski. W 1775 roku Krzyżanowice przeszły w ręce rodziny Lichnowskich, którzy zarządzali nimi i innymi podległymi im majątkami, przez sześć pokoleń, aż do roku 1930. Ostatni właściciel Krzyżanowic był książę Wilhelm von Lichnowsky, w 1930 roku sprzedał pałac wraz z przyległym parkiem siostrom zakonnym – franciszkankom, które administrują tym obiektem do dzisiaj.

Tablica nad bramą, na której widnieje nazwisko księcia i rok budowy bramy

Pałac w Krzyżanowicach zbudowany został w 1700 roku przez hrabiego Jana Bernarda Praschma, a po jego śmierci w 1708 roku sprzedany baronowi Karolowi Gabrielowi von Wengerski. 22 listopada 1775 roku pałac stał się własnością rodu Lichnowskich, którzy gruntownie go przebudowali około 1856 roku w stylu neogotyckim.
W takiej formie obiekt przetrwał do dziś. Wznosi się na planie rzutu prostokąta z trzema ośmiobocznymi basztami w narożach i wieżą od strony południowo-wschodniej, w której kiedyś znajdowała się sala rycerska obecnie przekształcona w kaplicę. Fasada kaplicy posiada bogatą neogotycką dekorację. Pałac wraz z otaczającymi go ogrodami i parkiem ogrodzony jest murem z cegły. Przed 1945 rokiem do pałacu i parku wiodły trzy bramy wjazdowe. Pierwsza brama wychodząca na ulicę Tworkowską, wybudowana została w 1856 roku przez księcia Karola von Lichnowskiego. Upamiętnia to wmurowana tablica, na której widnieje nazwisko księcia i rok budowy bramy – „Carolus Princeps Lichnowsky MDCCCLVI”. Dawniej nad bramą znajdowało się mieszkanie, którego lokator miał za zadanie zamykać ją i otwierać. Ze względu na silne pęknięcia muru, brama została zamknięta w 1993 roku, a nowe wejście do pałacu znajduje się od ul. Wyzwolenia. Kolejna nieistniejąca już bramy znajdowała się przy stacji kolejowej, trzecia usytuowana była w murze koło szosy prowadzącej w kierunku Roszkowa.
W 1930 roku książę Wilhelm von Lichnowsky (ur. w 1905 roku był siódmym księciem i ostatnim Panem Majoratu), sprzedał Pałac Zgromadzeniu Sióstr Zakonnym Franciszkanek, którego są jego właścicielami jak już w/w do dnia dzisiejszego. Wkrótce potem pałac został wyświęcony na klasztor. Siostry od samego początku chciały utworzyć w klasztorze Dom Starców. Pod koniec II wojny światowej Niemcy w klasztorze utworzyli szpital z salą operacyjną dla rannych żołnierzy. 20 kwietnia 1945 roku klasztor i wioskę zajęło wojsko radzieckie. Po zakończeniu działań wojennych Siostry Franciszkanki nadal służyły chorym w klasztornym szpitalu z powodu wybuchu epidemii tyfusu. Następnie do 1964 roku prowadziły Dom Starców a od 1964 roku do dnia dzisiejszego prowadzą Dom Pomocy Społecznej i opiekują się upośledzonymi dziewczynkami, z tego też powodu pałac nie jest udostępniony do zwiedzania.
Warto również dodać, iż Pałac w swej historii gościł wiele znakomitych osób. W latach 1843-48 przebywał i tworzył tutaj węgierski kompozytor i pianista, jedna z najwybitniejszych postaci romantyzmu w muzyce – Franciszek Liszt. Dla uczczenia 100 rocznicy śmierci i 175 rocznicy jego urodzin w 1986 roku nastąpiło uroczyste odsłonięcie tablicy pamiątkowej poświęconej kompozytorowi, mieści się ona przy wejściu do Pałacu. Istnieją również dowody na pobyt jednego z najlepszych przyjaciół Karola Lichnowskiego – Ludwika van Beethovena, jednego z najwybitniejszych klasyków wiedeńskich. Odwiedzał on miejscowość w latach 1806-1811. 20 maja 1995 roku również odsłonięto tablicę pamiątkową, upamiętniającej jego obecność w Krzyżanowicach.

Źródło: Informator Śląskie Pozytywna Energia, Tablica informacyjna przed Pałacem, oficjalny serwis Gminy Krzyżanowice.

 

 


 

 


 

Zobacz również
Pałac w Tworkowie

Pałac w Tworkowie obecnie zachowany w ruinie to zabytek Gminy Krzyżanowice. Zamek zlokalizowany jest w Czytaj więcej

Ruiny Zamku Pieniny

  Ruiny Zamku Pienińskiego położone są nieopodal miejscowości Krościenko nad Dunajcem, wysoko w Pieninach, w Czytaj więcej

Zamek w Gliwicach

Makieta przedstawia Gliwice w XVII wieku. Gliwice to miasto leżące w Czytaj więcej

Zamek w Oświęcimiu

Oświęcim to miasto w województwie małopolskim. Leży nad rzeką Sołą w centrum Kotliny Oświęcimskiej, między Czytaj więcej

Pałac w Sławikowie

Sławików to wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Rudnik. Czytaj więcej

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona używa wtyczki Akismet do redukcji spamu. Polityka prywatności dla odwiedzających stronę. Dowiedz się, jak przetwarzane są dane komentarza.